Architektura MuratorWydarzeniaGdynia – Tel Awiw: nowa wystawa w Muzeum Polin [FILM]

Gdynia – Tel Awiw: nowa wystawa w Muzeum Polin [FILM]

Muzeum Polin zaprasza na spotkanie z Gdynią i Tel Awiwem, dwoma białymi miastami zbudowanymi ze snów o lepszej przyszłości. Oba powstały w tym samym czasie jako porty-bramy na świat, eleganckie kurorty i perły modernistycznej architektury.

Gdynia – Tel Awiw: nowa wystawa w Muzeum POLIN [FILM]
Fragment ekspozycji; fot. Magda Starowieyska/Polin

Gdynię od Tel Awiwu dzieli blisko 3000 kilometrów. Mimo geograficznego dystansu, miasta łączy zaskakująco wiele podobieństw. Oba powstały w tym samym czasie jako porty-bramy na świat i w szybkim tempie stały się eleganckimi kurortami oraz nowoczesnymi portami. Wyróżnia je charakterystyczna, modernistyczna architektura. Spoiwem okazuje się także wspólna, polsko-żydowsko historia.

Organizatorzy zabierają nas w podróż po nadmorskich miastach wybudowanych niemal od podstaw na początku XX wieku. Oba odegrały podobną rolę w historii Izraela i Polski. Reprezentowały marzenia i  aspiracje państw, których jeszcze kilka lat wcześniej nie było na mapach. Tel Awiw założony w 1909 roku i wzniesiony w dużym stopniu w okresie Mandatu Brytyjskiego Palestyny nazywano "pierwszym miastem hebrajskim". Gdynia, którą budowano od 1920 roku, mianowano „polskimi wrotami na świat". Jako nowoczesny port, miała być bramą wyjazdową dla towarów i ludzi.

Z kolei nadmorski Tel Awiw miał pełnić rolę bramy wjazdowej, stając się celem podróży oraz miejscem osiedlania się imigrantów przybywających, by tworzyć przyszłe państwo żydowskie. Te reprezentacyjne funkcje i początek nowego stulecia sprzyjały realizacji ambitnych planów urbanistycznych – oba miasta zdominowała architektura modernistyczna.

Oba miasta mają także inne wspólne kolory: błękit odnoszący się do barwy morza i żółcień – kolor słońca i plażowego piasku. Barwy te z łatwością będzie można odnaleźć na wystawie, m.in. na powstałych w międzywojniu, plakatach reklamowych i propagandowych, a także w folderach.

Gdynia i Tel Awiw szybko zyskały rangę ważnych portów morskich, stały się modnymi letniskami i kurortami. Codzienność rodzących się miast poznacie na wystawie dzięki archiwalnym fotografiom, filmom, dokumentom, rysunkom i obrazom, a także elementom wyposażenia modernistycznych kamienic. Zobaczycie celebrowane rokrocznie święta miejskie – gdyńskie Święto Morza i telawiwskie obchody radosnego święta Purim. Zapoznacie się także z przygotowanymi specjalnie na ekspozycję makietami ikonicznych budynków Gdyni i Tel Awiwu.

Więzi pomiędzy Gdynią a Tel Awiwem nie ograniczały się do analogii architektonicznych, czy ideowych. Oba miasta łączyły także statki linii żeglugowych „Gdynia-Ameryka” (GAL). Na tak zwanej Linii Palestyńskiej kursował S/S „Polonia", który jako pierwszy statek pasażerski zawinął do nowego portu w Tel Awiwie. Wyposażenie i wnętrza statków GAL-u projektowali czołowi polscy artyści – na ekspozycji zobaczycie m.in. zastawę stołową ze statku M/S „Piłsudski”.

Nowe miasta i ich mit założycielski przyciągały i inspirowały artystów. Na wystawie „Gdynia – Tel Awiw” wśród cennych obiektów znalazły się wyjątkowe, bo rzadko opuszczające Izrael prace najwybitniejszych malarzy telawiwskich, a wśród nich „Port w Jaffie” Reuvena Rubina  z 1923 roku. Ponadto z Izraela do Polski przyleciały intrygujące rysunki Nahuma Gutmana, w których artysta własną biografię wpisał w mit założycielski Tel Awiwu.

