Architektura MuratorRealizacjeDworzec Centrum w Sopocie

Dworzec Centrum w Sopocie

Budynek odpowiada najnowszym trendom wznoszenia śródmiejskich dworców. Jest to zarazem pierwsza inwestycja w Europie zrealizowana w formule partnerstwa publiczno-prywatnego z unijnego programu zwrotnego Jessica – pisze Daniel Załuski.

Sopot Centrum. Plac
Nowy plac miejski z zielenią zaprojektowaną przez Jarosława Potockiego przy południowym wejściu do dworca. Dzięki wycofaniu zjazdu do parkingu podziemnego w głąb posesji. Fot. Marcin Czechowicz
Zespół budynków biurowo-usługowo-handlowych Sopot Centrum (dworzec PKP, galeria handlowa, hotel) Sopot, rejon ulic Dworcowej, Podjazd, Chopina, Kościuszki
AutorzyPracownia architektoniczna Proconcept, główni projektanci: architekci Marcin Kaniewski, Hubert Szneider, Dariusz Gawkowski; architekci Piotr Landowski, Agata Browarczyk, Agnieszka Hempel, Paulina Łukaszewska, Przemysław Hawrylak, Ewa Burzyńska, Dawid Rabsztyn
Architektura wnętrzPracownia architektoniczna Proconcept
Architektura krajobrazuarchitekt krajobrazu Jarosław Potocki
KonstrukcjaIMT Biuro Konstrukcyjne, Marcin Trzewik
Generalny wykonawcaPBR – Megaron
InwestorBałtycka Grupa Inwestycyjna
Powierzchnia terenu18000.0 m²
Powierzchnia zabudowy5700.0 m²
Powierzchnia użytkowa18200.0 m²
Powierzchnia całkowita20660.0 m²
Kubatura84000.0 m³
Projekt konkursowy2010
Projekt (data)2012
Data realizacji (początek)2013
Data realizacji (koniec)2016
Koszt inwestycji100 000 0570000 PLN

Sopot Centrum to kompleks usługowo-handlowy z trzygwiazdkowym hotelem i dworcem, które powstały w miejscu standaryzowanego, modernistycznego budynku kolejowego z 1970 roku. Założeniem architektów było zaprojektowanie obiektu w ciągu nowej pierzei ulicznej, z witrynami otwartymi na ulicę, wkomponowanego w drobną skalę XIX-wiecznego kurortu, a nie znanego z wielu polskich miast centrum handlowego, otwartego jedynie do środka i zabijającego tradycyjną przestrzeń miejską. Budynek wpisuje się w najnowsze trendy wznoszenia śródmiejskich dworców.

Jest to zarazem pierwsza inwestycja europejska w formule partnerstwa publiczno-prywatnego, zrealizowana z unijnego programu zwrotnego Jessica. W przedsięwzięciu uczestniczyły Polskie Koleje Państwowe, Miasto Sopot i Bałtycka Grupa Inwestycyjna. Opisywany obiekt jest wzorcowym przykładem zachowania równowagi pomiędzy przestrzeniami ogólnodostępnymi obsługującymi kolej a powierzchniami komercyjnymi.

Sopot Centrum. Ulica Dworcowa
Ulica Dworcowa w formie wielkiej pochylni opadającej w kierunku hali wraz z rozebraną i ponownie odtworzoną bagażownią na pierwszym planie – jedynym zachowanym reliktem XIX-wiecznego dworca. Fot. Marcin Czechowicz

Dworzec zajmuje tu jedynie dwupoziomowy, 500-metrowy lokal, w którym znalazła się poczekalnia, punkt kasowy i informacyjny. Lokal ten świetnie pełni swoją rolę, znajduje się w jednoznacznie rozpoznawalnym, centralnym miejscu gmachu, w pobliżu wejścia do tunelu peronowego. Uzupełniającą funkcję poczekalni i przestrzeni tranzytu powierzono dużemu, trzypoziomowemu holowi, stanowiącemu płynne przedłużenie głównych szlaków pieszych Dolnego Sopotu – ul. Dworcowej i Kościuszki w powiązaniu z deptakiem na ul. Bohaterów Monte Cassino oraz ul. Kolejową i al. Niepodległości w Górnym Sopocie.

