Architektura MuratorWydarzeniaMuzea w erze pandemii

Muzea w erze pandemii

Z inicjatywy Mirosława Nizio, właściciela pracowni Nizio Design International, która specjalizuje się w projektowaniu ekspozycji, 9 września odbyła się debata on-line Przyszłość muzeów i muzea przyszłości – refleksje w erze pandemii. W dyskusji udział wzięli zarówno przedstawiciele muzeów, jak i ich projektanci.

Muzea w erze pandemii
Fragment wystawy w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku; fot. dzięki uprzejmości muzeum

Jak wynika z najnowszego raportu UNESCO Muzea w obliczu pandemii, na początku 2020 roku funkcjonowało na świecie 95 tys. różnego rodzaju placówek muzealnych. W związku z rozprzestrzenieniem się koronawirusa, 90% z nich tymczasowo zamknięto dla zwiedzających. Kryzys szczególnie dotknął placówki prywatne. Według Międzynarodowej Rady Muzeów (ICOM), więcej niż jedna na dziesięć takich instytucji może już nigdy nie zostać ponownie otwarta. W Polsce, jak podaje GUS, istnieje obecnie 945 muzeów, z których 78% należy do sektora publicznego. Jak poradziły sobie w okresie lockdownu? Jak funkcjonują w ramach reżimu sanitarnego? A wreszcie, czy doświadczenia ostatnich kilku miesięcy wpłyną na sposób projektowania przestrzeni wystawienniczych? Z inicjatywy Mirosława Nizio, właściciela pracowni Nizio Design International, która specjalizuje się w projektowaniu ekspozycji, 9 września odbyła się debata on-line Przyszłość muzeów i muzea przyszłości – refleksje w erze pandemii. W dyskusji udział wzięli zarówno przedstawiciele muzeów, jak i ich projektanci. Obie grupy zgodnie przyznawały, że pandemia raczej przyspiesza pewne procesy niż je generuje. Większość muzeów dość szybko odnalazła się w nowej rzeczywistości, rozwijając swoją obecność w internecie. Już na początku pandemii zaczęliśmy prowadzić bloga MSN Home Office i okazało się, że to świetne narzędzie komunikacji z osobami, które wcześniej nie mogły do nas przyjechać. Zanotowaliśmy ogromną popularność debat, koronaseminariów o sztuce, filozofii – stwierdził Tomasz Fudala, jeden z kuratorów Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Muzea w erze pandemii
Fragment wystawy Wiek półcienia. Sztuka w czasach planetarnej zmiany w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie; fot. Kuba Mozolewski

Własne projekty internetowe podczas lockdownu realizowało też Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. Najważniejszym była akcja Żonkile z okazji 77. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim, po raz pierwszy przeprowadzona on-line. Zamiast tradycyjnych papierowych kwiatów, rozdawanych na ulicach miasta jako symbol pamięci, muzeum stworzyło m.in. specjalną nakładkę na zdjęcia profilowe na Facebooku. Był też wideospacer, wykłady i koncert na antenie Radia Polin. Dzięki tej akcji zyskaliśmy ponad dwumilionowe zasięgi. Na pewno z niej nie zrezygnujemy – mówiła Jolanta Gumula, zastępca dyrektora ds. programowych w Polin. Dyskutowano też o roli multimediów. Mogłoby się wydawać, że ekrany dotykowe, słuchawki czy audioprzewodniki w czasach pandemii będą stanowić dla zwiedzających szczególne zagrożenie. Mamy słuchawki na wystawie czasowej, ale są specjalne nakładki jednorazowe, mamy różne dezynfektory, które sprawiają, że urządzenia są bezpieczne – tłumaczyła Jolanta Gumula.

Otwarte pozostaje pytanie o funkcje nowych technologii w placówkach muzealnych. Jakiś czas temu świat wystawienniczy zachłysnął się multimediami, ale dziś nawet przedstawiciele młodego pokolenia szukają w muzeach czegoś autentycznego. Cyfrowe narzędzia są bardzo pomocne w udostępnianiu zbiorów, archiwizacji, jednak coraz wyraźniej widoczna jest też potrzeba kontaktu z oryginałem, co pandemia jeszcze bardziej nam uświadomiła – przyznała Gumula. Te wszystkie rozwiązania, które powstały dla internetu, bo nie można było funkcjonować normalnie, już z nami zostaną, będą uzupełnieniem tradycyjnej działalności – podsumowywał Robert Supeł, dyrektor Muzeum Piłsudskiego w Sulejówku. 

Muzea w erze pandemii
Fragment wystawy w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku; fot. dzięki uprzejmości muzeum

Zdaniem uczestniczących w dyskusji architektów koronawirus nie wpłynie na projektowanie nowych przestrzeni muzealnych. Jestem mocno sceptyczny wobec myślenia, że sytuacja pandemiczna jest trwała. A architektura jest trwała, nie projektuje się jej na rok, tylko na pokolenia. COVID-19 przyniósł izolację, zamknęliśmy się w domach. Nie wiem, czy architektura powinna iść w tym kierunku. Ona tworzy przestrzeń publiczną, przestrzeń dla relacji, a ograniczenia mogą być wprowadzane miękkimi środkami – mówił Konrad Grabowiecki z BBGK Architekci.

