Architektura MuratorKrytykaFilip Springer, 13 pięter

Filip Springer, 13 pięter

To bardzo gorzka lektura, z której wynika, że w Polsce nigdy nie było konsekwentnej polityki mieszkaniowej. Springer spogląda tęsknym wzrokiem za Odrę, gdzie warunki mieszkaniowe zdają się lepsze. Ale przecież mityczny Berlin również zmaga się z problemami. Również tam występuje proces skupowania kamienic, podwyższania opłat pod pozorem niekończących się remontów – recenzja Agnieszki Skolimowskiej.

13 pięter
Filip Springer, 13 pięter, Wydawnictwo czarne 2015

13 pięter to kolejna książka autora Miedzianki i poświęconych polskiej architekturze powojennej, głośnych reportaży Źle urodzone. Tym razem Filip Springer przygląda się mieszkalnictwu w przedwojennej Warszawie i współczesnej Polsce. Zbiorowym bohaterem pierwszej części jest z jednej strony żyjąca w skrajnej nędzy większość ludności miasta, z drugiej pionierzy spółdzielczości, założyciele i działacze Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej – Stanisław Tołwiński, Teodor Toeplitz, Stanisław Szwalbe, młody Bolesław Bierut. Springer nie tylko relacjonuje trudne początki spółdzielczości, lecz również pośrednio mierzy się z mitem polskiej stolicy jako Paryża Północy. Na fali zainteresowania architekturą modernistyczną, za sprawą wizualizacji 3D czy eleganckich albumów z czarno-białymi zdjęciami, łatwo uwierzyć, że Warszawa lat 20. i 30. XX wieku była dostatnim i przyjaznym miejscem do życia. Nostalgicznej wizji przedwojennego miasta, autor przeciwstawia środowisko, w jakim bytowała przytłaczająca większość warszawiaków – opisuje baraki, ziemianki i schroniska, przeludnienie, fatalne warunki higieniczne i eksmisje nierzadko popychające do desperackich czynów całe rodziny. Lektura drugiej części – tytułowych 13 pięter – przypomina przekraczanie kolejnych kręgów piekła Dantego.

Autor zbiera indywidualne, lecz reprezentatywne historie o życiu z ciężarem kredytu, problemach „frankowiczów”, upadkach deweloperów, chciwości banków i naiwności ich klientów. Odwiedza garaże i piwnice przerobione na mieszkania, aby – jak zapowiada wydawca na odwrocie książki – przekonać się, jak rzeczywistość może różnić się od marzeń. Przypomina też brutalne poczynania czyścicieli kamienic oraz tragiczną śmierć Jolanty Brzeskiej w Lesie Kabackim. 13 pięter to bardzo gorzka lektura, z której wynika, że w Polsce nigdy nie było konsekwentnej polityki mieszkaniowej, a kolejne jej programy pozostawały na papierze, bądź wspierały nie tych, którzy tej pomocy. potrzebowali najbardziej. Springer spogląda tęsknym wzrokiem za Odrę, gdzie warunki mieszkaniowe zdają się lepsze. Ale przecież mityczny Berlin również zmaga się z problemami – zamożnymi przyjezdnymi, którzy kupują mieszkania w celach spekulacyjnych. Również tam występuje podobny, choć nie tak drastyczny w przebiegu, proces skupowania kamienic, podwyższania opłat pod pozorem niekończących się remontów. Niebotyczne czynsze i coraz popularniejsze luksusowe tylko z nazwy „mikroapartamenty”, są nie tylko naszym polskim zmartwieniem. Wydanie książki niemal zbiegło się w czasie z otwarciem w październiku wystawy Spór o odbudowę zorganizowanej w ramach festiwalu Warszawa w budowie. Sporą jej część poświęcono nieuregulowanym kwestiom reprywatyzacyjnym, a więc m.in. problemom mieszkaniowym. Jedną z najmocniejszych prac wystawy był zaprojektowany przez Rafała Jakubowicza neon przedstawiający Jolantę Brzeską i często powtarzane przez nią słowa Musicie coś zrobić. Filip Springer mógłby się pod nimi podpisać.

Monotowns: fotograficzna podróż przez monomiasta na peryferiach byłego ZSRR „Monotowns” to kontynuacja serii, zapoczątkowanej przez książki „Concrete Siberia” i „Eastern Blocks”. Tym razem Zupagrafika zaprasza czytelników w podróż po rosyjskich monomiastach.
Historia architektoniczno-kryminalna o termach w Vals Petera Zumthora „Uwodzenie. Historia architektoniczno-kryminalna” to komiks noir opowiadający m.in. o jednym z arcydzieł Petera Zumthora: zespole term w Vals w szwajcarskiej Gryzonii. Dzięki Centrum Architektury ceniony komiks Lucasa Harariego dostępny jest teraz po polsku.
Wszystko składane. Rower, aparat i przedmieścia: premiera książki i dyskusja z autorem Fundacja Bęc Zmiana zaprasza na premierę książki „Wszystko składane”, będącej zapisem kilkunastu wypraw fotografa Macieja Rawluka na przedmieścia Warszawy. W dyskusji z udziałem autora udział wezmą: Olga Drenda, Jakub Gondorowicz, Adam Mazur i Robert Zydel.
„Najlepsze miasto świata” w finale Nagrody Literackiej Nike Ogłoszono finalistów tegorocznej Nagrody Literackiej Nike. W finałowej siódemce jest „Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949” Grzegorza Piątka. Przypominamy recenzję książki, jaka ukazała się na łamach „Architektury-murator”.
Maksimum śląskiej architektury Przewodnik był dobrą okazją, by śmielej oddzielić budownictwo od architektury. Ale książkę cechuje maksymalistyczne podejście: prezentacja aż 120 realizacji – Hanna Faryna-Paszkiewicz recenzuje książkę Anny Syski „Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945-1989 w województwie śląskim”. Tylko w wydaniu cyfrowym: fragment publikacji do pobrania.
ŚRÓD PN. Ilustrowany atlas architektury Śródmieścia Północnego Centrum Architektury zaprasza na premierę kolejnego przewodnika po Warszawie, tym razem poświęconego architekturze Śródmieścia Północnego. Najważniejsze realizacje dzielnicy zilustrowali Kamila Doniec, Maciek Drążkiewicz, Mateusz Gryzło, Maria Łomiak i Peter Łyczkowski, a tekstami opatrzyli varsavianista Michał Kempiński i historyczka sztuki Ewa Ziajkowska.