Architektura MuratorWydarzenia„Uzdrowisko. Architektura Zawodzia” – powstał film o ikonie powojennego modernizmu

„Uzdrowisko. Architektura Zawodzia” – powstał film o ikonie powojennego modernizmu

Zaprojektowany przez Henryka Buszkę, Aleksandra Frantę i Tadeusza Szewczyka zespół budynków w Ustroniu Zawodziu to jeden z najciekawszych przykładów powojennego modernizmu w Polsce. Idee przyświecające projektantom słynnego uzdrowiska ukazuje film dokumentalny, którego premiera odbędzie się już 17 czerwca.

„Uzdrowisko. Architektura Zawodzia”– powstał film o ikonie polskiej architektury
Kadr z filmu, źródło: materiały prasowe

Położony w odległości około 20 km od Bielska-Białej Ustroń to znane śląskie uzdrowiskowo. W latach 60-tych, czasie największego rozkwitu miejscowości Wojewódzka Rada Narodowa w Katowicach zatwierdziła plan budowy dzielnicy Zawodzie, która okazała się jedną z największych inwestycji służby zdrowia w PRL-u. W przeciągu kilku lat powstał zespół budynków uznawanych dziś za jeden z najciekawszych przykładów powojennego modernizmu w Polsce.

Projekt z 1966 roku opracowali Henryk Buszko, Aleksander Franta i Tadeusz Szewczyk. W skład kompleksu weszło sanatorium z miejscami dla 800 osób oraz 25 domów leczniczo-rehabilitacyjnych o charakterystycznym kształcie przypominającym piramidy. Całość uzupełniły funkcje usługowe – pijalnia wód, sala widowiskowo-kinowa, sale ekspozycyjne oraz sklepy, lokale gastronomiczne. Do dyspozycji kuracjuszy oddano park sportowy z basenami i boiskami oraz obszar rekreacyjny obejmujący łąki i zbocza góry Równicy.

Kompozycja przestrzenna dzielnicy polega na tym, że wieloplanowy układ „zlepiających się” obiektów centralnych o formach zgeometryzowanych (sanatorium, zakład przyrodoleczniczy, zespół usługowy) przeciwstawiony jest rozciągniętemu układowi domów rehabilitacyjnych o formach robiących wrażenie luźno rzuconych „skał”, leżących wśród lasów i zboczy gór – pisano w „Architekturze” nr 8/9 z 1972 roku.

Charakterystyczny kształt swobodnie rozrzuconych w krajobrazie budynków wypoczynkowych sprawił, że Zawodzie stało się symbolem Ustronia i elementem tworzącym jego tożsamość, o czym najlepiej świadczy fakt, że przez długi czas białe „piramidy” widniały w herbie miasta.

Ich odcinające się ostro na tle górskiego krajobrazu białe elewacje nie wszystkim się podobają. Zawodzie przez jednych uznawane jest za arogancki gest projektantów wobec pejzażu. Dla innych to z kolei ikoniczne dzieło światowej architektury – zespół włączono do albumu 20th Century World Architecture, który ukazał się nakładem wydawnictwa Phaidon.

Film „Uzdrowisko. Architektura Zawodzia” opowiada o niezwykłej wizji architektoniczno-urbanistycznej twórców kompleksu – Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Tadeusza Szewczyka. Jej zobrazowaniu służą wypowiedzi twórców tej inwestycji, wywiady z architektami i badaczami, wśród których znaleźli się m.in. Przemo Łukasik i Irma Kozina. Film ukazuje też słynne założenie w relacji do jego bezpośredniego otoczenia, przyrody i górskiego krajobrazu.

Architektura jest tworem opartym o geometrię, jest tworem ludzkim, operuje konkretem i prostymi liniami, ale ściśle się wiąże w tych bryłach z pejzażem, ze szczytami, to jest jedność natury i architektury – mówi Aleksander Franta.

