Architektura MuratorRealizacjeModernizacja Dużej Areny w Julinku

Modernizacja Dużej Areny w Julinku

Przystępując do modernizacji Dużej Areny architekci projektowali w taki sposób, by zmieniając funkcję zachować jak najwięcej z dawnego wystroju i charakteru – pisze Jerzy S. Majewski.

Modernizacja Dużej Areny w Julinku
Budynek Dużej Areny jest scalony łącznikami z dwoma skrzydłami: stajni i pawilonu dzikich zwierząt; Fot. Daniel Rumiancew
Modernizacja i przebudowa Dużej Areny dawnej bazy cyrkowej na przestrzeń konferencyjno-eventowąJulinek, gmina Leszno k. Warszawy
AutorzyAZ Plan Maciej Zębik, architekt Maciej Zębik
Współpraca autorskaarchitekci Ireneusz Kossakowski, Mateusz Prejs
Architektura wnętrzAZ Plan Maciej Zębik, architekt Maciej Zębik
Architektura krajobrazuAZ Plan Maciej Zębik, architekt Maciej Zębik
KonstrukcjaBiuro Bezpieczeństwa Konstrukcyjnego, Piotr Szczepański
Generalny wykonawcaZakład Remontowo-Budowlany Roman Ziółkowski
InwestorStowarzyszenie Menedżerów Firm Działających w Zakresie Rozrywki, Komunikacji i Kultury
Powierzchnia terenu24,9 ha
Powierzchnia zabudowy2150.0 m²
Powierzchnia użytkowa2367.0 m²
Powierzchnia całkowita3256.0 m²
Kubatura11545.0 m³
Projekt2017
Data realizacji (koniec)2018
Koszt inwestycjinie podano

Julinek długo kojarzył się z bazą cyrkową. Przestała istnieć ćwierć wieku temu, a puste zabudowania przez lata niszczały. Dopiero w roku 2015 zaczęło się ich przywracanie do życia. Zmodernizowane obiekty służące pierwotnie adeptom sztuki cyrkowej mają teraz charakter wielofunkcyjny, związany z nowymi potrzebami. Centralnym punktem założenia pozostaje gruntownie odrestaurowana i dostosowana do nowych potrzeb Duża Arena. Historia Julinka usytuowanego w puszczy Kampinoskiej, niedaleko Leszna sięga końca XIX wieku. Nazwa upamiętnia Julię, córkę Jana Bersona, właściciela cukrowni i pałacu w Lesznie. W puszczańskim majątku zbudowano stajnie, w których trzymano m.in. konie wyścigowe. Tak było do wybuchu drugiej wojny światowej. Konie zostały rozkradzione przez okupantów, zaś w Polskiej Republice Ludowej majątek Bersonów skonfiskowało państwo. W 1949 roku w miejscu stajni powstała techniczno-szkoleniowa baza cyrkowa Zjednoczonych Przedsiębiorstw Rozrywkowych, jako efekt stalinowskiej centralizacji. Wkrótce przedsiębiorstwo znacznie się rozrosło, a bazę w Julinku rozbudowano. Dużą Arenę wzniesiono w latach 50. XX wieku. W przemianach ustrojowych, w 1991 roku zlikwidowano Zakład Widowisk Cyrkowych Cyrk Polski, a następnie w 1995 bazę cyrkową. Opuszczone budynki popadły w ruinę. Państwowa Szkoła Sztuki Cyrkowej przeniosła się z warszawskiej Sadyby do Julinka w 2014 roku, zajmując tylko jeden z budynków kompleksu – salę gimnastyczną.

