Architektura MuratorBibliotekaSOS Brutalism. A Global Survey

SOS Brutalism. A Global Survey

W 2015 roku frankfurckie Deutsches Architekturmuseum wraz z Wüstenrot Foundation podjęło kampanię na rzecz ochrony brutalistycznych budynków. Promowano ją hasłem SOS Brutalizm. Ratujmy betonowe monstra! Jak zauważają twórcy projektu, brutalistyczna architektura z całą jej surowością i pokazaną „bez osłonek” konstrukcją jest wyjątkowo fotogeniczna i zyskała już kultowy status w mediach społecznościowych. Całe przedsięwzięcie podsumowuje wystawa w DAM oraz dwutomowa publikacja. To siódma książka poświęcona temu kierunkowi architektonicznemu w ostatnich trzech latach, będąca jak dotychczas najpełniejszym ujęciem tematu – recenzja Agnieszki Dąbrowskiej.

sos brutalizm

Frankfurckie Deutsches Architekturmuseum (DAM) to jedna z tych instytucji, które robią dziś najwięcej dla promowania, dokumentowania i badania architektury, nie tylko w Europie. Niemieccy kuratorzy mają doskonałe wyczucie aktualnych tematów, umiejętność rozwijania dyskusji o nich i gromadzenia potrzebnych do tego danych. W 2015 roku muzeum wraz z Wüstenrot Foundation podjęło kampanię na rzecz ochrony brutalistycznych budynków. Promowano ją hasłem SOS Brutalizm. Ratujmy betonowe monstra! Jak zauważają twórcy projektu, brutalistyczna architektura z całą jej surowością i pokazaną „bez osłonek” konstrukcją jest wyjątkowo fotogeniczna i zyskała już kultowy status w mediach społecznościowych. Z drugiej strony wielu tym budynkom, w rzeczywistości niecyfrowej postrzeganym po prostu jako brzydkie, grozi dziś wyburzenie albo nieprzemyślana modernizacja. Stąd #SOSBrutalism – potężne narzędzie pozwalające fanom brutalizmu łączyć siły i komunikować się za pomocą mediów społecznościowych. Dzięki internautom na stronie www.sosbrutalism.org można dziś znaleźć ponad 1100 przykładów takiej architektury (obiekty zagrożone wyburzeniem oznaczono na czerwono; mamy wśród nich i dwa przykłady z Polski), a całe przedsięwzięcie podsumowuje wystawa w DAM oraz dwutomowa publikacja. To siódma książka poświęcona temu kierunkowi architektonicznemu w ostatnich trzech latach, będąca jak dotychczas najpełniejszym ujęciem tematu. Niemieccy kuratorzy-redaktorzy poszukują rzemieślniczej, rzeźbiarskiej, ale też – co nie mniej ważne – regionalnej twarzy brutalizmu. Nie interesuje ich modernistyczna z gruntu etyka budowania oszczędnego i szczerego, ale estetyka tej architektury, i mają to odwagę przyznać. W 1955 roku, w nawiązaniu do projektowych koncepcji Alison i Petera Smithsonów, brutalistyczną architekturę zdefiniował brytyjski krytyk Reyner Banham. Jednak już w 1966 roku ogłosił jej śmierć, bo to, co początkowo było postawą etyczną zmieniło się w estetykę, styl. I tu właśnie zaczyna się opowieść autorów projektu SOS Brutalism, poszukujących fotogenicznych „betonowych monstrów”. Pierwszy tom publikacji dokumentuje 120 najbardziej znaczących brutalistycznych budynków świata. Zawiera też teksty opisujące rozwój tego nurtu w architekturze 12 regionów wraz z wyróżnieniem znaczących miejsc, takich jak Skopje czy New Haven. Druga część podsumowuje sympozjum na temat brutalizmu, które odbyło się w Berlinie w 2012 roku. To monumentalne, doskonale opracowane wydawnictwo budzi jedną wątpliwość. Zasadnicze pytanie brzmi, czy brutalistyczny budynek może być z innego materiału niż rozpropagowany przez Le Corbusiera béton brut. Autorzy publikacji odpowiadają na nie twierdząco. Holenderski krytyk Hans Ibelings, opisujący architekturę naszego regionu – Europy Wschodniej – ze świadomością napinania granic przytacza przykłady masywnych gmachów o „gładkich” elewacjach – szklanych czy obłożonych kamieniem. Może zatem w przedsięwzięciu pod hasłem SOS Brutalism chodzi po prostu o późny modernizm? Przykład z Polski zaprezentowany pośród 120 obiektów ze świata to wycyzelowany, betonowy klejnot wprawiony w pas dawnych murów Krakowa – tzw. Bunkier Sztuki autorstwa Krystyny Tołłoczko-Różyskiej. Zapewne, tak samo jak inni przywoływani w książce architekci, autorka budynku nie byłaby zadowolona z powodu zaklasyfikowania jej dzieła do nurtu brutalizmu (nie cierpiała też podobno nazwy Bunkier Sztuki). Jak w przypadku każdego w miarę świeżego kierunku artystycznego definicja i kanon brutalizmu bowiem dopiero się tworzą.

„Architektura-murator” na BAZARCHU! Już w najbliższy weekend kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek i wydawnictw architektonicznych. W programie m.in. spotkanie autorskie z Czesławem Bieleckim, warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz teatralna adaptacja komiksu „Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku”. Nie zabraknie też „Architektury-murator” ze specjalną ofertą prenumeraty dla wszystkich pasjonatów czytelnictwa!
Czy warto zajmować się projektowaniem liter? Bezpłatna publikacja Otwiera oczy, obala mity, prezentuje świat niezależnych projektantów krojów pisma w Polsce. Cyfrową wersję publikacji „Independent Type” można pobrać bezpłatnie.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa Nakładem Centrum Architektury ukazał się kolejny przewodnik po Warszawie, tym razem poświęcony architekturze Muranowa. Najważniejsze realizacje dzielnicy zilustrowali Kamila Doniec, Maciej Drążkiewicz, Mateusz Gryzło i Maria Łomia, a tekstami opatrzyli Beata Chomątowska, współzałożycielka stowarzyszenia Stacja Muranów, krytyk architektury Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz, badaczka z Instytutu Sztuki PAN.
Ilustrowany atlas architektury Łodzi Centrum Architektury zaprasza na premierę kolejnego przewodnika, tym razem poświęconego architekturze Łodzi. Najważniejsze realizacje miasta zilustrowali Mateusz Gryzło, Hubert Przybyszewski i Maria Łomiak, a tekstami opatrzyli Anna i Błażej Ciarkowscy, łodzianie, znawcy i miłośnicy miasta.
Gdynia obiecana: nowa książka Grzegorza Piątka Nakładem Wydawnictwa W.A.B. wkrótce ukaże się długo wyczekiwana książka Grzegorza Piątka: „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939”. Historia rozwoju Gdyni wciąga jak najlepszy kryminał, a jednocześnie napawa czytelnika optymizmem – jeżeli tak wspaniałe miasto powstawało w tak chaotycznych warunkach, to jest jeszcze nadzieja dla naszego kraju – pisze w nocie od wydawcy Agata Twardoch.
Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata Już 31 sierpnia nakładem wydawnictwa Dwie Siostry ukaże się książka „Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata” autorstwa Michała Strzałkowskiego.  To pełna informacji, ciekawostek i świetnych ilustracji Łukasza Majewskiego publikacja o wyjątkowych miastach, miasteczkach i metropoliach z całego świata.