Architektura MuratorWydarzenia10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku

Targi Książki we Frankfurcie nad Menem oraz Niemieckie Muzeum Architektury ogłosiły listę 10 najlepszych książek architektonicznych ubiegłego roku. W organizowanym po raz ósmy konkursie oceniono publikacje nadesłane przez 88 wydawnictw.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Obrady jury, fot. © Felix Torkar

Konkurs organizowany przez Niemieckie Muzeum Architektury we Frankfurcie we współpracy z frankfurckimi Targami Książki odbył się już po raz ósmy. Nagrody wręczono 19 października 2016 roku w bibliotece muzeum. W tegorocznej edycji 214 publikacji nadesłanych przez 88 wydawnictw, oceniało jury składające się z zewnętrznych ekspertów oraz reprezentantów DAM. Nagrodzono dziesięć najlepszych książek, a dziesięć kolejnych wyróżniono. Przedstawiamy wszystkie nagrodzone publikacje:

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
African Modernism – Architecture of Independence. Ghana, Senegal, Wybrzeże Kości Słoniowej, Kenia, Zambia. Wydawnictwo: Park Books © Fot. Uwe Dettmar

1. African Modernism –Architecture of Independence. Ghana, Senegal, Côte d'Ivoire, Kenya, Zambia

Wydawnictwo: Park Books; wydawca: Manuel Herz; autorzy: Manuel Herz, Ingrid Schröder, Hans Focketyn, Julia Jamrozik; projekt: Marie Lusa; zdjęcia: Iwan Baan, Alexia Webster

Z opinii Jury: Nadzwyczajny “tour de force” Manuela Heza i jego studentów z ETH w Zurychu przez pięć krajów subsaharyjskich. (...). 640 stronicowy album wydany przez Park Books, cena 68 Euro – 10 Euro za każde 100 stron – to dobrze zainwestowane pieniądze. W książce przedstawiono 80 modernistycznych budynków z pięciu krajów – Ghany, Senegalu, Wybrzeża Kości Słoniowej, Kenii i Zambii, wzniesionych w latach 60. i 70. XX wieku, w pierwszych latach niepodległości, kiedy nadzieje były największe.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Dieter Kienast – Stadt und Landschaft lesbar machen; wydawnictwo: gta Verlag © fot. Uwe Dettmar

2. Dieter Kienast - Stadt und Landschaft lesbar machen

Wydawnictwo: gta Verlag; autorka: Anette Freytag; projekt: Büro 146. Valentin Hindermann, Madeleine Stahel, Maike Hamacher oraz Tiziana Artemisio i Barbara Hoffmann; zdjęcia i ilustracje: Georg Aerni, Christian Vogt

Z opinii Jury: Książka „Stadt und Landschaft lesbar machen“ pokazuje to, w jaki sposób projekt, teoria i obrazowanie przeplatają się w dziełach Dietera Kienasta - pracach będących połączeniem aspektów artystycznych, naukowych i intelektualnych. Dzięki temu książka znacząco wyróżnia się na tle istniejących albumów.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Habitat Marocain Documents – Dynamics Between Formal and Informal Housing; wydawnictwo: Park Books © fot. Uwe Dettmar

3. Habitat Marocain Documents - Dynamics Between Formal and Informal Housing

Wydawnictwo: Park Books, wydawca: Sascha Roesler; autorzy: Jean Hentsch, Udo Kultermann, Sascha Roesler, André Studer, Theres Studer; projekt: Adrian Ehrat

Z opinii Jury: Książka jest ewoluującą monografią trzech osiedli w Casablance, zaprojektowanych przez młodych szwajcarskich architektów Jeana Hentscha i André Studera, a zbudowanych pod koniec francuskiej dominacji w latach 1954-1956. To strukturalne arcydzieło, w którym regionalna architektura wenrakularna staje się rygorystyczną strukturą. (...) Ponadto zaprezentowano transformacje budynków w ciągu kolejnych 60 latach. Ujawniają one typowe dylematy wykazujących się dobrymi chęciami zachodnich architektów, których uprzedzenia zderzają się ze stylem życia mieszkańców.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Housing Cairo: The Informal Response; wydawnictwo: Ruby Press © fot. Uwe Dettmar