Modernizacja Dużej Areny w Julinku
Wnętrze Dużej Areny zaprojektowano w barwach jasnych szarości, eksponując urządzenia techniczne; Fot. Daniel Rumiancew

Przystępując do modernizacji Dużej Areny architekci projektowali w taki sposób, by zmieniając funkcję zachować jak najwięcej z dawnego wystroju i charakteru. Zamiar się powiódł. To, co dawne i autentyczne, harmonijnie i z elegancją łączy się ze współczesną architekturą. Jak opowiada architekt Maciej Zębik, elewacje zewnętrzne budynku odrestaurowano bez większych zmian. Wymieniono jedynie drzwi wejściowe w szczytach i z boku skrzydeł dawnych stajni oraz klatek – z pełnych na przeszklone. Duży szacunek budzi sposób opracowania samego wystroju wnętrz. Choć zaprojektowano je we współczesnym stylu, na każdym kroku przypominają o dawnej funkcji obiektów. Swoistym łącznikiem współczesnej formy architektonicznej z dawną są użyte materiały: cegła, stal i beton. Pozwoliły one na zatarcie granicy pomiędzy częścią odrestaurowaną a nową. Gdy wchodzimy do wnętrza areny nasuwają się skojarzenia z namiotem cyrkowym. Uwagę zwracają trybuny o ustawionych amfiteatralnie, ażurowych ławkach z metalu i drewna. Architekci zachowali wiele oryginalnych elementów, jak uchwyty do mocowania siatek zabezpieczających i dwie antresole z reżyserką i orkiestronem. Renowacja objęła też dwa skrzydła połączone z areną łącznikami, zwanymi śluzami. W części dawnej stajni projektanci wyeksponowali m.in. żłoby. W ciekawy sposób opracowano stronę mieszczącą słoniarnię oraz pomieszczenie z klatkami dla dzikich kotów, zwane tygrysiarnią,gdzie zachowano charakterystyczne elementy. Silnie oddziałującym motywem są metalowe kraty dawnych klatek. Wraz ze śluzami pozostały w dawnych miejscach. Utworzono w nich przestrzenie do spożywania posiłków, wstawiając proste stoły i ławy, z drewna i metalu. Pozostawiono także metalowe uchwyty i łańcuchy osadzone w filarach dzielących klatki. Utylitarny i brutalny charakter dawnego wnętrza podkreślają przemysłowe lampy, zawieszonych pod żelbetowym sufitem. Dawną słoniarnię zamieniono w trójnawową halę, w której zawieszono dekoracyjne żyrandole. Motyw krat, niczym scenografia teatralna powtarza się w tym skrzydle też m.in. na klatce schodowej. Wyeksponowane pod sufitami, zwijane, metalowe siatki pozwalają w razie potrzeby na dzielenie przestrzeni budynku, pełniąc funkcję technicznego ornamentu.

Modernizacja Dużej Areny w Julinku
Dawna słoniarnia zamieniona w trójnawową halę stanowi przestrzeń dla spotkań oraz wystaw; Fot. Daniel Rumiancew

Uwagę zwraca także sposób opracowania toalet. Ich ściany wymurowano czerwoną cegłą o ciekawym wątku: z wozówek w bocznych partiach i główek o zaokrąglonych narożnikach. Stanowią tło dla metalowych, odpornych na wandalizm urządzeń sanitarnych. Wejścia do toalet ujęte zostały we wtopione w mury, ciemne, metalowe portale z dwuteowników. Ten prosty, dizajnerski zabieg pasuje do estetyki wnętrz z klatkami. Uzupełnieniem architektury jest ażurowa wiata gastronomiczna o drewnianej konstrukcji, która stanęła za areną, pomiędzy dwoma skrzydłami, w miejscu dawnego basenu do tresury fok. W jaki sposób działa dziś centrum rozrywki w Julinku, łatwo się przekonać w Dzień Dziecka. Odwiedzane jest ono wówczas przez całe rodziny. Na arenie obejrzeć można pokazy cyrkowe, w bocznych skrzydłach wystawy, zaś pod drewnianą wiatą tysiące ludzi korzystają z punktów gastronomicznych. W niewielkim stopniu przypomina to atmosferę dawnego Julinka, choć nowe funkcje zostały wprowadzone z dużym szacunkiem do przeszłości. Z drugiej strony, odniesienia do historii podnoszą komercyjną atrakcyjność miejsca. Mało gdzie bowiem możemy siedzieć przy kawie w klatce, w której jeszcze ćwierć wieku temu trzymano tygrysy.

