Architektura MuratorRealizacjePawilon InfoWuWA we Wrocławiu

Pawilon InfoWuWA we Wrocławiu

Rewaloryzacja dawnej poczekalni tramwajowej na terenie WuWA stała się nie tylko architektonicznym, lecz także społecznym wydarzeniem. Jeszcze niedawno zapomniane osiedle trafiło wreszcie do świadomości i serc wrocławian – pisze Tomasz Głowacki.

Pawilon InfoWuWA we Wrocławiu
Pawilon InfoWuWA po remoncie i modernizacji. Przedwojenną poczekalnię tramwajową ze sprzedażą mleka i prasy przy domu wzorcowym nr 1 proj. Paula Heima i Alberta Kemptera, przekształcono na punkt informacyjny o tym i pozostałych 32. budynkach wystawy mieszkaniowej WuWa z 1929 roku. Odrestaurowano go w pierwotnej kolorystyce, zachowując m.in. oryginalne ławki sprzed 90. lat; Fot. Maciej Lulko, dzięki uprzejmości pracowni
Rewaloryzacja i modernizacja pawilonu InfoWuWA na osiedlu WuWAWrocław, ul. Tramwajowa
AutorzyArch_it Piotr Zybura, architekci Maja Cichocka, Agnieszka Gałwiaczek, Piotr Zybura (główny projektant)
Współpraca autorskaarchitekci Tomasz Cempa (Tomasz Cempa Architekt), Grażyna Adamczyk-Arns (Wrocławska Rewitalizacja)
Architektura wnętrzArch_it Piotr Zybura, architekci Maja Cichocka, Agnieszka Gałwiaczek, Piotr Zybura (główny projektant)
InwestorWrocławska Rewitalizacja Sp. z o.o.
Powierzchnia terenu60.0 m²
Powierzchnia zabudowy40.0 m²
Powierzchnia użytkowa34.0 m²
Powierzchnia całkowita40.0 m²
Kubatura105.0 m³
Projekt2016-2017
Data realizacji (koniec)2018
Koszt inwestycjinie podano

Otwarcie w lutym tego roku na wrocławskim Dąbiu punktu informacyjnego InfoWuWA z kawiarnią, w przyziemiu domu wzorcowego nr 1 wystawy Mieszkanie i miejsce pracy z 1929 roku, stało się nie tylko architektonicznym, ale też społecznym wydarzeniem. Jak to się stało, że tak mały obiekt robi tyle pozytywnego zamieszania i zgodnie z intencją promuje dobre imię WuWA (niem. Wohnung und Werkraum Austellung) – ekspozycji ponad 30 modernistycznych budynków w skali 1:1? Prawda jest taka, że sama przełomowa architektura Deutscher Werkbund niewiele by wskórała bez wieloletniego edukowania społeczeństwa i upowszechniania wiedzy o niej. Po latach żmudnej, pozytywistycznej pracy entuzjastów osiedla, w tym historyków sztuki na czele z Jadwigą Urbanik i Muzeum Architektury, aktywistów z wrocławskiego SARP-u i Izby Architektów oraz miasta, a głównie Wrocławskiej Rewitalizacji, WuWA jest sukcesywnie odrestaurowywana i w końcu trafiła do świadomości i serc wrocławian. Jeszcze dekadę temu poza architektami i miłośnikami modernizmu nikt o niej nie słyszał. A przecież WuWA to jedna z pereł architektury na skalę światową – owoc myśli awangardowej, której szlachetne idee budowania dla masowego odbiorcy ergonomicznych, funkcjonalnych, prospołecznych i pozbawionych zbędnej dekoracji domów wyznaczyły standardy projektowe na wiele lat.

