Architektura MuratorKrytykaPodziemna architektura okiem humanisty

Podziemna architektura okiem humanisty

Redaktorzy 10. numeru magazynu humanistycznego „Format P” tym razem „schodzą pod ziemię” – efektem jest zbiór artykułów o podziemnej architekturze: od jaskiń i grobowców, po schrony, kopalnie i tunele. Poszukiwaniom tego, co ukryte pod powierzchnią patronują Freud i Beckett.

subterranea

Pojawienie się nowoczesnego kapitalizmu w wieku XIX stanowi nowe wyzwanie dla architektury, która pnąc się w górę, podbija to, co wcześniej nie istniało jako przestrzeń spekulacji - powietrze. Wiek XXI zdaje się zapowiadać nowy kierunek - eksplorowanie podziemi jako przestrzeni użytkowych – tak tłumaczą koncepcję tomu zatytułowanego SUBTERRANEA jego autorzy. Pomysłodawcą wydawnictwa jest eseista i kurator Paweł Krzaczkowski. Możemy przeczytać w nim m.in. tekst Anny Cymer o „Podziemnej Szwajcarii” - od zawsze neutralnym państwie, w którym jest aż 300 tys. schronów przeciwatomowych. Znajduje się wśród nich także oddany do użytku w 1976 roku największy taki obiekt na świecie - przeznaczony dla 20 tys. osób 7-kondygnacyjny schron-tunel Sonnenberg w pobliżu Lucerny. Pomimo astronomicznego kosztu utrzymania tych konstrukcji, obliczanego na ponad 160 mln franków szwajcarskich rocznie, nikt nie postuluje definitywnego wycofania się z ich budowy i konserwacji. Niektóre jednak przekształcane są w oferujące niecodzienne atrakcje hotele (np. Null Stern Hotel). Te pod prywatnymi domami są zaś często wykorzystywane po prostu jako piwnice czy dodatkowe pokoje (w razie potrzeby muszą jednak w ciągu 24 godzin odzyskać swoją funkcję).

O polskich schronach, ale też o założeniach takich, jak podziemne wojskowe miasto na wyspie Wolin, można poczytać w tekście Jacka Schodowskiego „Polska Ludowa idzie na wojnę”. Jednak, jak wiadomo, nasze dokonania w dziedzinie podziemnej architektury obronnej, w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi czy właśnie Szwajcarią, zawsze były skromne.

Anna Cymer w „Leksykonie architektury podziemnej” odnosi się z kolei do współczesnych schowanych pod powierzchnią budynków, wśród których jest oczywiście najbardziej znany polski przykład tego typu budownictwa, czyli Muzeum Śląskie w Katowicach projektu Riegler Riewe Architekten. Przy końcu tomu „okiem humanisty” na podziemne przestrzenie w kinie i literaturze spoglądają Kuba Mikurda i Paweł Dunin-Wąsowicz.

„FORMAT P” ma zmienny zespół redakcyjny, współpracuje przy każdym wydaniu z inną grupą specjalistów. Identyczny pozostaje tylko niewielki rozmiar magazynu: 13 x 17 cm. Autorem ilustracji do numeru SUBTERRANEA jest Tymek Jezierski, a wydawcą Fundacja Bęc Zmiana.

MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa – pomóż go wydrukować! Centrum Architektury prowadzi zbiórkę na druk ósmego tomu z serii ilustrowanych atlasów warszawskiej architektury. Książkę, tym razem poświęconą dzielnicy Muranów, napisali Beata Chomątowska, Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz.
Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.
Archiprzewodnik po Polsce: Konieczny i Malkowski tym razem oprowadzają po polskiej architekturze współczesnej „Archiprzewodnik po Polsce” prezentuje nie tylko nowe polskie ikony, nagradzane w najważniejszych konkursach, ale też subiektywny wybór realizacji, które – zdaniem autorów – wyróżniają się innowacyjnym myśleniem o architekturze. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski tym razem zabierają nas w podróż po polskich miastach i miasteczkach, wskazując zarówno przełomowe gmachy publiczne, jak i domy jednorodzinne czy obiekty małej architektury.