Założenia autorskie

Duża Arena w Julinku została zbudowany na początku lat 50., częściowo z wykorzystaniem budynku jednej ze stajni hodowli koni pełnej krwi angielskiej, mieszczącej się na obszarze Julinka. Był to główny obiekt utworzonej w tych latach bazy cyrkowej w Julinku. Budynek złożony jest z Dużej Areny w kształcie dwunastoboku o średnicy 26 metrów i dwóch skrzydeł bocznych: stajni i pawilonu dzikich zwierząt. Z początkiem lat 90. przestał pełnić swoją funkcję, co zapoczątkowało jego degradację. W 2015 roku rozpoczęto renowację. Obiekty w Julinku nie są objęte ochroną konserwatorską, jednak ze względu na wartość historyczną i niepowtarzalne w skali kraju pierwotne przeznaczenie Dużej Areny na etapie projektowym zdecydowano o zachowaniu w jak największym stopniu oryginalnych cech budynku. Elewacja zewnętrzna pozostała niezmieniona. Jedynie drewniane wrota i mniejsze drzwi zostały przekształcone na przeszklone, co umożliwia widok z wnętrza na Kampinoski Park Narodowy. Beton, cegła i stal zacierają granicę pomiędzy częścią odrestaurowaną a nową. W Dużej Arenie zachowano w całości dwie antresole (orkiestron i reżyserkę), wykorzystywane do obsługi spektakli cyrkowych oraz wiele innych drobnych elementów służących pierwotnie do obsługi cyrku. W stajni wzdłuż ścian wciąż stoją żłoby, stalowe paśniki i inne elementy dawnego wyposażenia. Przestrzeń słoniarni została zmieniona w otwarte pomieszczenie wielofunkcyjne. W odrestaurowanych boksach tygrysiarni, w dawnych klatkach na dzikie koty ustawiono ławy dla gości restauracji.

Tagi:
Modernizacja osiedla Grand Parc w Bordeaux W trosce o mieszkańców zbyt duża interwencja w konstrukcję budynków nie była możliwa. Architekci zdecydowali się więc na gruntowny remont infrastruktury i powiększenie każdego mieszkania poprzez dodanie ogrodów zimowych i balkonów – pisze Radosław Stach.
Modernizacja biurowców Helion i Luminar Przygotowywany jest kolejny projekt mający na celu rewitalizację biurowego zagłębia na Służewcu. Ta część miasta, z uwagi na monofunkcyjność i gigantyczne problemy komunikacyjne, nazywana jest często warszawskim Mordorem.
Modernizacja Rynku w Leżajsku W ramach rewitalizacji przestrzeni publicznych w Leżajsku całkiem nowe zagospodarowanie zyskają okolice Rynku. Projekt modernizacji przygotowała pracownia architektoniczna Format.
Pożegnanie dworca PKS w Kielcach Na przełomie 2017 i 2018 roku słynny kielecki dworzec PKS przejdzie gruntowną modernizację. Z tej okazji w dniach 8-9 września odbędzie się jego pożegnanie. Dwudniowe wydarzenie to okazja do ponownego przyjrzenia się tej niezwykłej architekturze.
InnovaConcrete - zabytek z betonu Modernizacja betonowej architektury, jak pokazuje wiele polskich przykładów z ostatnich lat, nie jest sprawą prostą. Niekiedy kończy się rozbiórką. Celem ruszającego właśnie międzynarodowego projektu InnovaConcrete (Innovative Materials and Techniques for the Conservation of 20th Century Concrete-based Cultural Heritage) jest zbadanie możliwości ochrony betonowych konstrukcji. Jego polskim partnerem został Uniwersytet Łódzki.
Stara Wyłuszczarnia w Czarnej Białostockiej Historyczny zespół wyłuszczarni nasion na terenie Puszczy Knyszyńskiej zaadaptowano na funkcje turystyczne. Architekci z szacunkiem odnieśli się do charakteru istniejącej zabudowy, nadając jednocześnie nowe znaczenia całemu kompleksowi – pisze Marcin Chodorowski.