Architektura MuratorKrytykaBal architektek: nowa inicjatywa na rzecz równouprawnia kobiet w architekturze i apel do archidziadersów

Bal architektek: nowa inicjatywa na rzecz równouprawnia kobiet w architekturze i apel do archidziadersów

Architektki w Polsce nie „dziedziczą” po starszych koleżankach wiedzy o systemowych nierównościach i wyzwaniach, jakie przed nimi stoją w zawodzie. Każde pokolenie odkrywa te zależności na nowo, przez co przeciwstawianie się im jest tak trudne – piszą inicjatorki projektu Bal architektek Barbara Nawrocka, Dominika Wilczyńska i Dominika Janicka.

Bal architektek: nowa inicjatywa na rzecz równouprawnia kobiet w architekturze i apel do archidziadersów

Bal architektek to inicjatywa Barbary Nawrockiej i Dominiki Wilczyńskiej z Miastopracowni oraz Dominiki Janickiej z Instytutu Dizajnu w Kielcach. Celem projektu ma być wymiana doświadczeń między architektkami i stworzenie bazy wiedzy o wybitnych przedstawicielkach zawodu. Bal to przestrzeń i sytuacja, w której spotykają się tuzy i szychy, by celebrować wzajemną obecność i debatować o kluczowych sprawach. Przejmujemy „bal architekta” przeciwko patriarchatowi w zawodzie i planowaniu – piszą inicjatorki w przesłanej do redakcji informacji.

Jak tłumaczą, feminizm nie ogranicza się do potrzeb kobiet, ale odwołuje do ludzkiej różnorodności. Jest ideą włączającą wszystkie grupy, które nie mieszczą się w normie wyznaczonej przez męskiego modulora. To głęboko humanistyczna i inkluzywna idea projektowania, w której wyraża się troska o to, kim są nasi użytkownicy oraz jakie i jak różne mogą mieć potrzeby względem projektowanej przestrzeni. Bal architektek to miejsce, w którym będą pojawiać się biogramy, projekty i realizacje projektantek. W jednym miejscu znajdą się informacje o wybitnych twórczyniach polskich i zagranicznych. Do współtworzenia treści zapraszamy architektki i architektów, historyczki i historyków sztuki – zachęcają Barbara Nawrocka, Dominika Wilczyńska i Dominika Janicka. Poniżej publikujemy ich apel do archidziadersów.

Bal architektek: nowa inicjatywa na rzecz równouprawnia kobiet w architekturze i apel do archidziadersów

Do archidziadersów z całego świata!

Projektującym od zawsze przyświecają te same idee. Chcemy, żeby życie społeczeństwa było lepsze, bezpieczniejsze, żeby przestrzeń integrowała, a nie dzieliła, żeby nasza praca była ramą dla rozwoju ludzkości, a nie jej regresu.

Jednak przez znaczną część historii, wy, archidziadersi, nie uwzględnialiście potrzeb osób stanowiących ponad połowę świata – kobiet. Przez długi czas nie dopuszczaliście nas do edukacji architektonicznej.

Gdy łaskawie pozwoliliście nam studiować, to wciąż nie na równych zasadach. Do tej pory podcinacie skrzydła młodym adeptkom dyscypliny, mówiąc na wykładach, że miejsce kobiet jest – co najwyżej – przy projektowaniu wnętrz.

Pokolenie powojennych architektek było dopuszczane do zleceń uważanych za mniej prestiżowe, jak bloki mieszkalne i przedszkola. No bo przecież kobieta nie zaprojektuje teatru czy ważnego rządowego gmachu!

Ignorujecie nasz głos w procesach projektowych i pomijacie nas przy przyznawaniu nagród. Umniejszacie tym samym nasze osiągnięcia. Sami chyba przyznacie, że Denise Scott Brown zasłużyła na tego Pritzkera w 1991 roku na równi z Venturim. A gdy już jedna z nas otrzymała w końcu tę nagrodę, skupiliście się na wyśmiewaniu jej wyglądu i charyzmy.

Samo słowo „architektka” zdaje się parzyć Wasz język i nie może Wam przejść przez gardło.

MÓWIMY BASTA i przejmujemy „bal architekta” przeciwko patriarchatowi w zawodzie i planowaniu. Nadchodzi nowa fala architektek! Przy wsparciu starszych generacji zmieniamy zasady gry. Drżyjcie przy swoich autocadach!

architektki:
Dominika Janicka
Barbara Nawrocka
Dominika Wilczyńska


Dominika Janicka ukończyła architekturę na Politechnice Gdańskiej, łączy pracę akademicką oraz badawczą z praktyką projektową. Jest autorką idei Fair Building, która reprezentowała Polskę na 15. Biennale Architektury w Wenecji w 2016 roku. Jej prace były pokazywane m.in. na Milan Design Week czy Biennale Designu w Lubljanie oraz pojawiły się m.in. w „New York Times” i „Guardian”. Od 2012 roku prowadzi własną praktykę projektową. W 2014 roku dołączyła do zespołu Instytutu Dizajnu w Kielcach, gdzie od tego roku jest dyrektorką artystyczną. Wykładowczyni na kierunku wzornictwa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach.

