Architektura MuratorKrytykaDziwny dom, czyli o modernizmie wierszem

Dziwny dom, czyli o modernizmie wierszem

Skromna rozmiarami, barwna książeczka poświęcona willi Antoniego Szyllera, wybudowanej w 1929 roku według projektu Bohdana Lacherta i Józefa Szanajcy, powstała dzięki współpracy dwóch rodzinnych duetów – matki i córki: Hanny Faryny-Paszkiewicz i Zuzanny Fruby oraz braci Tymka i Jakuba Jezierskich, którzy zajęli się oprawą graficzną. Historię domu z Saskiej Kępy architekt wnętrz Zuzanna Fruba opisała wierszem. Dla starszych czytelników przeznaczona jest druga część książki – szkic historyczki sztuki Hanny Faryny-Paszkiewicz poświęcony losom willi – od pierwszej koncepcji architektonicznej do wyburzenia w 2002 roku – recenzja Krzysztofa Zięby.

Dziwny dom nad Wisłą
Okładka książki Dziwny dom nad Wisłą. Jej autorkami są Zuzanna Fruba i Hanna Faryna-Paszkiewicz, a wydawcą Fundacja Bęc Zmiana

Zbudowałem dla nas dom / (Mama z szafki wzięła brom) / Dziś jedziemy na budowę / już szalunki są gotowe... A może raczej tak? Geometryczna, nieregularna bryła budynku o różnych wysokościach, podcieniach i nadwieszeniach wskazuje na swobodę projektową, w której efekcie każda z czterech fasad jest skomponowana indywidualnie.

Oba cytaty dotyczą tytułowego dziwnego domu i pochodzą z książki będącej opowieścią o awangardowej modernistycznej willi Antoniego Szyllera wybudowanej w Warszawie w 1929 roku według projektu Bohdana Lacherta i Józefa Szanajcy. Skromna rozmiarami, barwna książeczka powstała dzięki współpracy dwóch rodzinnych duetów – matki i córki: Hanny Faryny-Paszkiewicz i Zuzanny Fruby, oraz braci Tymka i Jakuba Jezierskich, którzy zajęli się oprawą graficzną.

Historię dziwnego domu z Saskiej Kępy architekt wnętrz Zuzanna Fruba opisała wierszem stylizowanym na utwory z czasów Tuwima i Brzechwy. Rytmiczny rymowany tekst ze swoimi krótkimi wersami łatwo wpada w ucho, a losy domu i zamieszkującej go rodziny są na tyle barwne, że książka może zainteresować młodego czytelnika. Przyda się jednak pomoc kogoś, kto wyjaśni trudne pojęcia, takie, jak „kwaterunek” czy „makintosz” (to nie odmiana jabłoni albo komputer z owocowym logo, ale gumowane płaszcze z międzywojnia). Autorka dodała więc na wszelki wypadek krótkie przypisy.

Dziwny dom nad Wisłą, ilustracja
Dziwny dom nad Wisłą, jedna z ilustracji. Projekt graficzny: Tymek i Jakub Jezierscy

Dla starszych czytelników przeznaczona jest druga część książki – szkic historyczki sztuki Hanny Faryny- Paszkiewicz poświęcony losom willi – od pierwszej koncepcji architektonicznej do wyburzenia w 2002 roku. Varsavianistka była zaangażowana w obronę budynku przed rozbiórką. Nie udało się go ocalić, ale na publikację artykułów zareagowała Halina Ostrowska, córka pierwszych właścicieli. Jej opowieści stały się impulsem do przygotowania Dziwnego domu nad Wisłą.

Hanna Faryna-Paszkiewicz przypomina m.in. wizytę dziennikarzy z magazynu „L’Architecture d’aujourd’hui” i cytuje przedwojennych polskich krytyków, nie zawsze przychylnie oceniających nowy architektoniczny styl. Julian Podoski, skądinąd uważany za wnikliwego dziennikarza, pisał: Mimo wszystko sprawia on wrażenie kurników budowanych za pomocą skrzyń z cegły i betonu (...). Nie wątpię, że „moda” na kubizm w architekturze u nas w Polsce z czasem zmądrzeje.

Książka zilustrowana została kolażami zdjęć z archiwum rodzinnego właścicieli domu. Fotografie zmiksowano z kolorowymi sylwetami i rysunkami architektonicznymi, a także wizerunkami morskich potworów. Wydana nakładem Fundacji Bęc Zmiana książka trafi zapewne do wielu dziecięcych pokojów na Saskiej Kępie i w całej Warszawie, jednak jest na tyle atrakcyjna, że grupa jej odbiorców może być znacznie większa. W końcu czemu nie mówić o modernizmie wierszem?

Cztery ściany i dach Reiniera de Graafa. Premiera książki Krakowski Instytut Architektury oraz Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki Cztery ściany i dach. Złożona natura prostej profesji oraz na spotkanie z jej autorem Reinierem de Graafem, który jest jednym z partnerów w słynnym holenderskim biurze OMA.
BAZARCH* 2019 Warszawa – nowości, wystawcy, wydarzenia towarzyszące W przedostatni listopadowy weekend odbędzie się w Warszawie kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek o architekturze i mieście. Tradycyjnie towarzyszyć mu będą spotkania z autorami, premiery książek oraz dyskusje i wykłady.
Laka Perspectives 2: projektowanie dla świata przyszłości Głos udzielany jest architektom, urbanistom, inżynierom takich specjalności, jak biodizajn, informatyka albo robotyka, ale taż badaczom środowiska współczesnej mobilności czy sztucznej inteligencji. O drugim tomie Laka Perspectives wydanym przez Fundację Laka pisze Grzegorz Stiasny.
Fragments of Metropolis 3: ekspresjonizm górą Książka ma charakter atlasu, ułożonego według niezbyt zrozumiałego porządku – nie jest on chronologiczny, nie rządzi nim też geografia czy typologia budowli. Na kolejnych stronach zaprezentowano budynki użyteczności publicznej i mieszkalne, czasem obiekty małej architektury. Piszą Pitor Lewicki i Kazimierz Łatak.
Bauhaus – rewolucja sto lat później My – architekci, wykształceni po drugiej wojnie światowej – wywodzimy się wszyscy z Bauhausu. W krótkim, skondensowanym okresie działalności uczelnia wydała ogromny plon w postaci grona architektów i projektantów, projektów i realizacji, przykładów rewolucyjnego wzornictwa, grafiki użytkowej, postaw twórczych i światopoglądów – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.
Listy Heleny Syrkus – spotkanie promocyjne z autorkami nowej publikacji NIAiU Najnowsza publikacja Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki zawiera wybór korespondencji Heleny Syrkus z jej bliskimi przyjaciółmi i kluczowymi przedstawicielami środowiska architektonicznego: Walterem i Ise Gropiusami, Cornelisem van Eesterenem i jego żoną Fridą Fluck czy Sigfriedem Giedionem. Spotkanie promocyjne już 21 maja.