Architektura MuratorRealizacjeBrowar Lubicz w Krakowie

Browar Lubicz w Krakowie

Nowe budynki mieszkaniowe, które uzupełniają zabytkowy kompleks, wyraźnie odwołują się do XIX-wiecznej estetyki przemysłowej. Również ich układ nawiązuje do dawnej zabudowy browaru

Browar Lubicz w Krakowie
Browar Lubicz w Krakowie
Fot.: Jakub Certowicz
Zespół zabudowy mieszkaniowo-usługowej Browar Lubicz (I etap)Kraków, ul. Lubicz 17, ul. Strzelecka
AutorzyMOFO Architekci
Architektura wnętrzMOFO Architekci
Architektura krajobrazuMOFO Architekci
KonstrukcjaBiuro Konstrukcyjne EJG Bułat, MGM Konstrukcje Inżynierskie
Generalny wykonawcaPORR (Polska) S.A. (I etap)
InwestorBalmoral Properties 1 ED Polska 1
Powierzchnia terenu15941.0 m²
Powierzchnia zabudowy5762.0 m²
Powierzchnia użytkowa13700.0 m²
Powierzchnia całkowita24466.0 m²
Kubatura88871.0 m³
Projekt2010-2011
Data realizacji (początek)2011
Data realizacji (koniec)2013
Koszt inwestycjinie podano

Historia krakowskiego browaru Lubicz sięga 1840 roku. Wówczas tuż obok głównego dworca kolejowego wzniesiono pierwsze obiekty zakładu według projektu Franciszka von Pieretta. Niedługo przed I wojną światową, po przejęciu firmy przez rodzinę Goetzów- Okocimskich, właścicieli znanego browaru w Brzesku, kompleks znacząco rozbudowano. Kolejne modernizacje miały miejsce w latach 60. i 90., jednak z uwagi na brak możliwości dalszego powiększania zespołu, w 2001 roku ostatecznie zakończono tu warzenie piwa. Sześć lat później uchwalony został plan miejscowy szczegółowo określający sposób zagospodarowania działki z zabytkowymi zabudowaniami. Pozwalał on na wymianę większości substancji budowlanej i wprowadzenie nowych funkcji, głównie mieszkaniowej oraz usługowej. Pierwszy inwestor planował w tym miejscu m.in. budowę hotelu, ale kryzys roku 2008 pokrzyżował te plany. Na początku 2010 roku browar kupiła spółka Balmoral. Jeszcze w tym samym roku nowy właściciel zorganizował zamknięty konkurs na adaptację historycznych obiektów na biura, sklepy i restauracje oraz uzupełnienie ich zabudową mieszkaniową. Zwyciężyła propozycja krakowskiego biura MOFO Architekci.

W ramach inwestycji zachowano tylko najcenniejsze obiekty. Poza pałacykiem właścicieli, w całości lub części ocalały: chłodnia, słodownia, suszarnia słodu oraz kotłownia. Po uzgodnieniach z konserwatorem zachowano ponadto elewację niskiego budynku frontowego wraz z fragmentami dawnego ogrodzenia od ul. Lubicz. Większa część terenu została podpiwniczona, co umożliwiło urządzenie dużego garażu podziemnego. Obniżenie poziomu wewnątrz założenia wymagało czasochłonnego przemurowania dolnych partii ścian kotłowni i kompleksowego wzmocnienia fundamentów wszystkich istniejących obiektów, w tym wykonania żelbetowych pali wierconych i iniekcji gruntobetonowych.

Browar Lubicz w Krakowie
Źródło: "A-m" nr 11/2014 s. 75

Nowe budynki, szczególnie od strony ul. Lubicz, wyraźnie odwołują się do estetyki przemysłowej; elewacje obłożone zostały ciemnoczerwonym klinkierem, a zdyscyplinowany rytm wielkich przeszkleń o drobnych podziałach uzupełniają pilastry i gzymsy. Duże okna to w połowie loggie, ukryte za stolarką identyczną z przeszkleniami pomieszczeń i tworzące rodzaj zimowych ogrodów. Z uwagi na bliskie sąsiedztwo linii kolejowej i ruchliwej ulicy takie rozwiązanie stanowi dodatkową ochronę mieszkań przed hałasem, choć w całym zespole zastosowano okna o wysokiej izolacyjności akustycznej.

Dwie najwyższe kondygnacje, zgodnie z wymogiem planu miejscowego wycofane względem linii zabudowy, pokryte zostały blachą tytanowo-cynkową. Ciekawym uzupełnieniem klinkierowych fasad są glify z czarnej stali kryjące belki nadprożowe. Wewnętrzne elewacje są utrzymane w bardziej współczesnej stylistyce; okna nie mają dodatkowych podziałów, a ściany obłożone zostały nie tylko klinkierem, ale i modrzewiem.

Kolejnym elementem stylizacji retro są brukowane ulice wewnątrz założenia. Nawierzchnie wyłożono tu nowym granitem strzegomskim, cegłą klinkierową i historyczną kostką z porfiru krzeszowickiego, czyli tzw. pieńkami charakterystycznymi dla krakowskich ulic.

Browar Lubicz w Krakowie
Źródło: "A-m" nr 11/2014 s. 80

Pałacyk dawnych właścicieli, służący obecnie jako biurowiec, został pieczołowicie odrestaurowany. Odnowiono polichromie na ścianach korytarzy i klatki schodowej, sztukaterie i zabytkowe piece. Ingerencje w zabytkową tkankę są tu minimalne: pojawiły się windy i zewnętrzna platforma dla niepełnosprawnych. Nową stolarkę drzwiową, o wymaganej odporności pożarowej, wykonano na wzór historycznej. Budynek kotłowni zaadaptowano z kolei na restaurację. Usunięto ściany i strop, tworząc jednoprzestrzenne wnętrze, w które wprowadzono stalową antresolę.

Lokale gastronomiczne mają znaleźć się także we flankującym założenie od północnego wschodu budynku chłodni. Cała powierzchnia otwartego pierwotnie piętra, w której niegdyś leżakowało piwo, została od środka ocieplona, a nowa stolarka okienna wraz z okiennicami wykonana na kształt historycznej. Zewnętrzne elementy konstrukcji szachulcowej pozostały oryginalne, natomiast we wnętrzu ich rysunek odtworzono jako dekorację nawiązującą do pomalowanej na czarno więźby dachowej. W przestrzeni tej urządzony zostanie minibrowar, oferujący warzone na miejscu piwo, natomiast rozległe pomieszczenia przyziemia oraz sklepione piwnice o wysokości sięgającej sześciu metrów będą zaadaptowane na restauracje. Komunikację w obiekcie zapewniają dwie klatki schodowe, w tym nowa, o stalowej konstrukcji, wstawiona pomiędzy historyczny budynek i stanowiący jego przedłużenie apartamentowiec.

Dodatkowe koszty związane z koniecznością wykonania żmudnych prac zabezpieczających i wzmacniających zabytkowe budynki oraz ich adaptacją pod okiem konserwatora nie zniechęciły dewelopera. Obecnie realizowany jest drugi etap inwestycji, na który składa się budowa trzech obiektów mieszkaniowych przy granicy z Akademią Ignatianum i kompleksem szpitalnym przy ul. Kopernika oraz dużego obiektu biurowo-mieszkalnego od strony linii kolejowej. Ponadto planowane jest niewielkie centrum handlowe w krytym pasażu łączącym dwa placyki wewnątrz założenia.

Browar Lubicz w Krakowie
Źródło: "A-m" nr 11/2014 s. 79

Założenia autorskie:

Inwestycja znajduje się na terenie dawnego browaru Lubicz, który zakończył produkcję piwa pod koniec XX wieku. W skład zespołu wchodzą budynki nowo projektowane oraz historyczne, objęte ochroną konserwatorską. Do zabytkowych należy willa właścicieli, zwana pałacem Goetzów, zaadaptowana obecnie na biurowiec, a także m.in. obiekty technologiczne: słodownia, w której mieści się dziś lokal gastronomiczny, susznia słodu, kotłownia i maszynownia.

Odrestaurowaną elewację budynku tzw. obciągu piwa wraz z zachowanym ogrodzeniem wkomponowano w fasadę obiektu od strony ul. Lubicz. Nowe kubatury zostały połączone z istniejącymi w sposób, który nawiązuje do układu dawnej zabudowy browaru. Również kształt i materiały na elewacjach mają nawiązywać do XIX-wiecznej architektury przemysłowej. Ważnym zadaniem projektowym stało się zaaranżowanie przestrzeni wokół budynków. Na terenie browaru powstały nowe ulice i place o kameralnym charakterze i ograniczonym ruchu kołowym, dostępne dla wszystkich mieszkańców miasta. Ich nawierzchnie w dużej mierze wyłożono oryginalną kostką, odzyskaną w trakcie prowadzenia prac budowlanych. Ustawiono tu także niektóre urządzenia pracujące niegdyś w browarze.

KRZYSZTOF WUŻYK

Artykuł ilustrowany stronami 75, 79 i 80 misięcznika "Architektura-murator" nr 11/2014

The Park Kraków: nowy zespół biurowy projektu APA Wojciechowski Na krakowskim Podgórzu, przy skrzyżowaniu ulic Kuklińskiego i Saskiej, powstaje kompleks biurowy The Park Kraków. Przestrzeń między budynkami zostanie wyłączona z ruchu samochodowego i zagospodarowana w formie ogólnodostępnego parku miejskiego.
Festiwal Otwarte Mieszkania 2020 Krakowska odsłona festiwalu Otwarte Mieszkania w tym roku wyjątkowo odbędzie się w lipcu. „Architektura-murator” po raz kolejny jest patronem medialnym wydarzenia.
Centrum Muzyki w Krakowie nie powstanie? Władze Krakowa wycofały się z realizacji Centrum Muzyki na Grzegórzkach. Konkurs na projekt obiektu w 2018 roku wygrał zespół SBS Engineering Group oraz 3TI Progetti Italia – Ingegneria Integrata.
Mieszkaj w mieście medusa group. Kolejny etap osiedla w Bronowicach [GALERIA] Mieszkaj w Mieście to inwestycja firmy Henniger Investment, zakładająca realizację samowystarczalnej dzielnicy mieszkaniowo-usługowej w północno-zachodniej części Krakowa. W ciągu sześciu lat  oddano tu do użytku przeszło 600 mieszkań. Obecnie, od strony ronda Ofiar Katynia,  powstaje kolejny etap założenia Mieszkaj w mieście.
Muzeum Czartoryskich: przebudowa według Biura Projektów Lewicki Łatak Ze względu na brak możliwości rozbudowy gmachu Muzeum Czartoryskich zdecydowano m.in. o przekryciu dziedzińca przeszklonym dachem. Dzięki temu niedostępna do tej pory dla zwiedzających przestrzeń, zmieniła się w reprezentacyjny hol wejściowy – piszą Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak.
Modelowe osiedle na krakowskich Klinach – wyniki konkursu! Pracownia AMC – Andrzej M. Chołdzyński zwyciężyła w konkursie na projekt osiedla Spacerowa, które planowane jest na Klinach w ramach rządowego programu Mieszkanie Plus. To kolejne zwycięstwo tego biura w konkursie na modelowe osiedle organizowanym przez BGK Nieruchomości.