Barbara Nawrocka i Dominika Wilczyńska prowadzą w Krakowie biuro miastopracownia. Projektują przestrzenie spotkań, najchętniej domy kultury i centra lokalne. W swojej pracy skupiają się na społecznym wymiarze projektowania. Wielokrotnie brały udział w działaniach partycypacyjnych. W procesy projektowe włączają ekspertów nauk humanistycznych i społecznych. Nagrodzone m.in. główną nagrodą Biennale Designu w Lublanie BIO50 za projekt Nanotourism (Lublana, Słowenia 2014), główną nagrodą jury i publiczności w konkursie Futuwawa Patrz na plac (Warszawa, 2016). Współpracowały m.in. z Fundacją Instytut Architektury, Muzeum Narodowym w Krakowie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Galerią Bunkier Sztuki w Krakowie, Centrum Spotkania Kultur w Lublinie i wieloma lokalnymi domami kultury.

Bal architektek: nowa inicjatywa na rzecz równouprawnia kobiet w architekturze i apel do archidziadersów
Architektura – męski klub?
Architektura – męski klub? Jury nagrody Pritzkera odmówiło ostatnio przyznania się do błędu, jakim było pominięcie w werdykcie z 1991 roku Denise Scott Brown. Wówczas to prestiżowe wyróżnienie otrzymał tylko jej mąż – Robert Venturi. Mimo swoich osiągnięć amerykańska architektka, często doświadczała dyskryminacji. Czy płeć w jakikolwiek sposób wpływa na karierę projektantek? Co zmieniło się w ciągu ostatniego stulecia? Jak jest w Polsce, a jak za granicą?
Architektki. W nowym cyklu „A-m” rozmowa z Diane Davis z Harvard Graduate School of Design Poruszam się w sferze pewnego uogólnienia, stereotypu, ale jednak myślę, że kobiety mogą budować lepsze miasta, bo są otwarte na negocjacje i kwestionują hierarchiczną strukturę zarządzania, zastępując ją układem horyzontalnym – mówi Diane Davis, socjolożka i wykładowczyni Harvard Graduate School of Design. Rozmową z nią otwieramy nowy cykl poświęcony kobietom w architekturze.
Gdzie są architektki? – premiera polskiego wydania nowej książki Despiny Stratigakos Czy płeć w jakikolwiek sposób wpływa na karierę architektek? Co pod tym względem zmieniło się w ciągu ostatniego stulecia? Despina Stratigakos, kanadyjska badaczka i historyczka architektury, szuka odpowiedzi w nowo wydanej książce: „Gdzie są architektki?”
Inny model uprawiania zawodu: Agata Twardoch Nasz zawód może być realizowany na wiele różnych sposobów. Ten kobiecy może być inny, ale ważne, żeby nie był traktowany jako gorszy. Agata Twardoch, inicjatorka i autorka cyklu Architektki, o swojej pracy badawczej i rozumieniu architektonicznej profesji.
Z daleka i z bliska: rozmowa z architektką Katarzyną Dobiecką Nigdy nie czułam się tylko architektem. Jestem projektantem, lubię patrzeć i z daleka, i z bliska. Meble to działka, na którą nigdy nie miałam czasu, a zawsze chciałam ją uprawiać. Okoliczności życiowe i pandemia pozwoliły mi do tego wrócić – z Katarzyną Dobiecką, laureatką konkursu „Linoleum od nowa” rozmawia Zofia Malicka.
Skok na głęboką wodę: Karolina Częczek Pracę w Nowym Jorku można rozpocząć na dwa sposoby: mając konkretne zlecenie i sieć kontaktów lub postawić na stopniowy, bardziej organiczny wzrost. My poszliśmy tą drugą ścieżką. Nie pracujemy dla nagród, ale one się pojawiają i bardzo nas to cieszy. Polska architektka Karolina Częczek o tym, jak założyć biuro w Nowym Jorku i sprawić, by zostało ono uznane za jedną z 50 najlepszych architektonicznych firm roku.
Polska architektka w Bangladeszu Na początku każdy ma pokusę, by patrzeć na miejscowych z góry. Pojawiają się pytania: po co oni to tak robią, to przecież głupie. Potem to mija. Zaczynamy rozumieć dlaczego lokalna architektura kształtuje się w taki, a nie inny sposób – z Karoliną Ozimek, polską architektką od 2018 roku mieszkającą i pracującą w Dhace, rozmawia Anna Dudzińska.
Maria Piechotkowa o istocie zawodu architekta: rozmowa Pracując w określonych warunkach historycznych, chcieliśmy stworzyć ludziom takie środowisko, w którym żyłoby im się dobrze, wygodnie i przyjemnie. O istocie zawodu architekta, realizacji Bielan i dokumentacji drewnianych bożnic z Marią Piechotką rozmawia Maja Mozga-Górecka. Publikujemy ostani wywiad, jakiego architektka udzieliła naszemu miesięcznikowi.
Kropla drąży skałę: Ewa Kuryłowicz Większość architektów to mężczyźni, więc mężczyźni piszą historię i lansują swój punkt widzenia, nawet nie bardzo o tym wiedząc. Tak szybko tego „nie przewrócimy”, ale jestem zdania, że to kwestia ewolucji. Jak mówi łacińskie przysłowie: kropla drąży skałę nie siłą, a częstym padaniem – zmiana jest nieuchronna.