Przestrzenność holu uzyskano dzięki zastosowanej konstrukcji mostowej. Piętra zawieszono na cięgnach stalowych, podwieszonych do kratownicy dachowej, uwalniając w ten sposób od słupów cały parter. Układ lokali usługowych nie zaburza czytelności ciągów pieszych. Na trzeciej kondygnacji nadziemnej budynku głównego usytuowano chętnie odwiedzaną przez mieszkańców, multimedialną Sopotekę, utrzymaną w stylistyce marynistycznej. Nastrój ten przywołują m.in. beżowe siedziska w kształcie wiklinowych koszy plażowych, wielkie poduchy leżące na drewnianych podestach czy utrzymane w jasnej tonacji podłogi. W podobnym charakterze zaaranżowano pomieszczenia hotelu (projekt obu przestrzeni opracowało lokalne biuro Sikora Wnętrza).

Sopot Centrum. Dziedzińce
Gmach dworca z zielonymi dziedzińcami na dachach, widocznymi również z okien części biurowej. Fot. Marcin Czechowicz

Dużym wyzwaniem było stworzenie obiektu zgodnie z rygorystycznymi ustaleniami planu miejscowego. Projektanci musieli m.in. zapewnić 250 miejsc parkingowych wzdłuż podziemnego ciągu poniżej historycznej ulicy Dworcowej. Wstępnie zakładano również przeniesienie pod ziemię przystanków autobusowych, ale ostatecznie w wyniku analiz odstąpiono od tego pomysłu. W planie narzucono ponadto rozdrobnioną strukturę budynków, o bardzo wąskich traktach i niewielkich gabarytach, adekwatnych do zabytkowej tkanki Sopotu, a także konieczność zachowania neogotyckiej bagażowni. Obiekt ten rozebrano, a następnie złożono, wkomponowując w nowy gmach. Ponieważ obniżono poziom deptaka w kierunku hali dworcowej, bagażownia znajduje się dziś na poziomie drugim.

Wykorzystanie różnic terenu było świetnym pretekstem dla wykreowania wysokiej jakości przestrzeni miejskiej. Przez obniżenie przebiegu dawnej ul. Dworcowej uzyskano łagodne zejście w formie wielkiej pochylni do istniejącego tunelu peronowego. Bardzo interesujące jest również stworzenie alternatywnych, zewnętrznych traktów pieszych na dwóch kondygnacjach od strony ul. Bohaterów Monte Cassino w kierunku głównego budynku dworca. Dzięki temu w znaczący sposób zwiększa się długość witryn i powierzchnia dla ogródków gastronomicznych, które pojawiają się tu w okresie letnim.

Dworzec Centrum w Sopocie. Peron
Na pierwszym planie XIX-wieczny peron odrestaurowany w 2010 roku według projektu architekta Krzysztofa Stępińskiego (Biuro Projektów Kolejowych w Gdańsku), po prawej elewacje dworca pokryte panelami kompozytowymi z blachy miedzianej. Fot. Marcin Czechowicz

Nad dwupoziomowymi, w pełni przeszklonymi lokalami gastronomicznymi zaprojektowano trzykondygnacyjne miedziane kubiki kryjące przestrzenie biurowe, otwierające się poprzez szklane ściany kurtynowe na prywatne dziedzińce ze starannie zakomponowaną zielenią, m.in. płytko korzeniącymi się drzewami – grujecznikami japońskimi. Wysokiej jakości zieleń jest również dopełnieniem przestrzeni publicznych (proj. Jarosław Potocki).

Trudnością dla projektantów była z pewnością konfrontacja ich neomodernistycznej wizji architektonicznej z populistycznym i manierystycznym stylem współczesnych realizacji powstających w Sopocie. Obiekt wprowadza zupełnie nową estetykę w zabytkową strukturę miasta. Panele kompozytowe z miedzianej blachy i siatki stanowią neutralne tło dla kamienic z przełomu XIX i XX wieku. Jednocześnie są odporne na zanieczyszczenia drobinami żelaza, generowane przez pociągi. Wadą rozwiązania jest zastosowanie ich od strony torów, ponieważ działają jak membrany i wzmacniają hałas, co jest szczególnie uciążliwe dla mieszkańców Górnego Sopotu.

