Architektura MuratorWydarzeniaHans Poelzig i styl tworzywa

Hans Poelzig i styl tworzywa

Muzeum Architektury zaprasza na wystawę poświęconą życiu i twórczości Hansa Poelziga, architekta, pedagoga i animatora życia artystycznego we Wrocławiu. Ekspozycja „Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa” obejmuje projekty i dzieła sztuki użytkowej z okresu, gdy architekt kierował Królewską Szkołą Sztuki i Przemysłu Artystycznego.

Hans Poelzig i styl tworzywa

Impulsem do zorganizowania ekspozycji „Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa” było przekazanie w 2020 roku do zbiorów Muzeum Architektury kompletu mebli zaprojektowanych przez Hansa Poelziga dla wrocławskiej rodziny Briegerów. Meble, stanowiące przez lata wyposażenie nowojorskiego salonu profesora Fritza Sterna, są unikatowymi przykładami sztuki użytkowej projektowanej przez tego wybitnego architekta. Nigdy wcześniej nie były publicznie prezentowane, a ich fotografie zostały po raz pierwszy zamieszczone w katalogu wystawy „Hans Poelzig we Wrocławiu. Architektura i sztuka 1900–1916”, która przekrojowo prezentowała dorobek Hansa Poelziga na tle życia artystycznego Wrocławia pierwszej dekady XX wieku. Kuratorzy obecnej ekspozycji – Jerzy Ilkosz, dyrektor MA, i Maria Zwierz – postanowili przyjrzeć się bliżej twórczości architekta przez pryzmat jego stosunku do rzemiosła, które było niezwykle istotnym elementem pracy Hansa Poelziga, zarówno jako projektanta, jak i pedagoga.

Wystawa „Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa” obejmuje projekty i dzieła sztuki użytkowej z okresu, gdy Poelzig kierował Królewską Szkołą Sztuki i Przemysłu Artystycznego we Wrocławiu, przemianowaną w 1911 roku na Akademię Sztuki i Rzemiosła Artystycznego. W swej działalności pedagogicznej kładł ogromny nacisk na swobodny rozwój zdolności twórczych każdego studenta. W tym celu wprowadził indywidualne kształcenie w warsztatach rzemieślniczych, pod okiem wybranego mistrza. Podczas swych zajęć zachęcał uczniów do projektowania indywidualnych wnętrz, dostosowanych do konkretnego miejsca i za każdym razem innych. Wiele uwagi poświęcał aranżacjom wnętrz mieszkalnych i projektowaniu do nich mebli, pracując nad tymi tematami razem ze studentami.

Hans Poelzig i styl tworzywa
Pokój z szafą biblioteczną i fotelem projektu Poelziga; fot. przed 1938, archiwum Freda Sterna i Katherine Stern Brennan

Na wystawie oprócz kompletu mebli zaprojektowanych dla rodziny Briegerów, zobaczymy też elementy oryginalnego wyposażenia Sali Ślubów w ratuszu w Lwówku Śląskim, archiwalne fotografie oraz projekty wnętrz i wyposażenia domu własnego architekta (dom przy ob. ul. Chopina 2, wyburzony w 1971 roku), projekty architektoniczne ze zbiorów MA (w tym koncepcje wzorcowego domu jednorodzinnego powstałe na Wystawę Rękodzieła i Rzemiosła Artystycznego w 1904 roku), materiały z kolekcji Architekturmuseum der Technischen Universität Berlin oraz obrazy i tkaniny ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Na ekspozycji będzie można również obejrzeć film „Golem” w reżyserii Paula Wegenera i Carla Boese, do którego w 1920 roku Hans Poelzig zaprojektował scenografię.

Meble Hansa Poelziga: z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem

Meble, które podarowali muzeum Frederick Stern i Katherine Stern Brennan, zostały zaprojektowane w 1905 roku dla wrocławskiego profesora medycyny Oskara Briegera. Żydowska rodzina Briegerów była związana z Wrocławiem i Uniwersytetem Wrocławskim od wielu pokoleń. Jeden z synów Oskara, Peter, był historykiem sztuki, profesorem uniwersytetu we Wrocławiu, a po emigracji w 1936 roku wykładał w słynnym Courtauld Institute of Art. Drugi syn, Ernst, był lekarzem, również profesorem uniwersytetu i jednocześnie dyrektorem szpitala gruźliczego w Praczach Wrocławskich. Ich siostra Käthe Stern była wybitnym pedagogiem, żoną lekarza Rudolfa Sterna. Syn Käthe i Rudolfa Sternów – Fritz był jednym z najwybitniejszych amerykańskich historyków, a w 2000 roku otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego.

