Architektura MuratorWydarzeniaArchitektura instytutów i klinik medycznych – dwustulecie medycyny uniwersyteckiej we Wrocławiu 1811 – 2011

Architektura instytutów i klinik medycznych – dwustulecie medycyny uniwersyteckiej we Wrocławiu 1811 – 2011

Planowana na dużą skalę realizacja architektoniczna i urbanistyczna wzorowana głównie na niemieckich zabytkowych kompleksach, była w opinii współczesnych jedną z najnowocześniejszych inwestycji w kraju, która mimo historyczno-politycznych zmian przetrwała w niezmienionym stanie 200 lat

fotka z /zdjecia/Dawna_Klinika_Chorob_Kobiecych-Delden-male.jpeg

27.11.2011 (zamknięcie wystawy)
Muzeum Architektury we Wrocławiu/ ul. Bernardyńka 5

Kurator wystawy: Małgorzata Wójtowicz

Zespół budynków instytutów i klinik dawnego Wydziału Medycznego, usytuowany przy ul. Tytusa Chałubińskiego, to wyjątkowa realizacja architektoniczna i urbanistyczna. Planowana na dużą skalę, jako swego rodzaju pomnik postępu medycyny, powstała w ostatnim ćwierćwieczu XIX i pierwszym dziesięcioleciu XX w. Przez następnych sto lat pełniła tę samą funkcję, mimo historycznych i politycznych zmian.

Wystawa prezentuje europejską rangę tego zespołu, zachowanego właściwie w niezmienionym stanie. Zasługuje on na uwagę tym bardziej, że inne tego typu głównie niemieckie zabytkowe kompleksy (w Heidelbergu, Bonn, Halle), które pierwotnie posłużyły jako wzór, uległy znacznej przebudowie lub przestały istnieć.

Budynki Wydziału Medycznego powstały w wyniku wieloletnich starań wybitnych w swoich dziedzinach profesorów, znanych w Europie i na świecie. Skutkiem przełomowych odkryć i wynalazków w medycynie oraz bakteriologii, istniały ścisłe kontakty między uczonymi z Francji, Anglii, Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Na początku lat osiemdziesiątych XIX w. pomysł stworzenia we Wrocławiu wspólnego zespołu medycznego uzasadniali w pismach do ministra kultury Gustava von Gosslera dyrektorzy ośmiu placówek: Heinrich Fritsch (Klinika Położnicza i Chorób Kobiecych), Carl Hasse (Instytut Anatomii), Rudolph Peter Heinrich Heidenhain (Instytut Fizjologii), Hermann Eberhard Fischer (Klinika Chirurgiczna), Anton Biermer (Klinika Chorób Wewnętrznych), Albert Neisser (Klinika Chorób Skórnych i Wenerycznych), Heinrich Neumann (Klinika Psychiatryczna i Chorób Nerwowych) i Emil Ponfick (Instytut Patologii).

Wobec tego, że uniwersytecka dzielnica medyczna stawała się urbanistyczną oczywistością w wielu miastach akademickich, nie dziwi ich konsekwentne dążenie do stworzenia dogodnego miejsca pracy i zespolenia na jednym obszarze obiektów wszystkich specjalności medycznych. Tym bardziej, że postępowi nauk medycznych towarzyszyło kształtowanie się dwóch typów funkcjonalnych budynków – instytutu i kliniki. Decyzja o budowie zapadła w 1883 roku. Profesorowie określali program naukowo-dydaktyczny, mieli wgląd w tworzenie projektu, czasami wpływali na rozczłonkowanie bryły i zatwierdzali projekty koncepcyjne. Powstały przy ścisłej współpracy architektów z użytkownikami zespół urbanistyczny, był w opinii współczesnych jedną z najnowocześniejszych inwestycji w kraju.

W następstwie działań wojennych 22 stycznia 1945 roku niemiecki Uniwersytet Wrocławski został przeniesiony do Drezna. Oficjalnie od 24 sierpnia 1945 roku w obiektach zespołu medycznego znalazł swoją siedzibę polski Wydział Lekarski Uniwersytetu połączonego z Politechniką, od 1950 działający jako samodzielna wyższa uczelnia – Akademia Medyczna. Organizowali ją z dużym zaangażowaniem naukowcy przybyli głównie z Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Byli wśród nich profesorowie: Zygmunt Albert (Katedra i Zakład Anatomii Patologicznej), Tadeusz Marciniak (Katedra i Zakład Anatomii Prawidłowej), Tadeusz Baranowski (Katedra i Zakład Biochemii), Andrzej Klisiecki (Katedra i Zakład Fizjologii), Bolesław Popielski (Katedra i Zakład Medycyny Sądowej), Ludwik Hirszfeld (Katedra i Zakład Mikrobiologii), Zdzisław Steusing (Katedra i Zakład Higieny), Edward Szczeklik i Antoni Falkiewicz (I i II Klinika Chorób Wewnętrznych), Adrian Demianowski (Katedra i Klinika Psychiatrii), Hanna Hirszfeldowa (I Katedra i Klinika Pediatrii), Kazimierz Czyżewski i Wiktor Bross (I i II Katedra i Klinika Chirurgii) oraz Kazimierz Bocheński (Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych). Historyczna „dzielnica medyczna” okazała się na tyle funkcjonalna, że, odbudowana po zniszczeniach wojennych, dobrze służyła uczelni.

