Architektura MuratorKrytykaNoahʼs Ark. Essays on Architecture

Noahʼs Ark. Essays on Architecture

Paryski historyk sztuki stawia wiele pytań, ale nie daje prostych i szybkich odpowiedzi. Czym jest architektura w relacji do budowania, czasu i historii? Jaki jest jej związek z katastrofą – od Arki Noego po WTC? Co odkrywa albo zakrywa przed nami mgła otaczająca Blur Pavilion ze Swiss Expo 2002? – recenzja Agnieszki Dąbrowskiej.

Noahʼs Ark. Essays on Architecture
Hubert Damisch, Noah's Ark. Essays on Architecture, The MIT Press 2016

Francuski historyk sztuki Hubert Damisch nazywał siebie – nie bez związku z językiem psychoanalizy – przemieszczonym filozofem. I z takiej właśnie perspektywy opisywał architekturę. Nie jestem filozofem. Nie wynajduję idei, ale próbuję je przemieścić. Na przykład idea struktury jest bardzo interesująca, gdy postrzegamy ją w kategoriach artystycznych – wyjaśniał. O tym, że praca tego nietypowego teoretyka, czy może raczej filozofa architektury, została doceniona świadczy wydany przez MIT Press zbiór esejów jego autorstwa. W publikacji zebrano czternaście tekstów powstałych na przestrzeni ponad 40 lat – od 1963 do 2005 roku. Jak pisze w przedmowie do książki inny badacz Anthony Vidler, są one zestawami ćwiczeń z myślenia o architekturze.

Paryski historyk sztuki stawia wiele pytań, ale nie daje prostych i szybkich odpowiedzi. Czym jest architektura w relacji do budowania, czasu i historii? Jaki jest jej związek z katastrofą – od Arki Noego po WTC? Co odkrywa albo zakrywa przed nami mgła otaczająca Blur Pavilion ze Swiss Expo 2002? Dlaczego Loos twierdził, że ornament to zbrodnia, ale swoje budynki i wnętrza zdobił bogatymi okładzinami z marmuru, drewna i polerowanego metalu? Czym jest obiekt teoretyczny, taki jak La Tourette Le Corbusiera? To ostatnie zagadnienie jest istotne w badaniach Damischa. Za obiekt teoretyczny uznawał budynek czy ideę, które skłaniają do tworzenia teorii albo jej przepracowania. Analizując historię powstania oraz rozplanowanie i bryłę klasztoru La Tourette dowodzi, że nie mamy tu do czynienia jedynie z wizualną promenade architecturale. To coś więcej, bo od początku budynek był pomyślany tak, by przemieszczać się po nim w górę i w dół, doświadczać go stopami i ciężarem ciała. Projektowany był na niestabilnym zboczu wzgórza nie „od gruntu”, od rzutu, ale od „bazy” podniebnych tarasów. Takie odwrócenie kierunku i powiązany z nim ruch ma wielkie znaczenie, co intuicyjnie czują sami bracia, którzy porównują życie w klasztorze do wędrowania po górze Synaj. To właśnie ta swoista kinestezja i zerwanie z ziemią stanową na wskroś nowoczesne przepracowanie architektonicznej teorii. Damischa fascynowała architektura, która mówi o własnych sprzecznościach albo nawet sama siebie wymazuje. Jak Blur Pavilion – obiekt z mgły, jednocześnie bezforemny i ustrukturyzowany, z całym systemem urządzeń osadzonych w jeziorze Neuchâtel nie służących niczemu poza przechadzką w wilgotnych oparach (proj. Diller & Scofidio). W tej właśnie „rzeczy” – jak nazywał ją Damisch – zbiegają się dwie najbardziej interesujące go kwestie: idea struktury oraz motyw obłoku (napisał między innymi poświęconą malarstwu książkę, która nosi tytuł Teoria/obłoku/). Anthony Vidler bardzo trafnie nazywa francuskiego autora obserwatorem chmur, miazmatów i niepewnych perspektyw. W jednym z zamieszczonych w zbiorze esejów odnajdujemy zaskakującą analizę związków architektury z żywiołem powietrza – od dotykalnego piękna Blur Pavilion po grozę unoszących się nad Nowym Jorkiem rozpylonych resztek WTC. Dlaczego warto czytać Damischa? Bo patrząc szeroko, odkrywa nowe perspektywy, a architektura pod jego spojrzeniem zyskuje postać rzeczywiście wartej refleksji dziedziny kultury.

ArchiKod: nowa książka Czesława Bieleckiego Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki i Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki „ArchiKod” Czesława Bieleckiego oraz spotkanie z autorem. „Architektura-murator” jest patronem medialnym publikacji.
Monotowns: fotograficzna podróż przez monomiasta na peryferiach byłego ZSRR „Monotowns” to kontynuacja serii, zapoczątkowanej przez książki „Concrete Siberia” i „Eastern Blocks”. Tym razem Zupagrafika zaprasza czytelników w podróż po rosyjskich monomiastach.
Historia architektoniczno-kryminalna o termach w Vals Petera Zumthora „Uwodzenie. Historia architektoniczno-kryminalna” to komiks noir opowiadający m.in. o jednym z arcydzieł Petera Zumthora: zespole term w Vals w szwajcarskiej Gryzonii. Dzięki Centrum Architektury ceniony komiks Lucasa Harariego dostępny jest teraz po polsku.
Wszystko składane. Rower, aparat i przedmieścia: premiera książki i dyskusja z autorem Fundacja Bęc Zmiana zaprasza na premierę książki „Wszystko składane”, będącej zapisem kilkunastu wypraw fotografa Macieja Rawluka na przedmieścia Warszawy. W dyskusji z udziałem autora udział wezmą: Olga Drenda, Jakub Gondorowicz, Adam Mazur i Robert Zydel.
„Najlepsze miasto świata” w finale Nagrody Literackiej Nike Ogłoszono finalistów tegorocznej Nagrody Literackiej Nike. W finałowej siódemce jest „Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949” Grzegorza Piątka. Przypominamy recenzję książki, jaka ukazała się na łamach „Architektury-murator”.
Maksimum śląskiej architektury Przewodnik był dobrą okazją, by śmielej oddzielić budownictwo od architektury. Ale książkę cechuje maksymalistyczne podejście: prezentacja aż 120 realizacji – Hanna Faryna-Paszkiewicz recenzuje książkę Anny Syski „Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945-1989 w województwie śląskim”. Tylko w wydaniu cyfrowym: fragment publikacji do pobrania.