Architektura MuratorKrytykaDoskonałe miejsce dla ludzi – o nowych bulwarach nad Odrą Michał Stangel

Doskonałe miejsce dla ludzi – o nowych bulwarach nad Odrą Michał Stangel

Jan Gehl mówi, że przestrzeń publiczna ma być jak dobra impreza, z której nie chce się wychodzić. I tak właśnie jest na bulwarze. Widać tu różnorodność ludzi i zachowań, jakby żywcem wyjętą z poradnika projektowania uniwersalnego: rodziny, młodzież, seniorzy, studenci, pary, single, grupki, niepełnosprawni, siostra zakonna, dzieci w fontannie, modelka w fontannie, aktorzy na przystani, a do tego na rzece kajakarze i wodniacy na łódkach – pisze Michał Stangel.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Panorama Wrocławia zamknięta od północy linią brzegową bulwaru Dunikowskiego; amfiteatr bulwaru flankują po obu stronach stare bastiony: Piaskowy i Ceglarski; fot. Maciej Lulko

Wrocław konsekwentnie rozwija tereny nadwodne jako jedną ze swych niewątpliwych atrakcji. Zagospodarowywane są one w różnym standardzie, dla różnych użytkowników: od nowej, ekskluzywnej zabudowy z eleganckimi restauracjami, przez popularne bary nad wodą i knajpy na barkach, po Wyspę Słodową, gdzie młodzi ludzie w każdym wieku spokojnie piją piwo przyniesione ze sklepu. Pomysłów na to, jak Wrocław i wrocławianie mogą wykorzystać Odrę wciąż jest sporo. W ostatnich latach różne fragmenty nabrzeża przekształcane są m.in. w tereny rekreacyjne. Bulwar Xawerego Dunikowskiego oraz Marii i Lecha Kaczyńskich został zaprojektowany jako jeden z pierwszych takich obszarów.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Bulwar Dunikowskiego zapewnia atrakcyjny widok na najstarszą część miasta – Ostrów Tumski z jego dominantą archikatedry gotyckiej; przy drzewach rosnących w obrębie trotuaru (jak w przypadku okazałego platanu i dębu widocznego w oddali), ułożono posadzkę z płyt granitowych podniesionych na bloczkach, tak by pozostawić pustkę sprzyjającą napowietrzaniu i nawadnianiu roślin; fot. Maciej Lulko

Konkurs miał na celu podniesienie atrakcyjności i intensywności użytkowania tej przestrzeni. W międzyczasie nieco na zachód, przy kolei linowej Polinka, powstał bulwar Politechniki Wrocławskiej z boiskami do siatkówki, pomostami dla wodniaków i rzeźbą łodzi z ósemką krasnali wioślarzy. Nieco na południe planowane są bulwary i nadbrzeża rzeki Oława. Na zachodzie, po drugiej stronie starówki, w ramach dużego, 2,5 hektarowego założenia realizowanego przez firmę i2 Development, budowany jest bulwar Staromiejski z mariną. Władze miasta przygotowują też koncepcję łączenia poszczególnych fragmentów przybrzeżnych promenad, tak by stanowiły ciągłość.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Aleja lip bulwaru Dunikowskiego po rewitalizacji; widoczne nowe nasadzenia drzew oraz nowa posadzka granitowa z centralnym pasem z kostki bazaltowej; fot. Maciej Lulko

Zagospodarowanie bulwaru jest dizajnersko urzekające, pełne pomysłowych detali. Co ciekawe, gdy porówna się realizację z projektem konkursowym, wiele z nich ewoluowało na plus. Przykładowo w pracy konkursowej na widowni amfiteatru zaproponowano murawę, ostatecznie posadzono jednak wysokie trawy, które wywołują niesamowity efekt gęstej, dzikiej łąki. Pufa miejska, w konkursie płaska, urosła i stała się wygodnym meblem do siedzenia. Ogólnie wszędzie więcej jest różnorodnych siedzisk (ławki, betonowe stopnie, wolno stojące krzesła, itp.). Jak tłumaczy autor, to wynik wytycznych pokonkursowych, konsultacji i uzgodnień oraz dalszych prac projektowych.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Wyniesiony pas trawnika wzdłuż bulwaru Dunikowskiego i ulicy św. Ducha; widok na Halę Targową; w głębi katedra greckokatolicka św. Wincentego oraz gmach filologii UWr; fot. Maciej Lulko

