Schronienie w rulonie
Oskar Zięta rozwija zastosowanie swojej autorskiej technologii FiDU w dostarczaniu doraźnego schronienia. FiDU - Freie Innendruck Umformung - swobodne odkształcanie pod wpływem ciśnienia wewnętrznego. Dwa lub więcej odpowiednio wyciętych arkuszy blachy zostaje szczelnie zespawanych, a następnie pomiędzy nie wtłacza się powietrze. Płaski element zwiększa objętość, a wraz ze zmianą geometrii uzyskuje sztywność. Studio podkreśla, że efektem są konstrukcje puste w środku, a więc stosunkowo lekkie, wykonane przy tym z metalu i zdolne do przenoszenia obciążeń. Sporych.
Możliwość przewożenia konstrukcji przed deformacją Zięta demonstrował już w 2010 roku w instalacji Blow & Roll w Victoria & Albert Museum w Londynie. Stalowe elementy o długości dochodzącej do 20 m przyjechały na miejsce w płaskiej, zwiniętej formie, a następnie zostały rozwinięte i nadmuchane. Pojedyncze profile można było formować nawet za pomocą pompki rowerowej.
O architekturze pomocowej rozmawialiśmy z Ziętą już w 2024 roku. Odwoływał się wtedy do dorobku Jeana Prouvé i jego demontowalnych bungalowów przeznaczonych po II wojnie światowej dla osób, które straciły domy. Założeniem takich konstrukcji miały być niski koszt, łatwy transport i możliwość montażu bez ciężkiego sprzętu. — Będziemy musieli wykonać mnóstwo testów, żeby móc te projekty realizować. Skala architektoniczna zawsze jest i będzie dla nas wyzwaniem. Realnych projektów architektonicznych w technologii FiDU jeszcze nie było — mówił mi wtedy Oskar Zięta.
W czerwcu 2026 roku projektant mówił już o bardziej konkretnych zastosowaniach ochronnych. Według jego wypowiedzi dla "Forbes Women" z lekkich profili można szybko budować fortyfikacje, bariery, zasłony i doraźne schronienia, a także osłaniać okna szpitali, transformatory czy inne punkty infrastruktury. Zięta podał, że około półtorametrowy profil można napełnić w ciągu minuty. Jako potencjalnych użytkowników wskazywał między innymi żołnierzy i strażaków.
Teraz, na Kongresie Nowej Mobilności zaprezentował pierwsze efekty.
Schrony miejscom schronienia nierówne. Od początku 2026 roku projektanci mierzą się z wymogami dotyczącymi miejsc doraźnego schronienia. Schrony muszą spełniać konkretne wymogi i parametry określone przez przepisy budownictwa ochronnego. MDO (Miejsce Doraźnej Odsłony) i MDS (Miejsce Doraźnego Schronienia) Zięty to bariery, konstrukcje ochronne i doraźne schronienia.
W Ukrainie postawiono na papier
Szybkie tworzenie przestrzeni ochronnej z lekkich, łatwych do przewiezienia komponentów nie jest zupełnie nową ideą w architekturze humanitarnej. Po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, w Polsce przygotowano miejsca dla osób uchodźczych z użyciem Paper Partition System Shigeru Bana. System nie tworzył bunkrów ani osobnych budynków, co byłoby znacznie bardziej trudne, drogie i czasochłonne - pozwalał dzielić duże hale recepcyjne na mniejsze, zapewniające minimum prywatności dla każdej osoby lub rodziny. Konstrukcje powstawały z łatwo dostępnych elementów papierowych. W centrum recepcyjnym w Chełmie realizowali je m.in. Jerzy Łątka oraz studenci polskich wydziałów architektury.
Shigeru Ban od lat wykorzystuje papier i karton w architekturze pomocowej dla osób poszkodowanych przez wojny i katastrofy. Konstrukcje mają być ekonomiczne, łatwe w montażu i możliwe do wykonania z powszechnie dostępnych materiałów.
Galeria: Paper Partition System Shigeru Bana dla uchodźców z Ukrainy
20