Pawilon InfoWuWA we Wrocławiu
Neon InfoWuWA i ledowe listwy rozświetlają pawilon po zmierzchu. Nowa, stalowa stolarka odtwarza oryginalne podziały; Fot. Maciej Lulko, dzięki uprzejmości pracowni

W prestiżowym albumie z 1983 roku Modern Architecture 1920-1945 z tekstami Kennetha Framptona i zdjęciami Yukio Futagawy jedynym obiektem z Polski, między pawilonem Miesa van der Rohe na Expo w Barcelonie a willą Savoye Le Corbusiera, był dom hotelowy dla osób samotnych i małżeństw bezdzietnych Hansa Scharouna z wrocławskiej wystawy. WuWA, ocalona od wyburzeń i przekształceń wpisem do rejestru zabytków z 1979 roku, przetrwała właściwie bez większych strat do dnia dzisiejszego w przeciwieństwie do podobnych osiedli Werkbundu w Stuttgarcie, Brnie i Pradze. Pomysł Grażyny Adamczyk-Arns, szefowej spółki Wrocławska Rewitalizacja, by zaadaptować pawilon przy galeriowcu na punkt informacyjny o osiedlu WuWA, okazał się strzałem w dziesiątkę. Zaprojektowany w 1929 roku przez Paula Heima i Alberta Kemptera jako półokrągłe uzupełnienie szczytowej ściany budynku mieszkalnego, do czasów II wojny światowej pełnił rolę poczekalni tramwajowej z dwoma kioskami. Potem funkcjonował jako zakład fryzjerski. W 2016 roku rozpoczęto prace projektowe. Nie tak proste, jak się wydawało na pierwszy rzut oka, zadanie powierzone zostało dynamicznie rozwijającej się wrocławskiej pracowni Arch_it. Architekci z pokorą wobec dzieła Heima i Kemptera, pod bacznym, lecz i życzliwym okiem konserwatora miejskiego, zaprojektowali renowację pawilonu, przywracając mu modernistyczny charakter i wzbogacając go o nowe funkcje. Zmieszczenie w malutkiej, półkolistej salce kawiarni, księgarni i galerii wymagało dużej wirtuozerii. Wnętrze zaaranżowano powściągliwie z dominacją bieli. Meble wolno stojące ograniczono do dwóch niewielkich kontuarów. Podobnie zminimalizowano wszelkie ekspozycje, które uformowano w pozamykanej frontami meblościance. W jednym z dawnych kiosków zlokalizowano pomieszczenie socjalne, a w drugim mini kuchnię. Z takim samym pietyzmem, co przy wprowadzaniu zmian, architekci podeszli do kwestii renowacji zastałej materii. Odrestaurowano gięte po łuku drewniane ławki, a także rolety. Wstawiono nowe, stalowe okna wzorowane na oryginalnych, odtworzono dziobany tynk na elewacjach zgodnie z pierwotną kolorystyką. Lastriko na posadzce udało się odremontować tylko w publicznej toalecie w zewnętrznej dobudówce pawilonu. Głęboki podcień zadaszenia podkreślono klinkierową nawierzchnią podestu, kontynuującą cokół galeriowca. Wyzwaniem technicznym i wykonawczym był wspornikowy dach, który wymagał gruntownego remontu, nowego pokrycia i docieplenia. Zamiast historycznego tynku jego podniebienie ukazuje teraz urodę betonu, wyznaczonego promienistymi liniami deskowania i ledowymi listwami. Brutalistyczny zabieg dał ostatecznie znakomity efekt. Jego dopełnieniem jest atrakcyjny neon o typografii inspirowanej modernizmem. Niewielka transformacja uczyniła z dawnej poczekalni tramwajowej faktyczną bramę wejściową na teren wystawy mieszkaniowej. WuWA, za sprawą swojego nowego pawilonu informacyjnego, jest teraz bardziej widzialna i rozpoznawalna. Nie tak dawno niedoceniana, zaniedbana i zapomniana, odzyskuje dawną świetność i należne jej miejsce w panteonie światowych ikon architektury. Co niezmiernie ważne, stając się kolejną atrakcją turystyczną Wrocławia, pozostaje żywym fragmentem miasta – nie muzealnym eksponatem, lecz zwykłym i jednocześnie niezwykłym miejscem do mieszkania.

