Architektura MuratorKrytykaKraków – metropolia

Kraków – metropolia

Publikacja stanowi zbiór referatów prezentowanych na seminarium naukowym zorganizowanym w lipcu 2015 roku na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Artykuły pisane są z perspektywy ekonomistów, ale są w nich liczne odniesienia do tematyki urbanistycznej, socjologicznej czy kulturowej. Dla architektów najbardziej interesująca będzie prawdopodobnie trzecia część poświęcona funkcjom metropolitarnym – wszak funkcje te najczęściej „obleczone są” w formę budynków – recenzja Michała Stangla.

Kraków – metropolia. W 25. rocznicę narodzin samorządu terytorialnego w III Rzeczypospolitej
Kraków – metropolia. W 25. rocznicę narodzin samorządu terytorialnego w III Rzeczypospolitej, red. Jacek Purchla, księgarnia akademicka 2016

Kraków jako drugie miasto w Polsce pod względem liczby mieszkańców i powierzchni z pewnością może aspirować do miana metropolii. Problematyce tej poświęcona jest publikacja, będąca zbiorem referatów prezentowanych na seminarium naukowym zorganizowanym w lipcu 2015 roku przez Katedrę Historii Gospodarczej i Społecznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Artykuły pisane są z perspektywy ekonomistów, ale są w nich liczne odniesienia do tematyki urbanistycznej, socjologicznej czy kulturowej. Wybór tematu nie był przypadkowy. Od ponad pół wieku badania nad dziejami i rozwojem miast zajmują szczególne miejsce w kierunkach badawczych podejmowanych przez pracowników Katedry. Miasto jako złożony proces wymaga dzisiaj nie tylko umiejętności analizy zjawisk długiego trwania, ale też podejścia interdyscyplinarnego – pisze we wstępie profesor Jacek Purchla.

Pierwsza część tekstów poświęcona jest refleksji o miejscu Krakowa w Polsce i w Europie Środkowej w perspektywie historycznej. Omówiono rozwój miasta i proces włączania w jego strukturę obrzeżnych miejscowości, a nawet rolę architektury publicznej w budowaniu wizerunku Krakowa jako metropolii w pierwszej połowie XX wieku. Druga część dotyczy uwarunkowań politycznych funkcjonowania samorządu. Autorzy dość bezpardonowo krytykują reformy samorządowe i sposób dystrybuowania funduszy „według warszawskiego rozdzielnika”. Pojawiają się stwierdzenia, że Kraków pod względem funkcji metropolitarnych niewiele ustępuje Warszawie, ale jest ofiarą wulgarnego centralizmu warszawskiego (!). Autorzy dopominają się, by traktować stolicę Małopolski jako drugie miasto w Polsce, a nie jedno z szesnastu miast wojewódzkich – co z punktu widzenia Trójmiasta, Konurbacji Górnośląskiej czy Wrocławia może być dyskusyjne. Dla architektów najbardziej interesująca będzie prawdopodobnie trzecia część poświęcona funkcjom metropolitarnym – wszak funkcje te najczęściej „obleczone są” w formę budynków. Monika Murzyn-Kupisz omawia rolę muzeów i innych instytucji w kreowaniu metropolitalności.

Wspomina o wartości dodanej ikoniczności architektonicznej na przykładzie obiektów takich, jak Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha (proj. Arata Isozaki & Associates, K. Ingarden – J. Ewy & Jet Atelier), Muzeum Lotnictwa Polskiego (Pyssal.Ruge Architekten i Bartłomiej Kisielewski), Cricoteka (IQ2 Konsorcjum: nsMoonStudio sp. z o.o. i Wizja sp. z o.o.), czy MOCAK (konsorcjum Claudio Nardi i Leonardo Maria Proli). Profesor Jacek Purchla podkreśla rolę uniwersytetów w budowaniu metropolii w nawiązaniu do teorii klasy kreatywnej Richarda Floridy. Dominika Hołuj opisuje znaczenie przestrzeni publicznych w tworzeniu wizerunku miasta, przypominając międzynarodowe nagrody, jakie otrzymał zmodernizowany krakowski plac Bohaterów Getta (Biuro Projektów Lewicki Łatak). Szkoda jednak, że nikt z autorów nie podejmuje tematu związanych z nowymi funkcjami metropolitarnymi planów inwestycyjnych, takich jak projekt strategiczny Nowa Huta Przyszłości, Airport City czy Centrum Muzyki.

Publikacja to jedna z popularnych ostatnio monografii poświęconych poszczególnym polskim miastom, żeby wymienić tu Przestrzeń Warszawy. Tożsamość miasta a urbanistyka Krzysztofa Domaradzkiego („A-m” 1/2014) albo Gdańsk w perspektywie badań młodych naukowców pod redakcją Agnieszki Gębczyńskiej-Janowicz i Doroty Kamrowskiej–Załuskiej. Skupienie uwagi na pojedynczych ośrodkach miejskich pozwala na głębsze, interdyscyplinarne ujęcie tematu.

„Architektura-murator” na BAZARCHU! Już w najbliższy weekend kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek i wydawnictw architektonicznych. W programie m.in. spotkanie autorskie z Czesławem Bieleckim, warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz teatralna adaptacja komiksu „Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku”. Nie zabraknie też „Architektury-murator” ze specjalną ofertą prenumeraty dla wszystkich pasjonatów czytelnictwa!
Czy warto zajmować się projektowaniem liter? Bezpłatna publikacja Otwiera oczy, obala mity, prezentuje świat niezależnych projektantów krojów pisma w Polsce. Cyfrową wersję publikacji „Independent Type” można pobrać bezpłatnie.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa Nakładem Centrum Architektury ukazał się kolejny przewodnik po Warszawie, tym razem poświęcony architekturze Muranowa. Najważniejsze realizacje dzielnicy zilustrowali Kamila Doniec, Maciej Drążkiewicz, Mateusz Gryzło i Maria Łomia, a tekstami opatrzyli Beata Chomątowska, współzałożycielka stowarzyszenia Stacja Muranów, krytyk architektury Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz, badaczka z Instytutu Sztuki PAN.
Ilustrowany atlas architektury Łodzi Centrum Architektury zaprasza na premierę kolejnego przewodnika, tym razem poświęconego architekturze Łodzi. Najważniejsze realizacje miasta zilustrowali Mateusz Gryzło, Hubert Przybyszewski i Maria Łomiak, a tekstami opatrzyli Anna i Błażej Ciarkowscy, łodzianie, znawcy i miłośnicy miasta.
Gdynia obiecana: nowa książka Grzegorza Piątka Nakładem Wydawnictwa W.A.B. wkrótce ukaże się długo wyczekiwana książka Grzegorza Piątka: „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939”. Historia rozwoju Gdyni wciąga jak najlepszy kryminał, a jednocześnie napawa czytelnika optymizmem – jeżeli tak wspaniałe miasto powstawało w tak chaotycznych warunkach, to jest jeszcze nadzieja dla naszego kraju – pisze w nocie od wydawcy Agata Twardoch.
Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata Już 31 sierpnia nakładem wydawnictwa Dwie Siostry ukaże się książka „Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata” autorstwa Michała Strzałkowskiego.  To pełna informacji, ciekawostek i świetnych ilustracji Łukasza Majewskiego publikacja o wyjątkowych miastach, miasteczkach i metropoliach z całego świata.