Dworzec Centrum w Sopocie. Prześwity
Jeden z prześwitów w bryle dworca w ciągu ul. Dworcowej, zmniejszającej monumentalność. Fot. Marcin Czechowicz

Założenia autorskie

Według założeń urbanistyczno-architektonicznych zaplanowaliśmy zagospodarowanie tego fragmentu miasta za pomocą tradycyjnych form, to znaczy placu, ulicy, pierzei. U podstaw projektu zespołu budynków leżało dążenie do bezkolizyjnej i sprawnej integracji komunikacji kolejowej SKM i dalekobieżnej, pieszej i kołowej indywidualnej oraz zbiorowej w obrębie zróżnicowanej funkcjonalnie przestrzeni, umożliwiającej jednocześnie zagospodarowanie czasu wolnego osobom oczekującym na podróż. Przestrzeń publiczna dróg dojazdowych i placu miejskiego wraz z budynkami handlowo-usługowymi i dworcem kolejowym tworzą integralny, multifunkcjonalny węzeł komunikacyjny wpisujący się w najnowsze światowe trendy projektowania obiektów zlokalizowanych w sąsiedztwie tzw. katalizatorów ruchu.

Kompleks stanowić ma zarówno wizytówkę Sopotu, jak i przyjazną przestrzeń o charakterze publicznym. Z myślą o mieszkańcach zaprojektowane zostało nowatorskie rozwiązanie zadaszenia placu miejskiego w strefie węzłowej, zapewniające całoroczną ochronę przed warunkami atmosferycznymi, ale również łączące to miejsce z bezpośrednio sąsiadującą strefą usługową. Marcin Kaniewski

Dworzec Roku 2020 – wybieramy najlepsze dworce kolejowe w Polsce! Trwa trzecia edycja konkursu „Dworzec Roku 2020”, czyli organizowana wspólnie przez Fundację Pro Kolej i Fundację Grupy PKP kampania promująca najbardziej nowoczesne i funkcjonalne obiekty tego typu w Polsce. Po pierwszym głosowaniu oraz przeprowadzonych audytach organizatorzy wybrali 10 finalistów, teraz głos mają użytkownicy.
Zaprojektuj nowy dworzec! Konkurs na projekt dworca Częstochowa Główna PKP we współpracy z lokalnym oddziałem SARP, Gminą Miasta Częstochowy i spółką PKS ogłaszają konkurs na projekt nowego dworca głównego wraz z zagospodarowaniem otoczenia. Wnioski o dopuszczenie do udziału w konkursie do 5 sierpnia.
Węzeł transportowy w Słupsku Konkurs na opracowanie koncepcji węzła i otaczających terenów wygrali Zuzanna Szpocińska, Tomasz Marciniewicz oraz Michał Poziemski.
AR/PS Architektura Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka Łukasz Wojciechowski recenzuje książkę AR/PS Architektura Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka. Wydana nakładem Centrum Architektury publikacja przedstawia nie tylko historię Dworca Centralnego i innych dworców kolejowych, ale też problemy projektantów i użytkowników
PKP zmarnuje sześć miliardów złotych? Czy 29 miesięcy opóźnienia to w PKP norma? NIK straszy możliwością utraty unijnych funduszy przyznanych na inwestycje kolejowe. Zmienia się powoli wizerunek kolei, trwa modernizacja kolejnych dworców kolejowych, tymczasem spółka zarządzająca torami spółka PKP PLK notuje coraz większe straty, a na nowo wyremontowane dworce nie dojedziemy szybciej  
Remont dworca kolejowego w Radomiu zakończony. Miał trwać sześć miesięcy, dworzec oddano do użytku po dwóch latach Jak wygląda dworzec kolejowy w Radomiu po modernizacji? Czy warto było czekać tak długo?  Zobacz galerię zdjęć!