Jan Gehl mówi, że przestrzeń publiczna ma być jak dobra impreza, z której nie chce się wychodzić. I tak właśnie jest na bulwarze. Wybrałem się tam w gorący, wrześniowy weekend, wraz ze znajomymi i gromadką dzieci, które od razu przetestowały i oswoiły przestrzeń jako doskonałą do spaceru i zabawy. Zobaczyliśmy różnorodność ludzi i zachowań, jakby żywcem wyjętą z poradnika projektowania uniwersalnego: rodziny, młodzież, seniorzy, studenci, pary, single, grupki, niepełnosprawni, siostra zakonna, dzieci w fontannie, modelka w fontannie, aktorzy na przystani, a do tego na rzece kajakarze i wodniacy na łódkach.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Panoramiczny widok z trawiastego placu przy ASP na rzekę oraz Ostrów Tumski z budynkami biskupstwa i wieżami kościołów; fot. Maciej Lulko

Jedynym rozwiązaniem, do którego można mieć zastrzeżenia wydaje się kładka. Świetnie, że jest i łączy dwie części bulwaru pod mostem Pokoju i ruchliwą ulicą. Jednak załamania przy przyczółkach mostu są wąskie, a zjazd wprost na ślepą ścianę nieco niewygodny. Mijanie się spacerowiczów i rowerzystów było tu kłopotliwe, a gdy dodatkowo pojawili się zjeżdżający rampą deskorolkarze, zrobiło się wręcz tłoczno. Szkoda, że w miejscu załamań kładka nie została poszerzona, a ciąg komunikacyjny łagodniej wyprofilowany. Autor wyjaśnia, że taki był pierwotny zamysł, ale realizacja stanowi kompromisową odpowiedź na wymogi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz scenariusz zachowania się tej niewielkiej przeprawy podczas powodzi.

Na koniec jeszcze inna refleksja. Na obu końcach bulwaru umieszczono słupy informacyjne: „Wrocław pełen kultury” z danymi na temat projektu i mapką. Niestety nie wspomniano nigdzie o projektancie. Czy pełnia kultury nie wymagałaby jednak, by zamieścić nazwisko architekta?

Plac Pięciu Rogów: miejska oaza, betonowa pustynia czy zwornik łączący różne przestrzenie i funkcje miasta? Po sześciu latach od rozstrzygnięcia konkursu oficjalnie otwarto tzw. plac Pięciu Rogów u zbiegu ul. Chmielnej, Zgoda, Szpitalnej i Brackiej w Warszawie. Realizacja pracowni WXCA i Kacpra Ludwiczaka budzi sprzeczne opinie, od pochwał za stworzenie nowego salonu miasta, po krytykę za niewielką ilość zieleni.
Plaża Romantyczna w warszawskim Wawrze Dla projektantów najważniejszą wartością miejsca był jego naturalny charakter. Do przekształceń użyli języka stworzonego przez przyrodę. O nowej realizacji pracowni projektowej Karola Żurawskiego pisze Jerzy S. Majewski.
SORRY: Rajkowska przeciw łamaniu praw migrantów Przy poznańskiej Kaponierze powstał betonowy mur z odłamkami szkła na szczycie. To instalacja SORRY Joanny Rajkowskiej. Rzeźba nawiązuje do muru budowanego na granicy polsko-białoruskiej.
Pamięci mieszkańców getta: nowy monument na cmentarzu żydowskim w Warszawie Jeden z największych masowych grobów w Europie otrzymał nową oprawę. Na cmentarzu żydowskim w Warszawie, w miejscu spoczynku tysięcy mieszkańców getta, powstało przejmujące założenie pomnikowe według projektu biura Archiworks.
Plac 3 Maja w Wołominie od Nowa: wyniki konkursu W konkursie na koncepcję nowego zagospodarowania placu 3 Maja w Wołominie zwyciężyła Inicjatywa Projektowa z Warszawy. Wybór opracowania poprzedziły kilkustopniowe konsultacje społeczne.
Najlepsze przestrzenie publiczne według TUP: 2021 Towarzystwo Urbanistów Polskich po raz piętnasty wybrało najlepsze przestrzenie publiczne w kraju. Jury nagrodziło sześć realizacji w czterech kategoriach.