4. Housing Cairo: The Informal Response

Wydawnictwo: Ruby Press; autorzy: Marc Angélil, Charlotte Malterre-Barthes i inni; projekt: Charlotte Malterre-Barthes, Something Fantastic (Julian Schubert, Elena Schütz, Leonard Streich); zdjęcia: Studenci ETH w Zurychu

Z opinii Jury: Housing Cairo to dokumentacja nieformalej urbanizacji 20-milionowej metropolii. Książka jest wynikiem zajęć na ETH w Zurychu, prowadzonych przez Marca Angélila. Na podstawie zdjęć i planów pokazuje historyczne przemiany miasta aż do dziś. Na przykładzie terenów leżących po zachodniej stronie Nilu, w oparciu o zdjęcia i rysunki, przeanalizowano metody konstrukcyjne bardzo gęstej zabudowy. Biorąc je za punkt wyjścia, studenci zaproponowali strategie dalszego zagęszczania okolicy.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Das leichte Haus. Utopie und Realität der Membranarchitektur; wydawnictwo: Spector Books © fot. Uwe Dettmar

5. Das leichte Haus. Utopie und Realität der Membranarchitektur

Wydawnictwo: Spector Books; autor: Walter Scheiffele; wydawca: Stiftung Bauhaus Dessau; projekt: : Ludovic Balland Typography Cabinet, Basel, Siri Bachmann

Z opinii Jury: Punktem wyjścia dla Walter Scheiffele jest wydana w 1926 roku książka Siegfrieda Ebelina „Der Raum als Membran”, w której rozwinięto teorię biologicznej architektury. Na podstawie publikacji Ebelina, opowiedziano tu historię i teorię lekkich konstrukcji, od Bruno Taura, Paula Scheerbarta, Hernamma Finsterlina poprzez projekty metalowych domów Hugo Junkersa, aż po Frei Otto i Wernera Sobeka. Uzupełnieniem są wywiady ze współczesnymi architektami.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Manual of Section; wydawnictwo: Princeton Architectural Press © fot. Uwe Dettmar

6. Manual of Section

Wydawnictwo: Princeton Architectural Press; autorzy: Paul Lewis, Marc Tsurumaki, and David J. Lewis; wydawcy: Sara Stemen, Jennifer Lippert; projekt: Lewis.Tsurumaki. Lewis

Z opinii Jury: Pomysł jest tak zdumiewająco oczywisty, że aż dziwne, że nikt dotychczas na to nie wpadł: 62 budynki zbudowane w XX wieku zostały zaprezentowane za pomocą nowych przekrojów (a mówiąc dokładniej – nowych ich nowych perspektyw). Przekroje pokazują nie tylko cechy przestrzenne budynków, lecz także informują o ich konstrukcji. Ściany i podłogi zostają dosłownie przecięte. (...) Wgląd w budynki, który zyskujemy dzięki tej metodzie sprawia, że książka nabiera charakteru podręcznika, z którego studenci powinni korzystać już od pierwszego semestru.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Nadogradnje – Urban Self-Regulation in Post-Yugoslav Cities; wydawnictwo: M BOOKS © fot. Uwe Dettmar

7. Nadogradnje - Urban Self-Regulation in Post-Yugoslav Cities

Wydawnictwo: M BOOKS; autorzy: Martin Düchs, Monika Grubbauer, Hanna Hilbrandt, Vladimir Kulić, Sven Quadflieg, Dubravka Sekulić; wydawcy: Sven Quadflieg, Gregor Theune; projekt: Sven Quadflieg; zdjęcia: Gregor Theune

Z opinii Jury: Biorąc za punkt wyjścia fotograficzny cykl Gregora Theune książka traktuje o fenomenie nadbudówek w krajach byłej Jugosławii. Publikacja pokazuje 24 fotografie, z których wyłania się osobliwa fascynacja – na budynkach z wielkiej płyty wciąż powstają nadbudówki, nierzadko w formie przekrytych drewnem chat ze spadzistymi dachami. Taka forma nieformalnej architektury – pozbawiona profesjonalnego planowania, funkcjonująca poza przepisami i standardami – piszą wydawcy – jest formą „miejskiej samoregulacji”, która rozpowszechnia się za sprawą słabej władzy i zapadających się struktur państwowych w byłej Jugosławii.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
The Other Architect. Another Way of Building Architecture; wydawnictwo Spector Books / CCA © fot. Uwe Dettmar