Pawilon InfoWuWA we Wrocławiu
Wnętrze pawilonu z autentycznymi, giętymi po łuku ławkami; Fot. Maciej Lulko

Założenia autorskie

Projekt obejmował rewaloryzację i adaptację dawnego zakładu fryzjerskiego, a pierwotnie poczekalni tramwajowej oraz kiosków z mlekiem i prasą na terenie osiedla WuWA. W ramach remontu objętego ochroną konserwatorską pawilonu odnowiono w oryginalnej kolorystyce elewację, odtworzono stolarkę okienną oraz charakterystyczne zewnętrzne siedziska, wymieniono pokrycie dachowe oraz wykonano elementy blacharskie. Przywrócono także charakterystyczny, znany z poniemieckich wrocławskich budowli, tynk dziobany i klinkierowe wykończenie nawierzchni zewnętrznych. Na dachu dodano neon, który wraz z liniowym oświetleniem zewnętrznym podkreśla aktualną funkcję obiektu jako kawiarni i punktu informacyjnego, stanowiącego strefę wejściową na obszar dawnej wystawy. Ze względu na wymagania funkcjonalne oraz niewielką powierzchnię przyjęto rozwiązania współczesne, inspirowane wczesnym niemieckim modernizmem. Odtworzono oryginalne ławki wewnętrzne w intensywnym kolorze, zaś pozostałe meble i wyposażenie zaprojektowano w biało-czarnej palecie. Zabudowa meblowa ściany przeznaczona jest zarówno na produkty niezbędne dla funkcjonowania kawiarni, jak i do ekspozycji materiałów informacyjnych o WuWA.

Tagi:
Centrum Południe we Wrocławiu projektu APA Wojciechowski Zakończono realizację I etapu kompleksu Centrum Południe we Wrocławiu według projektu warszawskiej pracowni APA Wojciechowski. Na terenie inwestycji zastosowany zostanie tzw. zielony beton.
Concordia Design we Wrocławiu: dlaczego realizacja MVRDV budzi kontrowersje Concordia Design we Wrocławiu została oficjalnie otwarta. Budynek budzi jednak w mieście wiele emocji. Część aktywistów wciąż przekonuje, że zgodnie z wcześniejszymi obietnicami magistratu obiekt powinien być przeznaczony na cele społeczne, część krytykuje projekt holenderskiej pracowni MVRDV za odtwórczość i nieuszanowanie kontekstu. Zanim przekonacie się na własne oczy, jak jest naprawdę, zobaczcie zdjęcia i film Juliusza Sokołowskiego.
Muzeum Lubomirskich: wyniki konkursu na projekt wystawy Zakład Narodowy im. Ossolińskich i Fundacja Art Transparent rozstrzygnęły konkurs na projekt wystawy stałej przyszłego Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu. Zwyciężyło Studio 1:1 z Gdańska, ale nagrodzono też pracownię ONTO Kai Nosal i biuro Aleksandra Wadasa.
Kaplica wotywna we Wrocławiu Architekci przetransponowali tradycyjny model sacrum do współczesnych form i znaczeń, by zwrócić uwagę na wiadukt Autostradowej Obwodnicy Wrocławia. Z barier energochłonnych zbudowali kaplicę, która przekracza schematy architektury sakralnej. O nowej realizacji Maćków Pracownia Projektowa pisze Łukasz Wojciechowski.
Miejski ul we Wrocławiu – wyniki konkursu na projekt dworcowej pasieki Galeria BWA Wrocław Główny oraz PKP S.A. ogłosiły wyniki konkursu na projekt miejskiego ula. Obiekt już w przyszłym roku stanie na jednym z tarasów wrocławskiego dworca głównego.
Osiedle Aleja Dębowa 17-19 we Wrocławiu Na wrocławskim Borku rozpoczęła się budowa nowego osiedla, w którym zaplanowano łącznie 41 mieszkań. Najmniejsze będą mieć 30 m2, największe, trzypoziomowe, nawet 197 m2. Za projekt zespołu odpowiada Maćków Pracowania Projektowa.