Architektura MuratorRealizacjeDom i pracownia artystów w Krakowie

Dom i pracownia artystów w Krakowie

Na sąsiadujących parcelach w willowej dzielnicy Krakowa powstały dwa budynki dla pary artystów: dom i pracownia. Nic nie jest tu jednak tym, czym się wydaje. Projekt, choć z pozoru racjonalny, okazuje się pełen postmodernistycznych paradoksów – pisze Marcin Kwietowicz.

Dom i pracownia artystów w Krakowie
Widok od zachodu, na pierwszym planie taras domu; budynki zbliżone są wielkością i kolorami, ale każdy z nich wyróżnia się geometrią bryły; Fot. Jakub Certowicz
Dom i pracownia artystówKraków
AutorzyPiotr Brzoza Architekten, zespół: architekci Piotr Brzoza (główny projektant), Łukasz Woleński
Architektura krajobrazuRS Architektura Krajobrazu
KonstrukcjaVindol, Michał Kucharski
Generalny wykonawcaP.B.M. Nowbud
Inwestorprywatny
Powierzchnia terenu1345.0 m²
Powierzchnia zabudowy323.0 m²
Powierzchnia użytkowa685.0 m²
Powierzchnia całkowita875.0 m²
Kubatura2400.0 m³
Projekt2015-2016
Data realizacji (początek)2016
Data realizacji (koniec)2017
Koszt inwestycjinie podano kosztu inwestycji

Dwa, na pierwszy rzut oka podobne do siebie budynki. Łączy je podobne kształtowanie brył i detalu, dzieli niemal wszystko inne. Wytęż wzrok i znajdź różnicę. Pierwszy obiekt to przebudowa nieukończonego domu – jednego z wielu, jakie wciąż można spotkać w polskim krajobrazie. Drugi to budynek nowy. Choć skalą są do siebie zbliżone, jeden jest domem czteroosobowej rodziny, drugi – przestrzenią pracy dwojga artystów. Pracownia to modernistyczna maszyna dla sztuki – wszystko tu zostało podporządkowane technologii jej tworzenia, żeby nie powiedzieć produkcji. W przyziemiu znajduje się niewielki warsztat umożliwiający zbijanie ram i naciąganie nań płócien. Nawet wielkoformatowe podobrazia wyjeżdżają na wyższą kondygnację specjalną towarową windą, która nadaje bryle budynku charakterystyczną sylwetę. Tą samą drogą gotowe już obrazy wracają na parter, gdzie mogą być zmagazynowane lub wyekspediowane dalej – brama garażowa umożliwia wjazd do wnętrza niewielkiego samochodu transportowego. Program uzupełnia znajdująca się w przyziemiu pracownia filmowa i sprzężona z nią salka projekcyjna. Doświetlenie tej części budynku jest zapewnione dzięki niewielkiej fosie wykorzystującej tu naturalny spadek terenu.

Czytaj też: Dom stodoła: nieustający trend w architekturze. Najpiękniejsze domy stodoły w Polsce |

Poszczególne pracownie są ułożone na sobie niczym pudełka i połączone prostymi, jednobiegowymi schodami niezajmującymi zbyt wiele miejsca w tym pragmatycznym budynku. Duże kubatury wnętrz, a w konsekwencji także i rozpiętości konstrukcji, wymagają specjalnych rozwiązań – wybrano technologię żelbetową, dość nietypową w przypadku stosunkowo małego obiektu. Znajduje to swoje odzwierciedlenie na elewacjach. Wnętrza domu były dla projektanta chyba większym wyzwaniem. W kuchni okrągły bulaj wydaje się ekstrawagancją nieco z innego świata – i rzeczywiście tak jest, bo dom jest przecież przebudową: to pamiątka po poprzedniku. Także salon, mimo spektakularnej wysokości, wydaje się nieco zbyt wąski. Na szczęście rekompensuje to duże przeszklenie otwierające wnętrze na rozległy widok i taras. Rozumiemy tu decyzję wyniesienia części dziennej na pierwszą kondygnację. Inaczej niż w pracowni, domowe schody są całkowicie otwarte – stanowią efektowną rzeźbę łączącą rozdysponowane na półpoziomach wnętrza. Najciekawszym elementem projektu jest jednak coś, czego nie ma – rozgrywa się nie tyle we wnętrzach czy bryłach obu budynków, a pomiędzy nimi. Oba obiekty zostały zlokalizowane na końcu krótkiej, osiedlowej uliczki, zakończonej placykiem umożliwiającym samochodom zawracanie. Wcina się ona głęboko w dwie parcele, na których prowadzona była inwestycja – fakt bez znaczenia w przypadku dwu niezależnych domów, jednak gdy stanowią należący do jednego właściciela kompleks, łączyłyby się ze sobą jedynie wąskim przesmykiem. Dlatego całkowicie zrezygnowano z grodzenia obu działek, a jednorodne opracowanie nawierzchni placu i podjazdów całkowicie zaciera granicę między tym, co publiczne a prywatne. Bariera jest tylko psychologiczna – stojąc na środku ogólnodostępnej przecież przestrzeni, czujemy się gościem czy wręcz intruzem. Projekt, choć z pozoru na wskroś racjonalny, okazuje się pełen postmodernistycznych paradoksów: to, co wydaje się identyczne, jest w gruncie rzeczy różne, to co prywatne, należy w rzeczywistości do wszystkich. A dość ekskluzywna, willowa dzielnica Krakowa okazała się wygodnym miejscem do życia dla pary lewicujących artystów.

