Architektura MuratorKrytykaVillage in the City, red. Bruno de Meulder, Yanliu Lin, Kelly Shannon

Village in the City, red. Bruno de Meulder, Yanliu Lin, Kelly Shannon

W książce zebrano teksty na temat osobliwości (nie)planowania przestrzennego, którego wynikiem jest bezwzględna maksymalizacja intensywności zabudowy chińskich miast. Gdyby cudze nieszczęścia mogły stanowić remedium na własne problemy, Village in the City byłaby ulubioną lekturą polskich urbanistów – recenzja Soni Prószyńskiej.

Village in the City, red. Bruno de Meulder
Village in the City, red. Bruno de Meulder, Yanliu Lin, Kelly Shannon, Park Books 2014

Gdyby cudze nieszczęścia mogły stanowić remedium na własne problemy, Village in the City byłaby ulubioną lekturą polskich urbanistów. W książce zebrano teksty na temat osobliwości (nie)planowania przestrzennego, którego wynikiem jest bezwzględna maksymalizacja intensywności zabudowy chińskich miast.

Wyobraźmy sobie dzielnicę wielomilionowej azjatyckiej metropolii. Zajmuje ona 20% powierzchni miasta, mieszcząc 80% jego mieszkańców. Jak wygląda jej zabudowa? Czy są to kilkusetmetrowe wieżowce? Supergęste blokowiska obsługiwane przez hiperwydajny transport publiczny? Czy codziennie rano na przystanku futurystycznej bezzałogowej kolejki ustawia się karny tłum wyprasowanych „salarimanów”?

W rzeczywistości na obszar takiej dzielnicy składa się kilkaset chengshongcun, „miejskich wsi” – autonomicznych enklaw funkcjonujących poza miejskim prawem. To tereny, na których nie obowiązują zasady planowania przestrzennego, nieobjęte kontrolą władz, podlegające wyłącznie regulacjom wolnego rynku. Ich mieszkańcy to głównie niewykwalifikowani robotnicy, tania siła robocza zasilająca chińskie fabryki. Intensywna wielopiętrowa zabudowa przypomina bardziej XIX-wieczne osiedla przyfabryczne niż sklecone z odpadów chatki południowoamerykańskich favelas czy afrykańskich bidonvilles.

Chińskie miejskie wioski są zjawiskiem stosunkowo młodym, w dużej mierze niezbadanym. U genezy tego fenomenu leży prawo z 1958 roku, zgodnie z którym obywatele Chińskiej Republiki Ludowej dzielą się na ludność miejską i wiejską. Tereny miejskie podlegają rządowi, natomiast wiejskie zarządzane są przez organizacje partyjne, tzw. wiejskie kolektywy. Gwałtowny rozwój terytorialny miast, zapoczątkowany serią reform gospodarczych w 1978 roku, sprawił, że wiele wsi zostało otoczonych przez zabudowę miejską. Zgodnie z prawem władze miasta przejmowały w takiej sytuacji tereny rolnicze, pozostawiając rolnikom obszar z budynkami oraz przyznając rekompensatę – 8-12% powierzchni rekwirowanych gruntów uprawnych.

Pozbawieni źródła utrzymania wieśniacy szybko odkryli nowy sposób na życie – odnajmowanie pokoi przybywającym z prowincji robotnikom. Tworzenie miejsc noclegowych okazało się inwestycją o niskim ryzyku, nie wymagającą dużych nakładów, możliwą do przeprowadzenia etapami i – co najistotniejsze – o rekordowej stopie zwrotu. Dominują kamienice nadwieszone nad wąskimi pieszymi traktami, bez dostępu światła dziennego, bez wentylacji, nierzadko bez mediów czy możliwości dojazdu.

Pomimo niehumanitarnych warunków chętnych do zamieszkania w wieloosobowych dormitoriach nie brakuje, bo w roli nielegalnego imigranta we własnym kraju znajduje się aktualnie około 200 milionów obywateli Chin. Skala zjawiska nie pozwala zakwalifikować go jako egzotycznej ciekawostki. Dla przykładu, w Shenzhen 300 miejskich wiosek, stanowiących 13% powierzchni miasta, daje schronienie ponad połowie z 7 milionów mieszkańców. Tym samym osiągnięto na skróty, bez nakładów ze strony rządu, długofalowy cel gospodarczy – zurbanizowanie wiejskiego społeczeństwa. Największą pomocą władz w tworzeniu miejsc pracy i zamieszkania wydaje się brak jakiejkolwiek ingerencji oraz milczące przyzwolenie na działania na pograniczu prawa. Pożądanym efektem jest konkurencyjność chińskiej gospodarki, skutkiem ubocznym zaś problemy urbanistyczne o ekstremalnej skali, niemożliwe do rozwiązania klasycznymi metodami zarządzania miastem. Wykupienie terenów wiejskich enklaw byłoby niezwykle drogie, a dopóki nie powstaną inne miejsca zakwaterowania dla robotników, Chiny pozostaną uzależnione od chengshongcun.

Wielofunkcyjne. Charakterystyka inwestycji mixed-use w Polsce i na świecie: raport ThinkCo Autorzy raportu poddają szczegółowej analizie ponad 100 projektów mixed-use z całego świata, przyglądając się im pod kątem architektury, ale też mechanizmów planowania czy zarządzania. Publikację wzbogacają unikalne zestawienia statystyczne dotyczące m.in. popularności występowania poszczególnych funkcji czy lokalizacji inwestycji oraz komentarze ekspertów nieruchomości.
Mies. Skomplikowane życie architekta minimalisty „Mies. Skomplikowane życie architekta minimalisty” to komiksowa fabularyzowana biografia zarówno Ludwiga Mies van der Rohego, jak i „heroicznej” epoki nowoczesnej architektury. Lektura uzmysławia nam, kim tak naprawdę był jeden z najbardziej eleganckich i najchętniej naśladowanych architektów XX wieku.
Kompendium „Kolizje ptaków z transparentnymi powierzchniami” do pobrania za darmo! Jeśli nie zrozumiemy, że śmierć ptaków jest takim samym przejawem bezmyślnej przemocy nad przyrodą, jak niszczenie lasów czy osuszanie bagien, natura nam odpłaci się i za to, tak jak odpłaca się już obecnie, grożąc katastrofą – pisze w przedmowie Ewa Kuryłowicz. Publikacja „Kolizje ptaków z transparentnymi powierzchniami. Kompendium wiedzy” jest już dostępna do pobrania bezpłatnie w wersji .pdf.
BAZARCH* w sieci 2021: kolejna edycja targów książki o architekturze Już 28 maja startuje BAZARCH* w sieci 2021 – kolejna odsłona wirtualnych targów książki o architekturze i mieście.  W bazarchowym cyfrowym audytorium obejrzymy nagrania ze spotkań autorskich i posłuchamy podkastów o prezentowanych książkach.
Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy: spotkanie autorskie z Grzegorzem Piątkiem Teatr Wielki – Opera Narodowa oraz Wydawnictwo Filtry zapraszają na premierę książki Grzegorza Piątka „Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy”. Spotkanie z autorem poprowadzi dziennikarka Aleksandra Boćkowska.
Wspomnienia Jerzego Sołtana po raz pierwszy po polsku Wspomnienia Jerzego Sołtana, publikowane dotąd we fragmentach, dzięki przychylności rodziny architekta i zapałowi Centrum Architektury po raz pierwszy trafiają do polskich czytelników w całości. Książka „On i ja. O architekturze i Le Corbusierze” jest już dostępna w sprzedaży.