Architektura MuratorRealizacjeMiasto i jego rzeczy – o Muzeum Warszawy Jarosław Trybuś

Miasto i jego rzeczy – o Muzeum Warszawy Jarosław Trybuś

Pracę rozpoczęliśmy od przeglądu zbiorów. Ich różnorodność oraz specyfika znakomicie odzwierciedlają dzieje doświadczonego przez zniszczenie miasta. Zdecydowaliśmy, że to nie podręcznikowa, wyabstrahowana historia powinna być w centrum naszej wystawy – a rzeczy, jej realni świadkowie i uczestnicy. Ekspozycję podzieliliśmy na 21 gabinetów, odnosząc się do kunstkamer, a zatem tradycji kolekcjonowania i pokazywania zbiorów sięgającej XVI wieku. System gabinetowy doskonale przystawał do skomplikowanej struktury kamienic, w których mieści się muzeum. Chcielibyśmy, by zwiedzający spacerowali po nim, tak jak spaceruje się po mieście: od miejsca do miejsca, zwracając uwagę na to, co wyda się im intrygujące – pisze Jarosław Trybuś, wicedyrektor muzeum i główny kurator wystawy.

Muzeum Warszawy
W gabinecie portretów znalazły się obrazy przedstawiające postaci w różny sposób związane z Warszawą, najstarsze pochodzą z XVII w., Fot. Marcin Czechowicz

W maju 2017 roku otwarta została nowa wystawa główna Muzeum Warszawy. Prace nad nią trwały cztery lata. W gronie kuratorów, rekrutujących się spośród pracowników instytucji, panowało początkowo przekonanie, że wystawy w muzeach historycznych są wystawami narracyjnymi, opartymi na jednotorowej opowieści ciągnącej się od początku dziejów miasta do współczesności. Do takiego sposobu prezentowania przeszłości przyzwyczaiło nas nie tylko szkolnictwo, ale także same muzea historyczne. Tymczasem wystawy narracyjne wykorzystują przedmioty jak statystów, którzy odgrywają zadane im role w napisanym dla nich scenariuszu. Gdy oryginalnych statystów zabraknie, luki wypełnia się kopiami, czy to materialnymi, czy multimedialnymi. Przedmioty tracą przez to swoją podmiotowość i swoje własne historie, niekiedy bardzo interesujące – a przede wszystkim autentyczne. Historie opowiadane przez naszych rodziców i dziadków zwykle zaczynały się od przedmiotów; od fotografii, na której pokazywali nam krewnych sprzed lat, od cukiernicy, która należała do prababci, od obrusa haftowanego przez ciocię – tak poznawaliśmy dzieje naszych rodzin, a w nich odbijała się historia lokalna i powszechna. Dopiero szkoła przekształciła tę namacalną historię w abstrakcję zapisaną w książkach.

Muzeum Warszawy
Fragment elewacji kamienicy Pod Murzynkiem (nr 36) z repliką głowy Murzynka i częścią odtworzonego po wojnie sgraffita z 1927 roku projektu Mariana Malickiego, Fot. Marcin Czechowicz

My postanowiliśmy wrócić do rzeczy, wrócić do namacalnej historii. Pracę rozpoczęliśmy od przeglądu zbiorów, liczących aż 300 tys. rozmaitych przedmiotów. Ich różnorodność oraz specyfika znakomicie odzwierciedlają dzieje doświadczonego przez zniszczenie miasta. Zdecydowaliśmy, a lektura pism Bjørnara Olsena utwierdziła nas w tym postanowieniu, że to nie podręcznikowa, wyabstrahowana historia powinna być w centrum naszej wystawy – a rzeczy, jej realni świadkowie i uczestnicy. Odwróciliśmy tym samym sposób opowiadania historii, przyznając podmiotowość przedmiotom. Każdą z kolekcji opiekują się specjaliści i to oni zostali poproszeni o wybór obiektów. Wystawę podzieliliśmy na 21 gabinetów, odnosząc się do kunstkamer, a zatem tradycji kolekcjonowania i pokazywania zbiorów sięgającej XVI wieku. System gabinetowy doskonale przystawał do skomplikowanej struktury kamienic, w których mieści się muzeum. Chcielibyśmy, by zwiedzający spacerowali po nim, tak jak spaceruje się po mieście: od miejsca do miejsca, zwracając uwagę na to, co wyda się im intrygujące. Na wystawie otwartej teraz w połowie znajduje się aż 3880 oryginalnych przedmiotów – niemożliwe jest zatem obejrzenie każdego (docelowo eksponatów będzie niemal 8 tysięcy). Wystawę Rzeczy warszawskie uzupełniają dwa suplementy: Dane warszawskie i Dzieje kamienic. Są to czytelne infografiki pokazujące historię i teraźniejszość Warszawy w statystykach, a także dzieje naszej siedziby. Chcielibyśmy, by każdy oglądał je zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i kompetencjami, do niczego nieprzymuszony. Jeśli na coś zwróci uwagę, być może zechce zobaczyć, co leży obok i dowiedzieć się więcej. Wolność zwiedzającego jest również wolnością od nadmiaru tekstów i podpisów: ich struktura jest możliwie czytelna i zakłada, że pierwsze jest zainteresowanie zwiedzającego. Jeśli rzecz wzbudzi zainteresowanie, zwiedzający odszuka podpis, a potem byś może przeczyta tekst kuratorski. Naszą ambicją jest skłanianie do zadawania pytań, nie zaś odpowiadanie na pytania przez nikogo niezadane. Z takimi założeniami rozpisaliśmy dwuetapowy konkurs na architektów wystawy. Z wyłonionym w konkursie PL Studio pracowaliśmy intensywnie przez dwa lata. Teraz, gdy wystawa jest w połowie gotowa, mogę z satysfakcją przyznać, że osiągnęliśmy dokładnie ten efekt, na którym nam zależało: prostota, powściągliwość, skupienie na rzeczach, a przy tym szacunek dla zabytkowej architektury budynków, z którą wystawa nie konkuruje.

