Od militarnego zwycięstwa do piłkarskiego triumfu
Pomniki, mundury, godła i emblematy od wieków pomagają konkretnym wspólnotom budować opowieści o prywatnej wielkości. Ustawiane na placach i skwerach monumenty wskazują bohaterów godnych upamiętnienia; przypominają o zwycięstwach; utrwalają wyobrażenia o narodowej tożsamości. Ich znaczenie nie jest jednak niezmienne. To, co dla jednego pokolenia stanowi powód do dumy, dla kolejnego może stać się symbolem wykluczenia albo przedmiotem krytycznej reinterpretacji.
Czytaj także: Dwie rzeźby, dwa sposoby na miasto. Warszawa dostała je niemal jednocześnie
Tej zmienności przygląda się Kacper Wiatrak w wystawie „Olimpiada II”, w ramach której wykorzystuje archiwalne fotografie i współczesne obrazy, wyodrębniając z nich postaci, gesty i fragmenty architektury, które następnie łączy w nowe kompozycje. Pomnik militarnego zwycięstwa może stać się monumentem ku chwale drużyny piłkarskiej, a portrety sportowców zajmują miejsce dawnych bohaterów narodowych.
Kacper Wiatrak korzysta z podatności historii na montaż. Sięga do archiwalnych fotografii i współczesnych obrazów, wyjmuje z nich postaci, gesty i budowle, po czym zestawia je na nowo.
– wyjaśnia kuratorka wystawy Agata Abramowicz.
Zmiany skali, intensywne kolory i nieoczekiwane zestawienia pozwalają dostrzec, jak łatwo symbole - przy stałej sile oddziaływania - mogą stracić swoje znaczenie, lub je zmieniać.
Kto zasługuje na własny pomnik?
W pracach Wiatraka sport spotyka się z historią i polityką. Kibicowanie, podobnie jak przynależność narodowa, może dawać poczucie wspólnoty, ale też wyznaczać granicę między „nami” a „nimi”. Tytułowa olimpiada to również rywalizacja o uwagę, uznanie i prawo do reprezentowania zbiorowości.
Czytaj także: Statua Wolności skończyła 140 lat. Jej największy sekret kryje się pod zieloną powierzchnią
Wystawa stawia pytania szczególnie istotne w kontekście współczesnych konfliktów i odradzających się nacjonalizmów. Jak powstają zbiorowe wyobrażenia o wielkości? Kto decyduje, które postaci zasługują na upamiętnienie? Czy budowanie wspólnej tożsamości musi odbywać się kosztem tych, którzy pozostają poza jej granicami?
Jednym z elementów ekspozycji będzie rzeźba Tewu, która wcześniej pojawiła się na skwerze Kościuszki w Gdyni, wzbudzając kontrowersje. Przedstawia kobietę w średnim wieku, ubraną w koszulę i spiczastą „oślą czapkę”, dawny symbol publicznego zawstydzania. Praca miała skłaniać do refleksji nad społecznym osądem i wykluczeniem, sama jednak stała się obiektem krytyki ze względu na wygląd przedstawionej postaci. Jej niespodziewane zniknięcie poprzedza kolejny etap artystycznego życia obiektu – tym razem w przestrzeni galerii.
Kacper Wiatrak jest laureatem 16. edycji konkursu Najlepszych Dyplomów Artystycznych, w którym otrzymał Nagrodę Rektorów oraz Nagrodę Galerii Przypływ w postaci wystawy indywidualnej. „Olimpiada II” zostanie otwarta 7 listopada w godzinach 18:00–21:00 i potrwa do 23 stycznia 2027 roku. Pierwszą część projektu prezentowano w Krupa Gallery we Wrocławiu, a kolejna odsłona zaplanowana jest na luty w Ursynowskim Centrum Kultury „Alternatywy”.
____________________________________________
Kacper Wiatrak – artysta wizualny, absolwent Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, współzałożyciel Galerii Serwis we Wrocławiu. W swojej praktyce malarskiej eksperymentuje z formułą malarstwa rodzajowego, tworzy również obiekty i prace cyfrowe. Mieszka i pracuje we Wrocławiu.
Galeria Przypływ – niezależna galeria sztuki współczesnej w Gdyni, prowadzona przez Fundację Przypływ. Prezentuje prace artystek i artystów lokalnych, polskich i zagranicznych. Wspiera także debiuty, m.in. jako fundatorka Nagrody Galerii Przypływ w konkursie Najlepszych Dyplomów Artystycznych. Fundacja Przypływ jest organizatorem festiwalu sztuki współczesnej „Sny o Gdyni”.
Galeria Przypływul. 3 Maja 27~31/30, Gdynia (Bankowiec, klatka III, domofon 30)
Wernisaż: 7 listopada 2026, godz. 18:00~21:00Wystawa czynna do: 23 stycznia 2027Godziny otwarcia: środa~piątek 14:00~18:00, sobota 10:00~14:00
Zwiedzanie poza godzinami otwarcia jest możliwe po wcześniejszym umówieniu. Wstęp wolny.