Prace te po latach wykorzystał jako ilustracje do książki „Małe miasto i kilku w nim ludzi. Historie z początków Tel Awiwu”. Na wystawie zobaczycie także obrazy olejne Gutmana ze scenami rodzajowymi ukazującymi orientalne uroki Jaffy, jak również zaprojektowany przez niego herb Tel Awiwu. Z kolei na obrazach Ludwiga Bluma odnajdziecie panoramę „białego Tel Awiwu”. Wybrzeże Morza Bałtyckiego oraz Gdynię dostrzeżecie w m.in. w "pejzażach morskich" Władysława Strzemińskiego, rysunkach Janusza M. Brzeskiego czy kompozycjach malarskich Michaliny Krzyżanowskiej i Kazimiery Pajzderskiej.

Klamrę między przeszłością a dniem dzisiejszym zamykają polscy artyści współcześni. Maurycy Gomulicki stworzył neon zatytułowany „Transatlantyk”, nawiązujący do symboliki nadmorskiego charakteru obu miast. Fotograf Wojciech Wilczyk przygotował foto-esej o architekturze modernistycznej Gdyni i Tel Awiwu, pokazując współczesny wygląd i kontekst otoczenia wybranych budynków. Modernistyczna architektura jest również tematem ascetycznych obrazów Marii Kiesner.

Wystawa „Gdynia – Tel Awiw” jest związana z obchodami 100-lecia powstania miasta Gdyni, 110-lecia założenia Tel Awiwu, wreszcie stulecia otwarcia Bauhausu – niemieckiej uczelni artystycznej, której program ukształtował nowoczesne oblicze wielu miast Europy i dzisiejszego Izraela.

Ekspozycja powstała we współpracy z Muzeum Miasta Gdyni, pod honorowym patronatem prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka i burmistrza Tel Awiwu Rona Huldaia, a także Ambasady Izraela w Polsce.

Wystawa „Gdynia – Tel Awiw”
Gdzie: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie
Kiedy: 13 września 2019 – 3 lutego 2020
Kurator: Dr Artur Tanikowski
Kuratorka organizacyjna:
Ewa Witkowska
Projekt scenograficzny: ONTO STUDIO | Kaja Nosal, Anna Wręga
Identyfikacja wizualna wystawy: Marcin Władyka | Headmade Studio
Projekty artystyczne: Maurycy Gomulicki, Maria Kiesner, Wojciech Wilczyk

Dzień Dobry Lody: lodziarnia w Gdyni projektu Studio Turbo W zabytkowym domu wójta Radtkego w śródmieściu Gdyni powstała lodziarnia Dzień Dobry Lody. Za projekt aranżacji lokalu odpowiada Paulina Kisiel ze Studio Turbo.
UrbanLab Gdynia szuka pomysłów na miasto! UrbanLab Gdynia ogłasza nabór do drugiej edycji programu Pomysł na Miasto. Poszukiwane są koncepcje mikroinnowacji odpowiadających na wyzwania związane z adaptacją do zmian klimatu w mieście.
Weekend Architektury w Gdyni 2020 – znamy program tegorocznej edycji W tym roku Weekend Architektury w Gdyni odbywać się będzie pod hasłem antycypacja. Dyskusje dotyczyć mają rozwiązań architektonicznych i urbanistycznych, które mogłyby odpowiedzieć na globalne wyzwania naszych czasów. Wśród prelegentów Dorota Sibińska, Bolesław Stelmach, Przemo Łukasik, Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak, Maciej Siuda oraz Zbigniew Reszka i Michał Baryżewski.
Gdynia i Tel Awiw w Warszawie. Debata Bogna Świątkowska, Justyna Glusman, Jakub Bielecki i Paweł Kowalski porozmawiają w Muzeum POLIN o tym, czego Warszawa może nauczyć się od Gdyni i Tel Awiwu.
Najlepiej zaprojektowane wnętrze Gdyni Centrum Designu w Gdyni ogłosiło wyniki konkursu na najlepiej zaprojektowane wnętrze komercyjne. W tym roku jury jednogłośnie postanowiło nagrodzić aranżację Willi Wincent projektu Maćka Ryniewicza oraz Rafała Kaletowskiego.
Gdynia i Tel Awiw – w poszukiwaniu lepszego jutra Gdynię i Tel Awiw dzieli 3000 km, łączy czas powstania i poszukiwanie nowych dróg rozwoju, by uczynić je jak najlepszymi miejscami do życia. Historię obu miast w aspekcie społecznym, politycznym i architektonicznym przypomina wystawa otwarta ostatnio w Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie.