Spis treści
- Zajezdnia Motława – mieszkania przy historycznej hali
- Dawna zajezdnia tramwajowa – ponad sto lat historii
- Między kamienicami a bastionami
- Dolne Miasto - tu będzie pięknie
- Łąkowa – główna oś Dolnego Miasta
- Powstaje nowa dzielnica mieszkaniowa
- Fashion Lab – centrum mody na Łąkowej
- Arche Dwór Uphagena - zagospodarowana historia
- Sieć rewitalizowanych ulic
Nowa zabudowa powstaje Na Dolnym Mieście, niegdyś zapomnianej inwestycyjnie części historycznego centrum Gdańska. Zmiana rozpoczęła się wraz z programem rewitalizacji dzielnicy rozpoczętym w 2010 r. i trwającym do dzisiaj. Jednym z jego najważniejszych etapów była przebudowa ulic i remonty zachowanych po wojnie kamienic. Wyremontowano całe kwartały, nawierzchnie, chodniki i sieci podziemne, uporządkowano zieleń oraz przestrzenie publiczne. Atrakcyjność tego rejonu miasta podnoszą liczne kanały i dawne umocnione linie fortyfikacji i towarzyszące im fosy.
Zajezdnia Motława – mieszkania przy historycznej hali
Zajezdnia Motława powstaje w rejonie ulic Radnej i Kurzej. Projekt obejmuje kilka nowych budynków mieszkaniowych oraz historyczną halę dawnej zajezdni tramwajowej, która docelowo ma zostać odnowiona i przeznaczona na funkcje usługowe i handlowe. Całe przedsięwzięcie składa się z czterech budynków.
Za projekt nowej zabudowy odpowiada pracownia APA Wojciechowski Architekci. Pierwszy etap obejmuje 113 mieszkań, kolejne 135 lokali trafiło już do sprzedaży. Całość ma być uzupełniona lokalami usługowymi oraz przestrzeniami wspólnymi. Istotnym elementem założenia będzie przestrzeń przed dawną halą. Projekt przewiduje utworzenie ogólnodostępnego placu miejskiego z zielenią, ławkami i detalami odwołującymi się do tramwajowej historii miejsca.
Nowe budynki nie próbują kopiować historycznej architektury zajezdni. Mają współczesne elewacje, duże przeszklenia, balkony i wycofane najwyższe kondygnacje. Ich skala została jednak dostosowana do sąsiedniej zabudowy Dolnego Miasta.
Dawna zajezdnia tramwajowa – ponad sto lat historii
Historia miejsca sięga XIX w., kiedy w 1885 r. powstały tu zabudowania zajezdni tramwaju konnego. Kompleks obejmował halę dla wagonów, stajnie, kuźnię i warsztaty. Po elektryfikacji gdańskiej sieci tramwajowej pod koniec XIX wieku zajezdnia stała się jednym z ważniejszych elementów komunikacyjnego zaplecza miasta. Wagony wyjeżdżały stąd ulicą Łąkową w stronę śródmieścia.
W czasie II wojny światowej zabudowania zostały uszkodzone, ale już po wojnie część kompleksu przywrócono do użytkowania. Zajezdnia funkcjonowała jeszcze przez kolejne dziesięciolecia. Ostatecznie zakończyła działalność pod koniec XX wieku, gdy utraciła połączenie z główną siecią tramwajową.
Zachowana ceglana hala pozostała jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów Dolnego Miasta i ważnym śladem przemysłowej oraz komunikacyjnej historii dzielnicy.
Między kamienicami a bastionami
Jedną z największych wartości lokalizacji Zajezdni Motława jest niezwykłe sąsiedztwo. Od strony zachodniej i północnej inwestycję otaczają historyczne kwartały Dolnego Miasta. Kilka minut spaceru dalej znajdują się Łąkowa i zachowane kamienice.
Od południa i wschodu przestrzeń otwiera się natomiast na system dawnych fortyfikacji Gdańska i Opływ Motławy. Bastiony Wyskok, Wilk, Miś, Królik i Żubr tworzą dziś zielony pierścień wokół tej części miasta. Zajezdnia Motława powstaje więc na styku zwartej zabudowy miejskiej i otwartego krajobrazu dawnych fortyfikacji.
Dolne Miasto - tu będzie pięknie
Zajezdnia Motława nie jest zatem pojedynczą inwestycją na obrzeżu centrum. Powstaje w dzielnicy, w której jednocześnie prowadzone są trzy procesy: budowa nowych mieszkań, rozwój współczesnych miejsc pracy oraz adaptacja i remont historycznej zabudowy.
Obok nowych osiedli rozwija się Fashion Lab LPP, adaptowane są dawne obiekty, takie jak Dwór Uphagena, remontowane są kamienice i kolejne ulice. Wszystko to nakłada się na systematyczną rewitalizację przestrzeni publicznych prowadzoną przez miasto.
Najważniejszym elementem samej Zajezdni Motława pozostaje historyczna hala. Dopiero jej odnowienie i nadanie nowych funkcji pokaże, czy stanie się ona rzeczywistym centrum nowego fragmentu dzielnicy.
