Architektura MuratorKrytykaTeoria i praktyka planowania przestrzennego. Urbanistyka Europy

Teoria i praktyka planowania przestrzennego. Urbanistyka Europy

Najnowsza książka profesora Jana Macieja Chmielewskiego wypełnia lukę pomiędzy literaturą naukową czytaną przez nielicznych, tłumaczeniami klasyki światowej oraz wydawnictwami tworzonymi z nadzieją na popularyzację problematyki urbanistycznej. Przedstawiono tu poszczególne zagadnienia związane z podstawami teoretycznymi oraz praktyką planistyczną w Europie, zaprezentowano specyfikę struktury miasta europejskiego oraz temat kształtujących je procesów. Tę systematyczną i kompleksową część uzupełniono o bogato ilustrowane omówienia projektów i realizacji z Europy Zachodniej, głównie z krajów skandynawskich – recenzja Michała Stangla.

Teoria i praktyka planowania przestrzennego. Urbanistyka Europy
Jan Maciej Chmielewski, Teoria i praktyka planowania przestrzennego. Urbanistyka Europy, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2016

Podręcznik profesora Jana Macieja Chmielewskiego to obszerne, ponad 500-stronicowe kompendium wiedzy z zakresu urbanistyki, planowania przestrzennego i gospodarki przestrzennej. Książka jest skierowana głównie do studentów gospodarki przestrzennej lub architektury i urbanistyki, ale może też stanowić ciekawe repetytorium dla projektantów. Stanowi rozszerzenie klasycznego podręcznika autorstwa profesora Teoria urbanistyki w projektowaniu i planowaniu miast, którego kolejne wydania od lat są podstawowym materiałem dydaktycznym z dziedziny urbanistyki.

Obecna publikacja wypełnia lukę pomiędzy literaturą naukową czytaną przez nielicznych, tłumaczeniami klasyki światowej oraz wydawnictwami tworzonymi z nadzieją na popularyzację problematyki urbanistycznej (jak Ład przestrzeni Bolesława Szmidta, Przestrzeń wokół nas Kazimierza Wejcherta czy książki Filipa Springera). W podręczniku przedstawiono poszczególne zagadnienia związane z podstawami teoretycznymi oraz praktyką planistyczną w Europie. Rozpoczyna go omówienie środowiska zamieszkania, co pewnie pozwoli zidentyfikować się czytelnikom z problematyką. Następnie zaprezentowano specyfikę struktury miasta europejskiego oraz temat kształtujących je procesów. Bardzo ciekawy i porządkujący wiedzę jest rozdział dotyczący naturalnych praw rządzących rozwojem, tj. otwartości systemu, nierównomierności rozwoju podsystemów, minimalizacji wysiłku i innych. Na tym tle omówione zostały narzędzia polityki przestrzennej (m.in. dokumenty strategiczne, gospodarowanie nieruchomościami i marketing urbanistyczny) oraz dokumenty planistyczne, z wyróżnieniem systemu planowania przestrzennego w Polsce. Kolejne rozdziały dotyczą środowiska pracy, także struktur łączących funkcje mieszkaniowe, usługowe i produkcyjne, problematyki rewitalizacji miast oraz przestrzeni publicznych. W ostatniej części powraca kwestia miejsc zamieszkania, tym razem w kontekście polityki mieszkaniowej. Tę systematyczną i kompleksową prezentację uzupełniono o bogato ilustrowane omówienia projektów i realizacji z Europy Zachodniej, głównie z krajów skandynawskich. To przykłady, które pokazują, jak dobra urbanistyka prowadzi do dobrej przestrzeni miejskiej. Na tym tle przedstawione są realia planistyczne w Polsce z dość ostrożnym wskazaniem słabości naszej urbanistyki. A przecież czytający podręcznik dociekliwy student musi zadawać sobie pytanie, dlaczego polska przestrzeń wygląda tak, jak wygląda. Szkoda, że nie ma w książce niemal żadnych pozytywnych polskich przykładów. Oczywiście, nie znajdziemy ich w kraju dużo, a te, które są, stanowią raczej pochodną wrażliwości i świadomości urbanistycznej architektów projektujących duże kompleksy budynków niż procesów planowania. Nie przywołano w podręczniku choćby gdańskiego Garnizonu, poznańskich Małych Naramowic, katowickiego Bażantowa, centrum Siechnic, Siewierza Jeziornej, czy warszawskiego Ekoparku, 19. Dzielnicy lub Osiedla Wilno. Pokazanie możliwości realizacji dobrych projektów w realiach polskich byłoby z pewnością cennym uzupełnieniem. Nie znajdziemy też w publikacji tematu zyskujących ostatnio na znaczeniu narzędzi i metod mikroplanowania oraz oddolnego wpływania na przestrzeń miasta. Książka profesora Chmielewskiego ma jednak szansę stać się takim klasykiem, jak wspomniana już Teoria urbanistyki... Może szkoda tylko, że ten nowy podręcznik nie zyskał nieco bardziej przystępnej formy z najważniejszymi treściami wyróżnionymi graficznie, pytaniami kontrolnymi oraz odnośnikami w tekście do uzupełniającej literatury.

Michał Stangel

„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.
Archiprzewodnik po Polsce: Konieczny i Malkowski tym razem oprowadzają po polskiej architekturze współczesnej „Archiprzewodnik po Polsce” prezentuje nie tylko nowe polskie ikony, nagradzane w najważniejszych konkursach, ale też subiektywny wybór realizacji, które – zdaniem autorów – wyróżniają się innowacyjnym myśleniem o architekturze. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski tym razem zabierają nas w podróż po polskich miastach i miasteczkach, wskazując zarówno przełomowe gmachy publiczne, jak i domy jednorodzinne czy obiekty małej architektury.
ArchiKod: nowa książka Czesława Bieleckiego Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki i Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki „ArchiKod” Czesława Bieleckiego oraz spotkanie z autorem. „Architektura-murator” jest patronem medialnym publikacji.
Monotowns: fotograficzna podróż przez monomiasta na peryferiach byłego ZSRR „Monotowns” to kontynuacja serii, zapoczątkowanej przez książki „Concrete Siberia” i „Eastern Blocks”. Tym razem Zupagrafika zaprasza czytelników w podróż po rosyjskich monomiastach.
Historia architektoniczno-kryminalna o termach w Vals Petera Zumthora „Uwodzenie. Historia architektoniczno-kryminalna” to komiks noir opowiadający m.in. o jednym z arcydzieł Petera Zumthora: zespole term w Vals w szwajcarskiej Gryzonii. Dzięki Centrum Architektury ceniony komiks Lucasa Harariego dostępny jest teraz po polsku.
Wszystko składane. Rower, aparat i przedmieścia: premiera książki i dyskusja z autorem Fundacja Bęc Zmiana zaprasza na premierę książki „Wszystko składane”, będącej zapisem kilkunastu wypraw fotografa Macieja Rawluka na przedmieścia Warszawy. W dyskusji z udziałem autora udział wezmą: Olga Drenda, Jakub Gondorowicz, Adam Mazur i Robert Zydel.