Podobnego zdania był Szczepan Wroński z biura WXCA, które obecnie prowadzi sześć projektów muzealnych na różnym poziomie zaawansowania – od będącego na ukończeniu Muzeum Historii Polski na warszawskiej cytadeli, przez sąsiadujące z nim Muzeum Wojska, planowane we Wrocławiu Muzeum Lubomirskich i Powstania Wielkopolskiego w Poznaniu, po wystawę Muzeum Ziem Wschodnich w Lublinie i realizowaną we współpracy z Ralph Appelbaum Associates i Platige Image ekspozycję Muzeum Piłsudskiego. Obiekty muzealne są stosunkowo bezpieczne. Są bardzo dobrze wyposażone, powietrze jest odpowiednio filtrowane. Kwestie kontroli dostępu i liczby zwiedzających też są tam właściwie rozwiązywane. W projektach, które realizujemy, tylko symboliczne rzeczy są zmieniane. Będą się sprawdzać zarówno w trakcie pandemii, jak i po niej. Można działać interwencyjnie, na przykład wprowadzać urządzenia bezdotykowe w łazienkach, usprawniać zakup biletów, by uniknąć kolejek przed kasami, ale nie ma potrzeby zmieniać założeń projektowych – wyjaśniał Szczepan Wroński. Joanna Mytkowska, dyrektor Muzeum Sztuki Nowoczesnej, zwróciła uwagę na jeszcze jeden aspekt: Nie sądzę, żeby pandemia miała bezpośredni wpływ na przestrzeń muzealną, ponieważ jest sytuacją przejściową. Muzea dotknie za to kryzys ekonomiczny, którego rozmiarów jeszcze nie znamy. Na pewno zmieni się tzw. frekwencja. Spodziewam się, że taka jak była nie wróci jeszcze przez kilka lat, ale być może dzięki temu wartość muzeów przestanie być mierzona tylko przez pryzmat liczby wizyt.

Tagi:
Epidemie, klimat, energia i architektura: Philippe Rahm Budujesz wieżę nie dlatego, że chcesz pokazać, jaki jesteś bogaty, ale dlatego, że masz możliwość to zrobić. Dziś ważne jest uświadomienie sobie, jakie rozwiązania stosowaliśmy zanim masowo zaczęliśmy wykorzystywać paliwa kopalne. Szwajcarski architekt o swojej wizji dziejów architektury oraz jej przyszłości w obliczu dzisiejszego kryzysu związanego z pandemią i globalnym ociepleniem w rozmowie z Agnieszką Radziszewską.
Muzeum kontra pandemia Z powodu pandemii drastyczne spadki w liczbie zwiedzających zanotowały nawet największe muzea na świecie. Luwr odwiedziło o 72% mniej gości niż w roku 2019, a Rijksmuseum o 75%. Jak muzea radzą sobie w trudnym czasie covidowych lockdownów? I w jaki sposób w związku z tym zmienią się w przyszłości?
Przestrzenie pracy w czasach pandemii Architektura miejsc pracy powinna dziś charakteryzować się możliwością łatwego dostosowywania do obostrzeń i ograniczeń, które znienacka spadają na inwestorów i architektów. Rozwiązania projektowe i technologiczne nie sięgały nigdy dotąd w sferę wymogów epidemiologicznych. Obecnie nie możemy już jednak projektować bez świadomości „pandemicznej” – pisze Grzegorz Stiasny.
Zdrowie publiczne a wyzwania architektoniczne [WIDEO] Publikujemy nagranie webinarium „Zdrowie publiczne a wyzwania architektoniczne”. Wymagania prawne, zasady projektowania i przykłady wzorcowych rozwiązań omówiają Maciej Morawski z działu Professional firmy Dyson na terenie Polski oraz Anna Dąbrowicz, projektantka instalacji sanitarnych w Biurze Projektów SANMED.
Mobilność w mieście (po)pandemii Aby dać mieszkańcom szansę przemieszczania się przy zachowaniu dystansu społecznego, w 2020 roku w miastach na całym świecie zaczęto wprowadzać udogodnienia dla pieszych i rowerzystów. Działano za pomocą prostych środków: zwężenie pasów ruchu, poszerzenie chodników, wyznaczenie na jezdni ścieżek rowerowych. Jak pandemia zmieniła naszą mobilność, a także środki transportu? I jaką lekcję miasta oraz my wszyscy możemy wyciągnąć z kryzysowej sytuacji roku 2020?
Włochy gotowe do szczepień na COVID-19 Na prośbę włoskich władz Stefano Boeri zaprojektował społecznie mobilne punkty szczepień na COVID-19. Niewielkie pawilony z symbolicznym wizerunkiem pierwiosnka staną wkrótce w przestrzeni wszystkich miast i miasteczek tego kraju.