Dom i pracownia artystów w Krakowie
Taras domu z widokiem na okolicę; Fot. Jakub Certowicz

Założenia autorskie

Na sąsiadujących parcelach zamykających spokojną uliczkę w willowej dzielnicy Krakowa powstały dwa budynki dla pary artystów i ich dzieci: dom mieszkalny i pracownia. Otwierają się one bezpośrednio na małopolski krajobraz, ponad polami sąsiadującymi z tylną granicą działek. Każdy z obiektów tworzy autonomiczną bryłę, wyróżniającą się zarówno geometrią, jak i materiałem elewacji. Niemniej ogólny sposób kształtowania ich formy i detalu sprawia, iż stanowią jedną kompozycję przestrzenną, definiując jednoznacznie miejsce pomiędzy sobą, jak i zakończenie biegu ulicy. Widok na krajobraz – największy atut lokalizacji, w której budynki powstały – jest w sposób naturalny tematem wiodącym w organizacji wnętrz i elewacji. Główne pomieszczenia zostały zaprojektowane na pierwszej kondygnacji i otwarte ku dużym tarasom. Natomiast każdy otwór okienny kadruje przez swoje drewniane ramy wycinek otoczenia, umieszczając go we wnętrzach na wzór obrazu. Budynek pracowni składa się z dwóch głównych obszarów funkcjonalnych: studia malarskiego na piętrze z północną panoramą, korzystającego ze światła z dachowych świetlików, oraz atelier filmowego w przyziemieniu, z niewielką salą projekcyjną i intymną przestrzenią roboczą otwierającą się na półzagłębione patio.

Piotr Brzoza

Dom i pracownia artystów w Krakowie
Biblioteka. Wbudowane meble korespondują z meblami vintage; Fot. Jakub Certowicz
Tagi:
Osiedle Safrano w Krakowie projektu 3D Architekci W Łagiewnikach-Borku Fałęckim powstanie kameralne osiedle Safrano według projektu biura 3D Architekci.
Klub Studio / Kraków Projekt to próba przeniesienia idei klubu studenckiego z czasów PRL-u we współczesność. Jest więc tu miejsce i na scenę, i browar, i sale dla biznesu. O realizacji biura Stożek Architekci pisze Marcin Brataniec.
AFI V.Offices w Krakowie z najwyższym na świecie wynikiem certyfikacji BREEAM Krakowski biurowiec AFI V.Offices projektu Iliard Architecture & Interior Design otrzymał  certyfikat BREEAM na poziomie Outstanding, zdobywając aż 98,87%. To najwyższy wynik w historii systemu certyfikacji operatora BRE Global dla polskiej inwestycji. Biorąc zaś pod uwagę klasyfikację budynków BREEAM International, jest to najwyżej oceniony budynek biurowy na świecie.
Muzeum Architektury i Designu w Krakowie: będzie konkurs SARP Realizacja Muzeum Architektury i Designu w Krakowie wkracza w kolejną fazę. Minister kultury Piotr Gliński zapowiedział przekazanie 400 mln na remont dawnego hotelu Cracovia. We współpracy ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich zostanie też przeprowadzony konkurs na adaptację zabytku.
PURO Kraków Old Town w nowej odsłonie Zakończyła się modernizacja PURO Kraków Old Town. Do współpracy przy kompletnej metamorfozie wnętrz krakowskiego hotelu PURO zaprosiło studio P2 Piotra Paradowskiego.
Plac Matejki w Krakowie: reprezentacyjna przestrzeń przyjazna mieszkańcom Plac Matejki w Krakowie, otoczony gmachami Akademii Sztuk Pięknych, Dyrekcji Kolei i Narodowego Banku Polskiego, stanowi jedno z najpiękniejszych miejsc w przestrzeni miasta. O jego znaczeniu i współczesnej funkcji rozmawiamy z architektem Piotrem Orzeszkiem z pracowni Stvosh, który 12 lat temu przeprowadził gruntowna modernizację placu.