Architektura MuratorRealizacjeUniwersytecka aula w Białymstoku

Uniwersytecka aula w Białymstoku

Zestawione w dynamicznej kompozycji trzy miedziane, łagodnie wijące się wstęgi, przywodzą na myśl kurtynę kryjącą przestrzeń rozgrywającego się na wielu poziomach spektaklu. Jednak autorzy przywołują inspiracje bliższe naturze – pobliski Las Zwierzyniecki. Za sprawą subtelnego rytmu podziałów elewację frontową można też odczytać więc jako architektoniczną interpretację ściany lasu

aula2
Efektowna, dynamiczna elewacja od strony ulicy Świerkowej wyraźnie akcentuje front budynku w stosunku do spokojnych, wręcz ascetycznych elewacji bocznej i tylniej. Źródło: "A-m" nr 4/2014, s. 56-67
Aula Dydaktyczno-Widowiskowa Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w BiałymstokuBiałystok, ul. Świerkowa
AutorzyArkon Jan Kabac, Meteor Architects; architekci Jan Kabac, Anna Pszonak, Bogdan Pszonak
Współpraca autorskaAnna Dec, Joanna Jarczewska-Sodel, Agnieszka Laskowska, Emilia Piechowska, Leszek Sakowicz
Architektura wnętrzArkon Jan Kabac, Meteor Architects Konstrukcja: Aleksander Tabędzki
Generalny wykonawcaPolbud S.A.
InwestorUniwersytet w Białymstoku
Powierzchnia terenu4095.0 m²
Powierzchnia zabudowy1286.0 m²
Powierzchnia użytkowa2747.0 m²
Powierzchnia całkowita3926.0 m²
Kubatura17064.0 m³
Projekt2008
Data realizacji (koniec)2013
Koszt inwestycji20 500 000 PLN

Znaczące ożywienie w dziedzinie uczelnianych inwestycji zauważalne jest w Białymstoku od dobrej dekady. Na terenie rozległego kampusu tamtejszej politechniki, założonego w latach 70. XX wieku w obrębie ulic Zwierzynieckiej, Wiejskiej i Świerkowej na południu miasta (proj. Waldemar Hinc i Ryszard Trzaska), powstały w ostatnich latach m.in. nowa siedziba Wydziału Elektrycznego (proj. Jan Kabac, Grażyna Dąbrowska-Milewska, Andrzej Chwalibóg, 2004), Akademickie Centrum Sportu (Jan Kabac, Grażyna Dąbrowska-Milewska, Halina Łapińska, 2006) czy Centrum Nowoczesnego Kształcenia (proj. aa_studio/group-arch, 2012, „A-m” 3/13). O nowe obiekty wzbogacił się też Uniwersytet w Białymstoku. Na południe od zabudowań politechniki, tuż przy granicy z Lasem Zwierzynieckim, dziś ponad 30-hektarowym rezerwatem przyrody, w 2007 roku zrealizowano halę sportową (proj. Jan Kabac, Grażyna Dąbrowska-Milewska, Maciej Kłopotowski, Marek Demianiuk, Anna Dec), a w październiku 2013 roku oddano do użytku aulę dydaktyczno-widowiskową Wydziału Pedagogiki i Psychologii. Listę znaczących inwestycji uniwersytetu zamyka nowy kompleks budowany właśnie w rejonie ul. Ciołkowskiego według konkursowej koncepcji Marka Budzyńskiego z 2008 roku (mają się tam znaleźć wydziały Matematyki, Fizyki, Biologii i Chemii).

aula1
Fragment elewacji tylnej, opracowanej podobnie jak elewacje boczne w szarej cegle betonowej, z widocznym układem okien doświetlających główną salę audytoryjną. Źródło: "A-m" 04/2014, str. 58-59

Budynek auli stanął przy ulicy Świerkowej, obok głównej siedziby Wydziału Pedagogiki i Psychologii z lat 70. XX wieku. Konkurs na projekt nowego obiektu ogłoszono w 2006 roku. Wygrało wówczas biuro Sołtyk & Sołtyk, ale ostatecznie do realizacji przeznaczono pracę młodego, białostockiego studia Meteor Architects i Jana Kabaca, którzy zdobyli II miejsce. Ten ostatni, oprócz wspomnianych już budynków dydaktycznych i sportowych, jest też autorem wielu innych znaczących obiektów w regionie, w tym cerkwi św. Ducha w Białymstoku, cerkwi w Hajnówce czy Urzędu Skarbowego w Bielsku Podlaskim.