Muzeum Warszawy
W gabinecie portretów znalazły się obrazy przedstawiające postaci w różny sposób związane z Warszawą, najstarsze pochodzą z XVII w., Fot. Marcin Czechowicz

Muzeum Warszawy w liczbach

81 lat liczy historia muzeum

11 kamienic zajmuje siedziba

4 lata pracowano nad projektem i scenariuszem wystawy

32 kuratorów i kuratorek opracowywało wystawę główną

300 tys. obiektów znajduje się w zbiorach muzeum

7352 przedmioty wybrano na nową ekspozycję

169 pozycji liczyły muzealne zbiory w 1950 roku

21 gabinetów tematycznych składa się na nową wystawę

6475 m² parkietów i podłóg usunięto podczas modernizacji

5 tys. ton gruzu ceglanego wywieziono z samych tylko zasypek sklepień

2 tys. metrów mają poprowadzone w ścianach kanały wentylacyjne

180 km wynosi długość nowo ułożonych kabli instalacji niskoprądowych

3500 m² tynków na elewacjach poddano konserwacji

397 lat mają polichromowane stropy w kamienicy nr 34

64 mln zł kosztowała modernizacja

18 mln zł wyniosło dofinansowanie z funduszy norweskich

46 mln zł pochodziło dotacji urzędu miasta

Muzeum Warszawy – historia Muzeum Dawnej Warszawy powołano w 1936 roku jako siódmy z kolei dział Muzeum Narodowego. Na siedzibę instytucji magistrat zakupił trzy kamienice przy Rynku Starego Miasta, które dzięki przeprowadzonej przed wojną modernizacji zachowały do dziś wiele oryginalnych elementów – pisze Tomasz Żylski.
Koncepcja wystawy – o projekcie nowej ekspozycji Muzeum Warszawy Michał Sokołowski, Patryk Żurawski, Agnieszka Łańko Niewątpliwie wyzwaniem okazało się zderzenie rozwiązań projektowych zawartych w naszej koncepcji z bardzo rygorystycznymi wytycznymi konserwatorskimi. Szczęśliwie nasza wrażliwość i sposób myślenia o ekspozycji zbiegła się z wizją Muzeum Warszawy i mogliśmy niemalże od początku do końca zrealizować nasz pomysł, a to rzadka sytuacja w zawodzie architekta – piszą autorzy koncepcji plastyczno-przestrzenną sal ekspozycyjnych Michał Sokołowski, Patryk Żurawski i Agnieszka Łańko.
Odnowa Muzeum – o Muzeum Warszawy Joanna Dudelewicz W 2013 roku wspólnie z biurem Mąka, Sojka Architekci muzeum podjęło się opracowania analizy funkcjonalnej i przestrzennej, które to stanowiły punkt wyjścia dla przygotowanej później dokumentacji budowlanej i wykonawczej. Założenia projektowe obejmowały przede wszystkim wyeksponowanie walorów zabytkowych kamienic, zapewnienie optymalnego układu funkcjonalno-przestrzennego, a także wprowadzenie nowych elementów i urządzeń technicznych przy minimalnej ingerencji w najcenniejsze wnętrza i zachowaniu wartościowych rozwiązań z okresu powojennej odbudowy – pisze architekt Joanna Dudelewicz, koordynator projektu modernizacji Muzeum Warszawy.
Muzeum Warszawy OdNowa Kuratorom i architektom zależało, aby zwiedzający spacerowali po muzeum, tak jak spaceruje się po mieście: od miejsca do miejsca, zwracając uwagę na to, co wyda się im intrygujące – o pierwszym od czasów powojennej rekonstrukcji gruntownym remoncie staromiejskich kamienic, w których mieści się Muzeum Warszawy oraz nowej, opartej wyłącznie na oryginalnych przedmiotach ekspozycji piszą projektantka Czesława Frejlich, redaktor naczelna kwartalnika „2+3D” oraz historyk sztuki i varsavianista Jerzy S. Majewski. W numerze także wypowiedzi wicedyrektora muzeum i głównego kuratora wystawy Jarosława Trybusia, koordynującej projekt modernizacji architekt Joanny Dudelewicz oraz autorów koncepcji plastyczno-przestrzenną sal ekspozycyjnych Michała Sokołowskiego, Patryka Żurawskiego i Agnieszki Łańko. Przypominamy też okoliczności powstania instytucji wraz z historią powojennej odbudowy Starego Miasta, a także kontekst przeprowadzonych właśnie prac modernizacyjnych.
OdNowa Muzeum Warszawy Projekt przebudowy głównej siedziby Muzeum Warszawy, zajmującej osiem kamienic przy Rynku Starego Miasta, zakładał konserwację zabytkowych elementów, wyeksponowanie ich walorów architektonicznych oraz wprowadzenie współczesnych technologii i materiałów– o pierwszej gruntownej modernizacji historycznego zespołu piszą architekt Joanna Dudelewicz z działu Inwestycji Muzeum Warszawy i Robert Wanat kierujący przebudową ze strony głównego wykonawcy, firmy Castellum.
Projekt zadaszenia dziedzińca - lapidarium Muzeum Warszawy I nagrodę w konkursie architektoniczny na projekt aranżacji i zadaszenia dziedzińca-lapidarium Muzeum Warszawy otrzymała pracownia ARÉ Stiasny Wacławek.