Architektura MuratorWydarzeniaGdynia – Tel Awiw: nowa wystawa w Muzeum Polin [FILM]

Gdynia – Tel Awiw: nowa wystawa w Muzeum Polin [FILM]

Muzeum Polin zaprasza na spotkanie z Gdynią i Tel Awiwem, dwoma białymi miastami zbudowanymi ze snów o lepszej przyszłości. Oba powstały w tym samym czasie jako porty-bramy na świat, eleganckie kurorty i perły modernistycznej architektury.

Gdynia – Tel Awiw: nowa wystawa w Muzeum POLIN [FILM]
Fragment ekspozycji; fot. Magda Starowieyska/Polin

Gdynię od Tel Awiwu dzieli blisko 3000 kilometrów. Mimo geograficznego dystansu, miasta łączy zaskakująco wiele podobieństw. Oba powstały w tym samym czasie jako porty-bramy na świat i w szybkim tempie stały się eleganckimi kurortami oraz nowoczesnymi portami. Wyróżnia je charakterystyczna, modernistyczna architektura. Spoiwem okazuje się także wspólna, polsko-żydowsko historia.

Organizatorzy zabierają nas w podróż po nadmorskich miastach wybudowanych niemal od podstaw na początku XX wieku. Oba odegrały podobną rolę w historii Izraela i Polski. Reprezentowały marzenia i  aspiracje państw, których jeszcze kilka lat wcześniej nie było na mapach. Tel Awiw założony w 1909 roku i wzniesiony w dużym stopniu w okresie Mandatu Brytyjskiego Palestyny nazywano "pierwszym miastem hebrajskim". Gdynia, którą budowano od 1920 roku, mianowano „polskimi wrotami na świat". Jako nowoczesny port, miała być bramą wyjazdową dla towarów i ludzi.

Z kolei nadmorski Tel Awiw miał pełnić rolę bramy wjazdowej, stając się celem podróży oraz miejscem osiedlania się imigrantów przybywających, by tworzyć przyszłe państwo żydowskie. Te reprezentacyjne funkcje i początek nowego stulecia sprzyjały realizacji ambitnych planów urbanistycznych – oba miasta zdominowała architektura modernistyczna.

Oba miasta mają także inne wspólne kolory: błękit odnoszący się do barwy morza i żółcień – kolor słońca i plażowego piasku. Barwy te z łatwością będzie można odnaleźć na wystawie, m.in. na powstałych w międzywojniu, plakatach reklamowych i propagandowych, a także w folderach.

Gdynia i Tel Awiw szybko zyskały rangę ważnych portów morskich, stały się modnymi letniskami i kurortami. Codzienność rodzących się miast poznacie na wystawie dzięki archiwalnym fotografiom, filmom, dokumentom, rysunkom i obrazom, a także elementom wyposażenia modernistycznych kamienic. Zobaczycie celebrowane rokrocznie święta miejskie – gdyńskie Święto Morza i telawiwskie obchody radosnego święta Purim. Zapoznacie się także z przygotowanymi specjalnie na ekspozycję makietami ikonicznych budynków Gdyni i Tel Awiwu.

Więzi pomiędzy Gdynią a Tel Awiwem nie ograniczały się do analogii architektonicznych, czy ideowych. Oba miasta łączyły także statki linii żeglugowych „Gdynia-Ameryka” (GAL). Na tak zwanej Linii Palestyńskiej kursował S/S „Polonia", który jako pierwszy statek pasażerski zawinął do nowego portu w Tel Awiwie. Wyposażenie i wnętrza statków GAL-u projektowali czołowi polscy artyści – na ekspozycji zobaczycie m.in. zastawę stołową ze statku M/S „Piłsudski”.

Nowe miasta i ich mit założycielski przyciągały i inspirowały artystów. Na wystawie „Gdynia – Tel Awiw” wśród cennych obiektów znalazły się wyjątkowe, bo rzadko opuszczające Izrael prace najwybitniejszych malarzy telawiwskich, a wśród nich „Port w Jaffie” Reuvena Rubina  z 1923 roku. Ponadto z Izraela do Polski przyleciały intrygujące rysunki Nahuma Gutmana, w których artysta własną biografię wpisał w mit założycielski Tel Awiwu.