O wyrazistym charakterze ekspresyjnie ukształtowanego narożnika u zbiegu ulic Świerkowej i Prostej decydują przesunięte i nadwieszone względem siebie kondygnacje. Te zestawione w dynamicznej kompozycji trzy miedziane, łagodnie wijące się wstęgi, przywodzą na myśl kurtynę kryjącą przestrzeń rozgrywającego się na wielu poziomach spektaklu. Jednak autorzy przywołują inspiracje bliższe naturze – pobliski Las Zwierzyniecki. Za sprawą subtelnego rytmu podziałów elewację frontową można też odczytać więc jako architektoniczną interpretację ściany lasu. Miedź pozostaje wiodącym motywem również we wnętrzu. W salach audytoryjnych panele sufitowe zostały wykonane z miedzianej siatki cięto-ciągnionej oraz miedzianej blachy o różnym stopniu intensywności perforacji, która wzmacnia akustyczne właściwości pomieszczenia. Pozostałe elewacje cechuje rygorystyczna, zdyscyplinowana kompozycja, bazująca na eleganckim kontraście rozległych płaszczyzn ścian z szarej betonowej cegły z wertykalną kompozycją otworów okiennych. Rytm pionowych pasm doświetlających aule oraz wyniesiona ponad główny korpus bryła komina scenicznego czytelnie odzwierciedlają układ funkcjonalny obiektu. Ten został ukształtowany pasmowo i zorganizowany wzdłuż osi łącznika z istniejącym budynkiem Pedagogiki i Psychologii, co podkreślono jeszcze poprowadzonym osiowo górnym doświetleniem (w „szczelinie” w dachu) oraz jednorodną płaszczyzną pokrytej łupkiem ściany, która biegnie przez wszystkie kondygnacje, oddzielając aulę od pomieszczeń dydaktycznych, pracowni i holu z bufetem. Główną część gmachu zajmuje przestrzeń widowiskowa z centralnie usytuowaną sceną i dwiema widowniami po bokach na 300 i 150 miejsc. Zastosowanie mobilnych, dźwiękoszczelnych przegród pozwala na funkcjonowanie każdej sal oddzielnie lub połączenie ich w jedną. Przewidziano również możliwość poszerzenia sceny o hol wejściowy, między innymi na potrzeby organizacji wystaw. Nieduży, bo liczący niewiele ponad 3000 m² powierzchni całkowitej budynek, z racji zarówno szczególnej formy, jak i reprezentacyjnej funkcji, stać się może ważnym obiektem w skali całego miasta. Ambicją władz uniwersytetu jest bowiem wykreowanie tego miejsca na międzyuczelniane centrum, silnie oddziałującym na życie kulturalne Białegostoku.

aula4
Sala audytoryjna; akustyczne ekrany sufitowe, wykonane z perforowanej miedzianej blachy, nawiązują do rozwiązań materiałowych na elewacji frontowej. Źródło: "A-m" nr 4/2014, s. 60

Założenia autorskie:
Zamierzeniem autorów projektu było stworzenie architektury edukacyjnej zarówno w aspekcie rozwiązań funkcjonalnych, jak i estetycznych, szczególnie istotnych dla miejsca, w którym kształtowana jest osobowość studiującej młodzieży. Zdecydowana w swoim wyrazie forma obiektu miała tworzyć mocny akcent w narożniku ulic, a poprzez rytm wertykalnych podziałów i kolor fasady nawiązywać do znajdującego się po sąsiedzku Lasu Zwierzynieckiego. Najodpowiedniejszym materiałem wydała się autorom miedziana blacha – ze względu na miękkość i łatwość formowania. Mając na uwadze te cechy, opracowano autorskie detale połączeń paneli elewacyjnych. Pozostałe elewacje, podobnie jak pobliskie budynki uczelniane, wykończono szarą betonową cegłą.

Najważniejszym elementem programu funkcjonalnego jest scena z pełnym wyposażeniem teatralnym i dwie widownie na 300 i 150 miejsc. Dźwiękoszczelne ściany mobilne pozwalają na dowolną aranżację tego wnętrza: łączenie sceny z dużą lub małą widownią czy połączenia sceny i obu widowni w układzie półareny. Istnieje też możliwość wydzielenia samego pomieszczenia sceny i połączenia go z holem wejściowym. W tej konfiguracji scena pełni funkcję przestrzeni wystawienniczej, a widownie funkcję sal wykładowych. Akustyczne ekrany sufitowe zaprojektowano w nawiązaniu do zewnętrznej okładziny ściennej z perforowanej miedzianej blachy i miedzianej siatki cięto-ciągnionej.

Wewnętrzną strukturę oparto na osi dzielącej budynek na dwie części: frontową (mieszczącą hol, bufet i pomieszczenia dydaktyczne) oraz aulę. Podłużne cięcie w dachu i stropach podkreśla ten podział i doświetla wnętrze.

aula3
Elewacja frontowa wykonana z miedzianych paneli; widok od ulicy Świerkowej. Źródło: "A-m" nr 4/2014, s. 55

Artykuł ilustrowany stronami 55-60 miesięcznika "Architektura-murator" nr 04/2014