Współczesny rozwój medycyny wiąże się z nowymi wymaganiami dotyczącymi tego typu budynków. W 1975 roku w konkursie Stowarzyszenia Architektów Polskich pod hasłem Nowa Akademia Medyczna pierwszą nagrodę otrzymał projekt Krystyny i Mariana Barskich. Byli oni głównymi autorami pierwotnych projektów realizacyjnych nowego złożenia przy ulicy Borowskiej, wznoszonego od lat dziewięćdziesiątych XX wieku do dziś.

Z archiwum „Architektury”: Henryk Buszko o jubileuszu magazynu „Architektura” Życzę ARCHITEKTURZE, aby jej udział w naszym codziennym, zawodowym życiu był coraz bardziej pełny, aby stała się ona nieodzownym, bliskim i serdecznym przyjacielem każdego architekta, aby po nią sięgali coraz częściej wszyscy ci, którym bliskie są sprawy architektury polskiej – pisał w numerze 11/1972 „Architektury” z okazji jej 25-lecia Henryk Buszko, wieloletni prezes SARP i autor ikonicznych projektów nie tylko śląskiej architektury. Obecnie, 50 lat po opublikowaniu artykułu, przypominamy ów tekst z racji innego jubileuszu: 40-lecia pracy Ewy P. Porębskiej, redaktorki naczelnej „Architektury-murator”, miesięcznika kontynuującego tradycję powojennej „Architektury”. O wstęp do publikacji poprosiliśmy dr. Ryszarda Nakoniecznego z Politechniki Śląskiej.
Nowe inwestycje 2023: 10 najbardziej wyczekiwanych realizacji 2023 roku Wojna w Ukrainie i wywołany nią kryzys gospodarczy w znaczący sposób wpływają na planowanie nowych inwestycji. Niepokojąco wygląda zwłaszcza sytuacja na rynku mieszkaniowym. Według GUS, spada nie tylko liczba pozwoleń na budowę, ale też rozpoczynanych projektów. Czas pokaże, czy ta tendencja się utrzyma. Tymczasem prezentujemy 10 nowych inwestycji, które (prawie) na pewno zostaną ukończone w 2023 roku.
Książki o architekturze dla dzieci: nowości i bestsellery Każda większa konferencja architektoniczna w Polsce kończy się postulatem upowszechniania edukacji architektonicznej. Mimo to książek o architekturze dla dzieci, które w interesujący i przystępny sposób tłumaczyłyby, na czym polega projektowanie otaczającego nas świata, wciąż nie ukazuje się zbyt wiele. Prezentujemy zestawienie najciekawszych książek o architekturze dla dzieci. Są wśród nich zarówno bestsellery, jak i nowości wydawnicze.
Nowe inwestycje 2022: 10 najbardziej wyczekiwanych realizacji 2022 roku Wbrew początkowym obawom związanym z pandemią COVID-19 kryzys prawie ominął branżę budowlaną. Część realizacji zaliczyła jednak niewielki poślizg i ich oddanie do użytku przesunięto w czasie. Oto 10 najbardziej wyczekiwanych nowych inwestycji 2022 roku.
Architektura renesansu: przykłady, cechy, przedstawiciele Architektura renesansu nawiązywała do wzorów i form klasycznych, a jej twórcy we wszystkich swoich działaniach szukali podstaw naukowych. Prawdziwą aspiracją architekta renesansu było wzniesienie budowli dla samego piękna proporcji, przestronnego wnętrza i wspaniałej, imponującej całości – pisze Ernst Hans Gombrich w monografii „O sztuce”. Publikujemy krótki przegląd podstawowych wiadomości o architekturze renesansu: przykłady, cechy, przedstawiciele.
Rok w architekturze: 10 najlepiej czytanych artykułów 2020 roku Wyniki konkursów na zadaszenie amfiteatru w Łazienkach, wnętrza Świątyni Opatrzności i osiedle Mieszkanie Plus przy Ratuszowej w Warszawie, dom w Bieszczadach projektu medusa group, nowe stacje metra, a także wpływ pandemii na rynek usług architektonicznych i różnice w zarobkach architektów w Polsce i Danii – przypominamy 10 najczęściej czytanych artykułów 2020 roku.