Meble zaprojektowane przez Hansa Poelziga dla Oskara Briegera stały się po jego śmierci własnością jego spadkobierców i pozostały w rodzinie do 2020 roku. Ze względu na pochodzenie, po dojściu nazistów do władzy, większość rodziny opuściła Niemcy. Käthe i Rudolf Sternowie w roku 1938 osiedlili się w Nowym Jorku, zabierając ze sobą część rodzinnego kompletu mebli. Ich syn Fritz Stern był profesorem na Uniwersytecie Columbia, a meble te stanowiły wyposażenie jego nowojorskiego mieszkania.

Hans Poelzig i styl tworzywa
Rodzina Briegerów w nowym mieszkaniu przy ul. Witelona 13 we Wrocławiu. Käthe Brieger siedzi z lewej strony, Hedwig Brieger po lewej stronie sofy, na taborecie prawdopodobnie Käthe Friedenthal, tożsamość pozostałych osób nie jest pewna; fot. ok. 1915, archiwum Freda Sterna i Katherine Stern Brennan

W lutym 2020 roku Muzeum Architektury uzyskało od profesor Hany Červinkovej informację, że rodzina zmarłego w 2016 roku w Nowym Jorku profesora Fritza Sterna chce przekazać meble zaprojektowane przez Hansa Poelziga do zbiorów muzealnych w Europie. Natychmiast uznaliśmy, że jest to niepowtarzalna szansa wzbogacenia naszych zbiorów o obiekty o nieocenionej wartości artystycznej i historycznej, i że należy dołożyć wszelkich starań, by powróciły do miejsca swojego powstania – Wrocławia – tłumaczą kuratorzy.

Meble zostały ofiarowane Muzeum Architektury przez dzieci profesora Sterna – Fredericka Sterna i Katherine Stern Brennan, a dzięki pomocy władz miasta dotarły do Wrocławia pod koniec sierpnia 2020 roku. Teraz, po przeprowadzeniu starannej konserwacji, będzie można zobaczyć je w Muzeum Architektury.

Z kompletu zaprojektowanego przez Hansa Poleziga do Wrocławia wróciły: czterodrzwiowa szafa z przeszklonymi skrajnymi drzwiami, komoda, mała kanapa, zestaw wypoczynkowy – sofa, fotel, krzesła z poręczami i dwa stoły różnej wielkości – oraz krzesła do jadalni i ośmioboczny taboret.

Wystawa „Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa”
Gdzie:
Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 5
Kiedy: 26 maja – 2 października 2022 roku

Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, Sala Muzyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, prospekt organowy, widok, 1902, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Kim był Hans Poelzig

Hans Poelzig urodził się 30 kwietnia 1869 roku w Berlinie. W latach 1879–1888 uczęszczał do gimnazjum Victorii w Poczdamie, w latach 1888–1894 studiował w Wyższej Szkole Technicznej w Charlottenburgu, m.in. u Carla Schäfera, którego studentami byli również Max Berg i Fritz Schumacher. Wiosną 1900 roku Poelzig został nominowany na stanowisko profesora rysunku architektonicznego i stolarstwa artystycznego w Królewskiej Szkole Sztuki i Przemysłu Artystycznego we Wrocławiu. Związany był z kręgiem intelektualistów i artystów skupionych wokół salonu Alberta i Toni Neiserów, w którym spotykali się m. in. Carl i Gerhart Hauptmannowie, Richard Muter, Werner Sombart, Gustav Mahler czy Richard Strauss.

We Wrocławiu animował najważniejsze wydarzenia artystyczne: wspólnie z Maxem Bergiem założył Związek Artystów Śląska (Künstlerbund Schlesien), prowadził prace konserwatorskie, m.in. w gmachu uniwersytetu (1900), w kościele Pokoju w Świdnicy (1901) oraz przy przebudowie ratusza w Lwówku Śląskim (1903–1905). Do jego znaczących projektów we Wrocławiu należą dom wzorcowy na wystawie w 1904 roku, domy czynszowe przy ul. Sudeckiej (1907–1912), projekt fabryki „Werdermühle” (1906–1912), dom własny przy ul. Chopina 2 (1905–1906), biurowiec przy ul. Ofiar Oświęcimskich (1909–1912) oraz projekty związane z Wystawą Stulecia – m.in. Pawilon Czterech Kopuł i pergola (1911–1913).

Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, Sala Muzyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, prospekt organowy widoki, rzut, przekrój, 1902, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, Sala Muzyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, widok perspektywiczny z katedrą promocyjną, prospektem organowym, kandelabrem i oświetleniem na głowicach pilastrów, 1902 rok, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, fabryka Werdermühle we Wrocławiu, elewacja południowa, 1907, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, kino Deli, kolorystyka elewacji, 1926, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, pawilon Wystawy Historycznej, przekrój poprzeczny i elewacja dziedzińcowa, 1913, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, dom jednorodzinny na wrocławskiej Wystawie Rękodzieła i Rzemiosła Artystycznego, elewacje wschodnia i północna, 1904, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, dom własny przy ul. F. Chopina we Wrocławiu, elewacje frontowa, tylna i boczne, 1905, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hans Poelzig i styl tworzywa
Hans Poelzig, biurowiec u zbiegu ulic Ofiar Oświęcimskich i Łaciarskiej we Wrocławiu, elewacja frontowa (wersja niezrealizowana), 1911, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Hala Stulecia we Wrocławiu wśród najważniejszych betonowych konstrukcji Europy Hala Stulecia bierze udział w międzynarodowym projekcie badawczym InnovaConcrete, którego celem jest opracowanie nowoczesnych metod konserwacji historycznych konstrukcji betonowych i żelbetowych. Obiekt został wytypowany jako przykład jednego z największych osiągnięć przedwojennego modernizmu.
Modernizacja Pawilonu Czterech Kopuł we Wrocławiu Zabytkowy budynek z 1913 roku, wykorzystywany przez ostatnie 50 lat jako zaplecze Wytwórni Filmów Fabularnych, odzyskał dawny blask i funkcję – będzie mieścić ekspozycję sztuki współczesnej Muzeum Narodowego we Wrocławiu. O realizacji pisze Łukasz Wojciechowski.
Tomasz Mańkowski. Architektura jest najważniejsza Muzeum Architektury we Wrocławiu zaprasza na wystawę „Tomasz Mańkowski. Architektura jest najważniejsza”. Jest to pierwsza w historii monograficzna prezentacja twórczości architekta, profesora i nauczyciela akademickiego, który od czasu studiów związany był z Wydziałem Architektury Politechniki Krakowskiej.
Piotr Fokczyński nowym prezesem Izby Architektów RP Piotr Fokczyński, przez wiele lat pełniący funkcję naczelnego architekta Wrocławia, pomysłodawca i koordynator budowy modelowego osiedla Nowe Żerniki, został powołany na stanowisko prezesa Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej. Przypominamy wywiad, jakiego Piotr Fokczyński udzielił „A-m” w 2020 roku.
Tadeusz Barucki obchodzi setne urodziny! W czerwcu setne urodziny obchodzi Tadeusz Barucki, architekt, badacz architektury i publicysta, autor wielu książek dokumentujących polską architekturę, ale również monografii przybliżających zagraniczne dokonania w tej dziedzinie. Z okazji jubileuszu Instytut Dokumentacji Architektury Biblioteki Śląskiej wraz z Wydziałem Architektury Politechniki Śląskiej organizują benefis jubilata.
Pracownia Only If, prowadzona przez Karolinę Częczek i Adama Framptona, wśród najlepszych młodych biur architektonicznych świata Magazyn „Architectural Record” opublikował listę najlepszych młodych biur architektonicznych z całego świata. Wśród 10 pracowni znalazło się studio Only If, współprowadzone przez Karolinę Częczek, absolwentkę architektury na Politechnice Krakowskiej i Yale School of Architecture.
Jubileusz pracowni SRDK Architekci Studio Śródka SRDK Architekci Studio Śródka działa nieprzerwanie od 1986 roku – początkowo jako Studio Projekt. Na jej potencjale zbudowany został Archicom, jedna z większych firm deweloperskich w kraju. W portfolio pracowni znajduje się wiele realizacji, zwłaszcza na terenie Wrocławia. W tym roku biuro obchodzi swoje 35-lecie.
Ewa P. Porębska rozmawia z Romualdem Loeglerem [FILM] O międzynarodowych kontekstach, biennale w Krakowie, czasopismach i trochę o architekturze. Prezentujemy nagranie spotkania, podczas którego Ewa P. Porębska rozmawiała z Romualdem Loeglerem.