Architektura MuratorKrytykaNoahʼs Ark. Essays on Architecture

Noahʼs Ark. Essays on Architecture

Paryski historyk sztuki stawia wiele pytań, ale nie daje prostych i szybkich odpowiedzi. Czym jest architektura w relacji do budowania, czasu i historii? Jaki jest jej związek z katastrofą – od Arki Noego po WTC? Co odkrywa albo zakrywa przed nami mgła otaczająca Blur Pavilion ze Swiss Expo 2002? – recenzja Agnieszki Dąbrowskiej.

Noahʼs Ark. Essays on Architecture
Hubert Damisch, Noah's Ark. Essays on Architecture, The MIT Press 2016

Francuski historyk sztuki Hubert Damisch nazywał siebie – nie bez związku z językiem psychoanalizy – przemieszczonym filozofem. I z takiej właśnie perspektywy opisywał architekturę. Nie jestem filozofem. Nie wynajduję idei, ale próbuję je przemieścić. Na przykład idea struktury jest bardzo interesująca, gdy postrzegamy ją w kategoriach artystycznych – wyjaśniał. O tym, że praca tego nietypowego teoretyka, czy może raczej filozofa architektury, została doceniona świadczy wydany przez MIT Press zbiór esejów jego autorstwa. W publikacji zebrano czternaście tekstów powstałych na przestrzeni ponad 40 lat – od 1963 do 2005 roku. Jak pisze w przedmowie do książki inny badacz Anthony Vidler, są one zestawami ćwiczeń z myślenia o architekturze.

Paryski historyk sztuki stawia wiele pytań, ale nie daje prostych i szybkich odpowiedzi. Czym jest architektura w relacji do budowania, czasu i historii? Jaki jest jej związek z katastrofą – od Arki Noego po WTC? Co odkrywa albo zakrywa przed nami mgła otaczająca Blur Pavilion ze Swiss Expo 2002? Dlaczego Loos twierdził, że ornament to zbrodnia, ale swoje budynki i wnętrza zdobił bogatymi okładzinami z marmuru, drewna i polerowanego metalu? Czym jest obiekt teoretyczny, taki jak La Tourette Le Corbusiera? To ostatnie zagadnienie jest istotne w badaniach Damischa. Za obiekt teoretyczny uznawał budynek czy ideę, które skłaniają do tworzenia teorii albo jej przepracowania. Analizując historię powstania oraz rozplanowanie i bryłę klasztoru La Tourette dowodzi, że nie mamy tu do czynienia jedynie z wizualną promenade architecturale. To coś więcej, bo od początku budynek był pomyślany tak, by przemieszczać się po nim w górę i w dół, doświadczać go stopami i ciężarem ciała. Projektowany był na niestabilnym zboczu wzgórza nie „od gruntu”, od rzutu, ale od „bazy” podniebnych tarasów. Takie odwrócenie kierunku i powiązany z nim ruch ma wielkie znaczenie, co intuicyjnie czują sami bracia, którzy porównują życie w klasztorze do wędrowania po górze Synaj. To właśnie ta swoista kinestezja i zerwanie z ziemią stanową na wskroś nowoczesne przepracowanie architektonicznej teorii. Damischa fascynowała architektura, która mówi o własnych sprzecznościach albo nawet sama siebie wymazuje. Jak Blur Pavilion – obiekt z mgły, jednocześnie bezforemny i ustrukturyzowany, z całym systemem urządzeń osadzonych w jeziorze Neuchâtel nie służących niczemu poza przechadzką w wilgotnych oparach (proj. Diller & Scofidio). W tej właśnie „rzeczy” – jak nazywał ją Damisch – zbiegają się dwie najbardziej interesujące go kwestie: idea struktury oraz motyw obłoku (napisał między innymi poświęconą malarstwu książkę, która nosi tytuł Teoria/obłoku/). Anthony Vidler bardzo trafnie nazywa francuskiego autora obserwatorem chmur, miazmatów i niepewnych perspektyw. W jednym z zamieszczonych w zbiorze esejów odnajdujemy zaskakującą analizę związków architektury z żywiołem powietrza – od dotykalnego piękna Blur Pavilion po grozę unoszących się nad Nowym Jorkiem rozpylonych resztek WTC. Dlaczego warto czytać Damischa? Bo patrząc szeroko, odkrywa nowe perspektywy, a architektura pod jego spojrzeniem zyskuje postać rzeczywiście wartej refleksji dziedziny kultury.

Socmodernizm: nowy poradnik dobrych praktyk architektonicznych Na 17 grudnia zaplanowano premierę kolejnego poradnika dobrych praktyk architektonicznych, tym razem poświęconego architekturze socmodernizmu. Publikacja z jednej strony pełni funkcję praktycznej instrukcji dla architektów, inwestorów i zarządców nieruchomości w przystępny sposób wyjaśniającej, jak prowadzić odpowiednie konserwacje i remonty, z drugiej – subiektywnego przewodnika po socmodernistycznej architekturze stolicy.
„Architektura-murator” na BAZARCHU! Już w najbliższy weekend kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek i wydawnictw architektonicznych. W programie m.in. spotkanie autorskie z Czesławem Bieleckim, warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz teatralna adaptacja komiksu „Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku”. Nie zabraknie też „Architektury-murator” ze specjalną ofertą prenumeraty dla wszystkich pasjonatów czytelnictwa!
Czy warto zajmować się projektowaniem liter? Bezpłatna publikacja Otwiera oczy, obala mity, prezentuje świat niezależnych projektantów krojów pisma w Polsce. Cyfrową wersję publikacji „Independent Type” można pobrać bezpłatnie.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa Nakładem Centrum Architektury ukazał się kolejny przewodnik po Warszawie, tym razem poświęcony architekturze Muranowa. Najważniejsze realizacje dzielnicy zilustrowali Kamila Doniec, Maciej Drążkiewicz, Mateusz Gryzło i Maria Łomia, a tekstami opatrzyli Beata Chomątowska, współzałożycielka stowarzyszenia Stacja Muranów, krytyk architektury Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz, badaczka z Instytutu Sztuki PAN.
Ilustrowany atlas architektury Łodzi Centrum Architektury zaprasza na premierę kolejnego przewodnika, tym razem poświęconego architekturze Łodzi. Najważniejsze realizacje miasta zilustrowali Mateusz Gryzło, Hubert Przybyszewski i Maria Łomiak, a tekstami opatrzyli Anna i Błażej Ciarkowscy, łodzianie, znawcy i miłośnicy miasta.
Gdynia obiecana: nowa książka Grzegorza Piątka Nakładem Wydawnictwa W.A.B. wkrótce ukaże się długo wyczekiwana książka Grzegorza Piątka: „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939”. Historia rozwoju Gdyni wciąga jak najlepszy kryminał, a jednocześnie napawa czytelnika optymizmem – jeżeli tak wspaniałe miasto powstawało w tak chaotycznych warunkach, to jest jeszcze nadzieja dla naszego kraju – pisze w nocie od wydawcy Agata Twardoch.