Jeśli hala zostanie otwarta na mieszkańców i połączona z ogólnodostępnym placem, inwestycja może połączyć kilka najważniejszych warstw Dolnego Miasta: przemysłową i komunikacyjną historię, zachowane kamienice, nową zabudowę mieszkaniową, współczesne miejsca pracy i krajobraz bastionów nad Opływem Motławy.
Łąkowa – główna oś Dolnego Miasta
Zajezdnia Motława powstaje w sąsiedztwie ulicy Łąkowej, która od XIX wieku stanowiła jeden z najważniejszych ciągów tej części Gdańska. Wzdłuż ulicy zachowała się zabudowa mieszkaniowa i przemysłowa. Kamienice sąsiadują tu z dawnymi zakładami, magazynami i obiektami technicznymi. Przez wiele dziesięcioleci Łąkowa była też ulicą tramwajową.
Po wojnie znaczenie dzielnicy zaczęło spadać. Budowa szerokiego Podwala Przedmiejskiego osłabiła historyczne powiązania Dolnego Miasta ze śródmieściem. Dzielnica, choć położona niedaleko Długiego Targu, przez dziesięciolecia pozostawała poza głównym nurtem rozwoju centrum.
Powstaje nowa dzielnica mieszkaniowa
Dolne Miasto coraz wyraźniej zmienia swój charakter – z dzielnicy o dużym udziale dawnej zabudowy przemysłowej i komunalnej w bardziej intensywną część śródmieścia, w której nowa zabudowa wypełnia luki w historycznej strukturze. Nowa zabudowa mieszkaniowa pojawia się dziś w kilku miejscach Dolnego Miasta. Euro Styl rozwija tu równolegle projekty Zajezdnia Motława, Esencja i Jaskółcza.
Esencja powstaje przy Kamiennej Grobli i Jałmużniczej, bezpośrednio przy Motławie. Budynek ma uzupełnić istniejącą zabudowę, a obok mieszkań przewidziano lokale usługowe oraz apartamenty inwestycyjne. Wewnętrzny dziedziniec zaprojektowano jako zieloną przestrzeń wspólną.
To część większego założenia wynikającego z partnerstwa publiczno-prywatnego miasta i inwestora. Już w pierwszych koncepcjach zakładano, że najwięcej nowej zabudowy mieszkaniowej pojawi się w rejonie ulic Zielonej, Fundacyjnej i Radnej, czyli właśnie w sąsiedztwie dawnej zajezdni.
Fashion Lab – centrum mody na Łąkowej
Transformacja Dolnego Miasta nie ogranicza się jednak do mieszkań. Jednym z najważniejszych nowych zespołów biurowych jest rozwijany przez LPP kompleks Fashion Lab przy ulicy Łąkowej.
Siedziba firmy wykorzystuje częściowo historyczną zabudowę dawnej fabryki tytoniu. Rozbudowę kampusu rozpoczęto w 2015 roku, a w 2021 roku oddano do użytku nowy budynek o powierzchni 17,5 tys. m². Projekt przygotowali JEMS Architekci. Docelowo kompleks ma składać się z czterech biurowców.
Nowa zabudowa została zaprojektowana jako kontynuacja pierzei Łąkowej, z odniesieniami do przemysłowego charakteru dzielnicy i sąsiednich dawnych fabryk. W ten sposób wzdłuż jednej ulicy zestawiono dziś kilka różnych warstw: XIX-wieczne kamienice, zabytkowe obiekty przemysłowe i współczesne budynki biurowe.
Arche Dwór Uphagena - zagospodarowana historia
Inny model przemiany dawnej zabudowy pokazuje Arche Dwór Uphagena. Grupa Arche zaadaptowała historyczny zespół na funkcję hotelową, zachowując znaczną część oryginalnych materiałów i elementów architektonicznych.
Dwór, wzniesiony około 1800 roku jako rezydencja rodziny Uphagenów, był później rozbudowywany i wykorzystywany jako szpital. Po gruntownej modernizacji został przekształcony w hotel, w którym wyeksponowano ceglane ściany, sklepienia i elementy dawnej konstrukcji, zestawiając je ze współczesnym wyposażeniem.
Sieć rewitalizowanych ulic
W kolejnych etapach modernizowano mniejsze ulice Dolnego Miasta, m.in. Przyokopową, Polną, Wierzbową, Chłodną, Sempołowskiej i Królikarnię. Zachowywano historyczną kostkę brukową, przebudowywano sieci, poprawiano odwodnienie, chodniki i oświetlenie. Równolegle prowadzono remonty kamienic. W lutym 2026 roku zakończyła się na przykład modernizacja eklektycznej kamienicy przy Łąkowej 28, gdzie powstało pięć mieszkań oraz dwa lokale usługowe.
Zmieniają się także tereny przy wodzie. W ramach partnerstwa publiczno-prywatnego budowane i modernizowane są ciągi piesze i rowerowe, m.in. w rejonie Kamiennej Grobli i ulicy Dobrej.
