Architektura MuratorKrytykaPodziemna architektura okiem humanisty

Podziemna architektura okiem humanisty

Redaktorzy 10. numeru magazynu humanistycznego „Format P” tym razem „schodzą pod ziemię” – efektem jest zbiór artykułów o podziemnej architekturze: od jaskiń i grobowców, po schrony, kopalnie i tunele. Poszukiwaniom tego, co ukryte pod powierzchnią patronują Freud i Beckett.

subterranea

Pojawienie się nowoczesnego kapitalizmu w wieku XIX stanowi nowe wyzwanie dla architektury, która pnąc się w górę, podbija to, co wcześniej nie istniało jako przestrzeń spekulacji - powietrze. Wiek XXI zdaje się zapowiadać nowy kierunek - eksplorowanie podziemi jako przestrzeni użytkowych – tak tłumaczą koncepcję tomu zatytułowanego SUBTERRANEA jego autorzy. Pomysłodawcą wydawnictwa jest eseista i kurator Paweł Krzaczkowski. Możemy przeczytać w nim m.in. tekst Anny Cymer o „Podziemnej Szwajcarii” - od zawsze neutralnym państwie, w którym jest aż 300 tys. schronów przeciwatomowych. Znajduje się wśród nich także oddany do użytku w 1976 roku największy taki obiekt na świecie - przeznaczony dla 20 tys. osób 7-kondygnacyjny schron-tunel Sonnenberg w pobliżu Lucerny. Pomimo astronomicznego kosztu utrzymania tych konstrukcji, obliczanego na ponad 160 mln franków szwajcarskich rocznie, nikt nie postuluje definitywnego wycofania się z ich budowy i konserwacji. Niektóre jednak przekształcane są w oferujące niecodzienne atrakcje hotele (np. Null Stern Hotel). Te pod prywatnymi domami są zaś często wykorzystywane po prostu jako piwnice czy dodatkowe pokoje (w razie potrzeby muszą jednak w ciągu 24 godzin odzyskać swoją funkcję).

O polskich schronach, ale też o założeniach takich, jak podziemne wojskowe miasto na wyspie Wolin, można poczytać w tekście Jacka Schodowskiego „Polska Ludowa idzie na wojnę”. Jednak, jak wiadomo, nasze dokonania w dziedzinie podziemnej architektury obronnej, w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi czy właśnie Szwajcarią, zawsze były skromne.

Anna Cymer w „Leksykonie architektury podziemnej” odnosi się z kolei do współczesnych schowanych pod powierzchnią budynków, wśród których jest oczywiście najbardziej znany polski przykład tego typu budownictwa, czyli Muzeum Śląskie w Katowicach projektu Riegler Riewe Architekten. Przy końcu tomu „okiem humanisty” na podziemne przestrzenie w kinie i literaturze spoglądają Kuba Mikurda i Paweł Dunin-Wąsowicz.

„FORMAT P” ma zmienny zespół redakcyjny, współpracuje przy każdym wydaniu z inną grupą specjalistów. Identyczny pozostaje tylko niewielki rozmiar magazynu: 13 x 17 cm. Autorem ilustracji do numeru SUBTERRANEA jest Tymek Jezierski, a wydawcą Fundacja Bęc Zmiana.

Kultowe publikacje Muzeum Architektury do pobrania za darmo! Muzeum Architektury we Wrocławiu udostępnia on-line najważniejsze i najbardziej poszukiwane wydawnictwa. Na razie bezpłatnie pobrać można cztery publikacje.
Cztery ściany i dach Reiniera de Graafa. Premiera książki Krakowski Instytut Architektury oraz Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki Cztery ściany i dach. Złożona natura prostej profesji oraz na spotkanie z jej autorem Reinierem de Graafem, który jest jednym z partnerów w słynnym holenderskim biurze OMA.
BAZARCH* 2019 Warszawa – nowości, wystawcy, wydarzenia towarzyszące W przedostatni listopadowy weekend odbędzie się w Warszawie kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek o architekturze i mieście. Tradycyjnie towarzyszyć mu będą spotkania z autorami, premiery książek oraz dyskusje i wykłady.
Laka Perspectives 2: projektowanie dla świata przyszłości Głos udzielany jest architektom, urbanistom, inżynierom takich specjalności, jak biodizajn, informatyka albo robotyka, ale taż badaczom środowiska współczesnej mobilności czy sztucznej inteligencji. O drugim tomie Laka Perspectives wydanym przez Fundację Laka pisze Grzegorz Stiasny.
Fragments of Metropolis 3: ekspresjonizm górą Książka ma charakter atlasu, ułożonego według niezbyt zrozumiałego porządku – nie jest on chronologiczny, nie rządzi nim też geografia czy typologia budowli. Na kolejnych stronach zaprezentowano budynki użyteczności publicznej i mieszkalne, czasem obiekty małej architektury. Piszą Pitor Lewicki i Kazimierz Łatak.
Bauhaus – rewolucja sto lat później My – architekci, wykształceni po drugiej wojnie światowej – wywodzimy się wszyscy z Bauhausu. W krótkim, skondensowanym okresie działalności uczelnia wydała ogromny plon w postaci grona architektów i projektantów, projektów i realizacji, przykładów rewolucyjnego wzornictwa, grafiki użytkowej, postaw twórczych i światopoglądów – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.