Architektura MuratorKrytykaNoahʼs Ark. Essays on Architecture

Noahʼs Ark. Essays on Architecture

Paryski historyk sztuki stawia wiele pytań, ale nie daje prostych i szybkich odpowiedzi. Czym jest architektura w relacji do budowania, czasu i historii? Jaki jest jej związek z katastrofą – od Arki Noego po WTC? Co odkrywa albo zakrywa przed nami mgła otaczająca Blur Pavilion ze Swiss Expo 2002? – recenzja Agnieszki Dąbrowskiej.

Noahʼs Ark. Essays on Architecture
Hubert Damisch, Noah's Ark. Essays on Architecture, The MIT Press 2016

Francuski historyk sztuki Hubert Damisch nazywał siebie – nie bez związku z językiem psychoanalizy – przemieszczonym filozofem. I z takiej właśnie perspektywy opisywał architekturę. Nie jestem filozofem. Nie wynajduję idei, ale próbuję je przemieścić. Na przykład idea struktury jest bardzo interesująca, gdy postrzegamy ją w kategoriach artystycznych – wyjaśniał. O tym, że praca tego nietypowego teoretyka, czy może raczej filozofa architektury, została doceniona świadczy wydany przez MIT Press zbiór esejów jego autorstwa. W publikacji zebrano czternaście tekstów powstałych na przestrzeni ponad 40 lat – od 1963 do 2005 roku. Jak pisze w przedmowie do książki inny badacz Anthony Vidler, są one zestawami ćwiczeń z myślenia o architekturze.

Paryski historyk sztuki stawia wiele pytań, ale nie daje prostych i szybkich odpowiedzi. Czym jest architektura w relacji do budowania, czasu i historii? Jaki jest jej związek z katastrofą – od Arki Noego po WTC? Co odkrywa albo zakrywa przed nami mgła otaczająca Blur Pavilion ze Swiss Expo 2002? Dlaczego Loos twierdził, że ornament to zbrodnia, ale swoje budynki i wnętrza zdobił bogatymi okładzinami z marmuru, drewna i polerowanego metalu? Czym jest obiekt teoretyczny, taki jak La Tourette Le Corbusiera? To ostatnie zagadnienie jest istotne w badaniach Damischa. Za obiekt teoretyczny uznawał budynek czy ideę, które skłaniają do tworzenia teorii albo jej przepracowania. Analizując historię powstania oraz rozplanowanie i bryłę klasztoru La Tourette dowodzi, że nie mamy tu do czynienia jedynie z wizualną promenade architecturale. To coś więcej, bo od początku budynek był pomyślany tak, by przemieszczać się po nim w górę i w dół, doświadczać go stopami i ciężarem ciała. Projektowany był na niestabilnym zboczu wzgórza nie „od gruntu”, od rzutu, ale od „bazy” podniebnych tarasów. Takie odwrócenie kierunku i powiązany z nim ruch ma wielkie znaczenie, co intuicyjnie czują sami bracia, którzy porównują życie w klasztorze do wędrowania po górze Synaj. To właśnie ta swoista kinestezja i zerwanie z ziemią stanową na wskroś nowoczesne przepracowanie architektonicznej teorii. Damischa fascynowała architektura, która mówi o własnych sprzecznościach albo nawet sama siebie wymazuje. Jak Blur Pavilion – obiekt z mgły, jednocześnie bezforemny i ustrukturyzowany, z całym systemem urządzeń osadzonych w jeziorze Neuchâtel nie służących niczemu poza przechadzką w wilgotnych oparach (proj. Diller & Scofidio). W tej właśnie „rzeczy” – jak nazywał ją Damisch – zbiegają się dwie najbardziej interesujące go kwestie: idea struktury oraz motyw obłoku (napisał między innymi poświęconą malarstwu książkę, która nosi tytuł Teoria/obłoku/). Anthony Vidler bardzo trafnie nazywa francuskiego autora obserwatorem chmur, miazmatów i niepewnych perspektyw. W jednym z zamieszczonych w zbiorze esejów odnajdujemy zaskakującą analizę związków architektury z żywiołem powietrza – od dotykalnego piękna Blur Pavilion po grozę unoszących się nad Nowym Jorkiem rozpylonych resztek WTC. Dlaczego warto czytać Damischa? Bo patrząc szeroko, odkrywa nowe perspektywy, a architektura pod jego spojrzeniem zyskuje postać rzeczywiście wartej refleksji dziedziny kultury.

Kultowe publikacje Muzeum Architektury do pobrania za darmo! Muzeum Architektury we Wrocławiu udostępnia on-line najważniejsze i najbardziej poszukiwane wydawnictwa. Na razie bezpłatnie pobrać można cztery publikacje.
Cztery ściany i dach Reiniera de Graafa. Premiera książki Krakowski Instytut Architektury oraz Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki Cztery ściany i dach. Złożona natura prostej profesji oraz na spotkanie z jej autorem Reinierem de Graafem, który jest jednym z partnerów w słynnym holenderskim biurze OMA.
BAZARCH* 2019 Warszawa – nowości, wystawcy, wydarzenia towarzyszące W przedostatni listopadowy weekend odbędzie się w Warszawie kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek o architekturze i mieście. Tradycyjnie towarzyszyć mu będą spotkania z autorami, premiery książek oraz dyskusje i wykłady.
Laka Perspectives 2: projektowanie dla świata przyszłości Głos udzielany jest architektom, urbanistom, inżynierom takich specjalności, jak biodizajn, informatyka albo robotyka, ale taż badaczom środowiska współczesnej mobilności czy sztucznej inteligencji. O drugim tomie Laka Perspectives wydanym przez Fundację Laka pisze Grzegorz Stiasny.
Fragments of Metropolis 3: ekspresjonizm górą Książka ma charakter atlasu, ułożonego według niezbyt zrozumiałego porządku – nie jest on chronologiczny, nie rządzi nim też geografia czy typologia budowli. Na kolejnych stronach zaprezentowano budynki użyteczności publicznej i mieszkalne, czasem obiekty małej architektury. Piszą Pitor Lewicki i Kazimierz Łatak.
Bauhaus – rewolucja sto lat później My – architekci, wykształceni po drugiej wojnie światowej – wywodzimy się wszyscy z Bauhausu. W krótkim, skondensowanym okresie działalności uczelnia wydała ogromny plon w postaci grona architektów i projektantów, projektów i realizacji, przykładów rewolucyjnego wzornictwa, grafiki użytkowej, postaw twórczych i światopoglądów – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.