Prapremiera filmu odbędzie się 14 czerwca godz. 17.30 w Muzeum Śląskim w Katowicach (tylko za zaproszeniami). W ramach wydarzenia Aleksander Franta otrzyma Brązowy Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis, przyznany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dwa dni później (16 czerwca) o godzinie 19:00 odbędzie się otwarta dla wszystkich zainteresowanych premiera w Amfiteatrze w Ustroniu.

W filmie udział biorą: dr inż. Aleksander Franta - architekt, współautor kompleksu Zawodzie inż. Jerzy Dzierżewicz - głowny inspektor nadzoru budowlanego prof. dr hab. Irma Kozina - historyk sztuki Przemo Łukasik - architekt, Medusa Group Robert Konieczny - architekt, KWK Promes Piotr Mazik - historyk sztuki, przewodnik wysokogórski, Fundacja Zakopiańczycy w Poszukiwaniu Tożsamości Wiktor Naturski - Prezes Stowarzyszenia Edukatorów Leśnych

Reżyseria: Ewa Trzcionka Zdjęcia: Roman Kałuża-Wierzchosławski, Kamil Śliwka Montaż: Kamil Śliwka
Producent: Mateusz Bielesz / Gromada Górali na Śląsku Cieszyńskim
Producent wykonawczy: Kamil Śliwka www.vimeo.com/kamilsliwka
Światło / Dźwięk: Piotr Gburek
Fotosy: Mariusz Gruszka Ujęcia Lotnicze: Kamil Śliwka, Jakub Pacut
Grafika / napisy: Bartłomiej Witkowski Ilustracja: Marcin Wolski

Mecenat: Miasto Ustroń
Sponsorzy: Uzdrowisko Ustroń, Fakro
Patronat honorowy: Muzeum Śląskie w Katowicach, Rektor Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, Izba Architektów RP, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Burmistrz Miasta Ustroń, Starosta Powiatu Cieszyńskiego
Patronat medialny: Design Alive, Architektura Murator, Dziennik Zachodni Partnerzy: Dwór Skibówki, Kosta, Karczma Wrzos

Tagi:
W poszukiwaniu idei osiedla społecznego W poszukiwaniu idei osiedla społecznego - pod tą nazwą kryje się realizowany na warszawskim osiedlu Koło projekt wystawienniczy i edukacyjny inspirowany koncepcjami architektki Heleny Syrkus.
Dom / Podkowa Leśna Budynek ten to rebus – odgadywanie zasad nim rządzących jest zabawą. O realizacji Zbigniewa Jasińskiego pisze Marcin Kwietowicz.
Kolegium Polonijne / Przegorzały Wykorzystująca topografię terenu architektura obiektu przypomina corbusierowski klasztor La Tourette. O realizacji Tomasza Mańkowskiego z zespołem pisze Marcin Kwietowicz.
Tor Wyścigów Konnych na Służewcu Tor wyścigów konnych na Służewcu jest pierwszym w Polsce, i jak dotąd jedynym, kampusem hippicznym, w którym wprowadzono kompleksowe rozwiązania urbanistyczne.
Dworzec autobusowy w Kielcach: fotospacer po zmodernizowanym obiekcie Dobiega końca modernizacja dworca autobusowego w Kielcach według konkursowego projektu pracowni Kamiński Bojarowicz Architekci. Zobaczcie, jak ikona Kielc prezentuje się tuż przed otwarciem.
Modernistyczna architektura ZSRR w obiektywie Alexandra Veryovkina: nowy album od Zupagrafika Fotograficzny przekrój przez modernistyczną architekturę ZSRR: od Uralu po koło podbiegunowe. Album „Concrete Siberia” odkrywa modernistyczne osiedla wzniesione na obrzeżach metropolii dalekiej Północy, industrialne monomiasta, kosmiczne bryły radzieckich cyrków, betonowe gmachy teatrów oraz najróżniejsze formy bloków z wielkiej płyty.