Prace te po latach wykorzystał jako ilustracje do książki „Małe miasto i kilku w nim ludzi. Historie z początków Tel Awiwu”. Na wystawie zobaczycie także obrazy olejne Gutmana ze scenami rodzajowymi ukazującymi orientalne uroki Jaffy, jak również zaprojektowany przez niego herb Tel Awiwu. Z kolei na obrazach Ludwiga Bluma odnajdziecie panoramę „białego Tel Awiwu”. Wybrzeże Morza Bałtyckiego oraz Gdynię dostrzeżecie w m.in. w "pejzażach morskich" Władysława Strzemińskiego, rysunkach Janusza M. Brzeskiego czy kompozycjach malarskich Michaliny Krzyżanowskiej i Kazimiery Pajzderskiej.

Klamrę między przeszłością a dniem dzisiejszym zamykają polscy artyści współcześni. Maurycy Gomulicki stworzył neon zatytułowany „Transatlantyk”, nawiązujący do symboliki nadmorskiego charakteru obu miast. Fotograf Wojciech Wilczyk przygotował foto-esej o architekturze modernistycznej Gdyni i Tel Awiwu, pokazując współczesny wygląd i kontekst otoczenia wybranych budynków. Modernistyczna architektura jest również tematem ascetycznych obrazów Marii Kiesner.

Wystawa „Gdynia – Tel Awiw” jest związana z obchodami 100-lecia powstania miasta Gdyni, 110-lecia założenia Tel Awiwu, wreszcie stulecia otwarcia Bauhausu – niemieckiej uczelni artystycznej, której program ukształtował nowoczesne oblicze wielu miast Europy i dzisiejszego Izraela.

Ekspozycja powstała we współpracy z Muzeum Miasta Gdyni, pod honorowym patronatem prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka i burmistrza Tel Awiwu Rona Huldaia, a także Ambasady Izraela w Polsce.

Wystawa „Gdynia – Tel Awiw”
Gdzie: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie
Kiedy: 13 września 2019 – 3 lutego 2020
Kurator: Dr Artur Tanikowski
Kuratorka organizacyjna:
Ewa Witkowska
Projekt scenograficzny: ONTO STUDIO | Kaja Nosal, Anna Wręga
Identyfikacja wizualna wystawy: Marcin Władyka | Headmade Studio
Projekty artystyczne: Maurycy Gomulicki, Maria Kiesner, Wojciech Wilczyk

Gdynia i Tel Awiw w Warszawie. Debata Bogna Świątkowska, Justyna Glusman, Jakub Bielecki i Paweł Kowalski porozmawiają w Muzeum POLIN o tym, czego Warszawa może nauczyć się od Gdyni i Tel Awiwu.
Najlepiej zaprojektowane wnętrze Gdyni Centrum Designu w Gdyni ogłosiło wyniki konkursu na najlepiej zaprojektowane wnętrze komercyjne. W tym roku jury jednogłośnie postanowiło nagrodzić aranżację Willi Wincent projektu Maćka Ryniewicza oraz Rafała Kaletowskiego.
Gdynia i Tel Awiw – w poszukiwaniu lepszego jutra Gdynię i Tel Awiw dzieli 3000 km, łączy czas powstania i poszukiwanie nowych dróg rozwoju, by uczynić je jak najlepszymi miejscami do życia. Historię obu miast w aspekcie społecznym, politycznym i architektonicznym przypomina wystawa otwarta ostatnio w Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie.
Zapisy na wydarzenia IX Weekendu Architektury w Gdyni Wielu fanów architektury czeka cały rok na to wydarzenie. Weekend Architektury w Gdyni (22-25 sierpnia) to cykliczne wydarzenie skierowane do profesjonalistów, fanów i miłośników architektury, tematyki rozwoju miast czy fotografii architektonicznej. Wystartowały już zapisy online na Archi Spacery oraz Archi Prelekcje oraz Archi Spacery
Osiedle Nowe Kolibki w Gdyni projektu Roark Studio Ukończono pierwsze domy osiedla Nowe Kolibki projektu sopockiej pracowni Roark Studio. Zlokalizowany w otulinie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego zespół wyróżnia się dużą ilością zieleni i architekturą nawiązującą do willowej zabudowy Gdyni.
Weekend Architektury w Gdyni 2019 – znamy program tegorocznej edycji W tym roku Weekend Architektury w Gdyni odbywać się będzie pod hasłem Minimum. Dyskusje dotyczyć mają między innymi rozwiązań proekologicznych i ważnych potrzeb społecznych w mieście.