8. The Other Architect. Another Way of Building Architecture

Wydawnictwo: Spector Books /CCA; wydawca: Giovanna Borasi; projekt: Jonathan Hares

Z opinii Jury: W katalogu wystawy pod tym samym tytułem, stworzonym we współpracy z Kanadyjskim Centrum Architektury (Canadian Centre for Architecture / CCA) chodzi o innego architekta – „The Other Architect”, czyli nie o architektoniczną formę i klasyczną architektoniczną produkcję, lecz powstające poza tradycyjnymi konstrukcjami nowe przestrzenie i laboratoria, służące pracy i refleksji. Nie chodzi o budowanie czy budynki, lecz o myślenie. Książka gromadzi 20 przykładów od lat 60. do dziś. Wśród nich znalazły się międzynarodowa grupa ILAUD, nowojorska IAUS i Forensic Architecture z Lodnynu.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
This is Frank Lloyd Wright; wydawnictwo: Laurence King Publishing © fot. Uwe Dettmar

9. This is Frank Lloyd Wright

Wydawnictwo: Laurence King Publishing; wydawca: Liz Faber; autor: Ian Volner; projekt: Laurence King Publishing, Art Director Angus Hyland; ilustracje: Michael Kirkham

Z opinii Jury: Ta niewielka publikacja jest mistrzowskim połączeniem poważnej monografii poświęconej amerykańskiemu architektowi Frankowi Lloydowi Wrightowi i zabawnego wspomnienia błyskotliwej osobowości – szanowanego wykładowcy, przedsiębiorcy, który poniósł porażkę i salonowego bywalca.

10 najlepszych książek o architekturze 2016 roku
Völlig losgelöst – Architektur der 1970er- und 1980er-Jahre in der Nordwestschweiz und den grenznahen Regionen; wydawnictwo: Park Books © fot. Uwe Dettmar

10. Völlig losgelöst - Architektur der 1970er- und 1980er-Jahre in der Nordwestschweiz und den grenznahen Regionen

Wydawnictwo: Park Books; autorzy: Christian Flierl, Ulrike Jehle-Schulte Strathaus, Roger Ehret; projekt: Andreas Hidber; zdjęcia: Christian Flierl

Z opinii Jury: Abstrahując od tytułu "Völlig losgelöst“ (całkiem wolny), który w oczywisty sposób odwołuje się do muzyki popularnej z lat 70. i 80., pod względem formatu i projektu, książka wydaje się być klasycznym albumem. Zazwyczaj pełne obrazów książki o miastach i regionach szybko pokrywają się kurzem. Ta jednak zasługuje na więcej uwagi – także poza północną Szwajcarią i przyległymi regionami, które zostały tu zaprezentowane. Publikacja ukazuje aktualne zdjęcia budynków z tego samego czasu, do którego odwołuje się krzykliwy tytuł. W środku można odnaleźć coś zupełnie odmiennego niż pocztówkowe motywy i budynki, które zazwyczaj uważa się za warte zobaczenia...

Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.
Archiprzewodnik po Polsce: Konieczny i Malkowski tym razem oprowadzają po polskiej architekturze współczesnej „Archiprzewodnik po Polsce” prezentuje nie tylko nowe polskie ikony, nagradzane w najważniejszych konkursach, ale też subiektywny wybór realizacji, które – zdaniem autorów – wyróżniają się innowacyjnym myśleniem o architekturze. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski tym razem zabierają nas w podróż po polskich miastach i miasteczkach, wskazując zarówno przełomowe gmachy publiczne, jak i domy jednorodzinne czy obiekty małej architektury.
ArchiKod: nowa książka Czesława Bieleckiego Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki i Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki „ArchiKod” Czesława Bieleckiego oraz spotkanie z autorem. „Architektura-murator” jest patronem medialnym publikacji.