Architektura MuratorKrytykaToalety publiczne w Polsce: TOP 5

Toalety publiczne w Polsce: TOP 5

Dzięki inwencji architektów, realizujących często niezwykle efektowne pomysły, oraz nowym rozwiązaniom na rynku, zwiększających higienę i komfort użytkowania, wizyta w publicznej toalecie przestaje być przykrą koniecznością. Prezentujemy pięć oddanych w ostatnich latach toalet publicznych. Zobaczcie nowe projekty toalet publicznych w Polsce: od katowickiego Spodka, do warszawskiego Vitkaca.

Toalety publiczne w Polsce: TOP 5
Pawilon plażowy z toaletą publiczną nad Wisłą, proj. Ponadto grupa projektowa; fot. Marcin Czechowicz

Toalety publiczne w Spodku

Projekt toalet publicznych w katowickim Spodku wyłoniono w konkursie SARP z 2017 roku. Zwyciężyło 2G Studio z Kielc. Propozycja architektów obejmowała cztery typy toalet. Przeznaczone dla widzów, zlokalizowane są na najniższym poziomie budynku, pod widownią. Te dla VIP-ów znajdują się kondygnację wyżej. Na wysokości korony Spodka są toalety dla gości sali bankietowej, tzw. Sali  Bingo, dla niepełnosprawnych usytuowano je w pobliżu wejść z antresoli. Projektanci zmodernizowali też układ funkcjonalny. W strefie dla widzów, w częściach damskich i męskich, wydzielono kabiny przeznaczone dla małych dzieci. Ułatwiono też dostęp dla osób z niepełnosprawnościami.

Najbardziej interesującym elementem projektu jest estetyka wnętrz, nawiązująca do industrialnych korzeni Katowic. Nie jest to jednak nachalne operowanie materiałami kojarzącymi się z przemysłem górniczym, wykorzystano bowiem w aranżacji stalowe grodzice. Architekt Wojciech Gwizdak wspomniał, że wpadł na pomysł ich użycia podczas przeglądania archiwalnych zdjęć z okresu budowy. Przemysłowy charakter malowanych na czarno stalowych ścianek łagodzą białe, lśniące elementy umywalek, muszli i pisuarów oraz ledowe oświetlenia luster. Dzięki wytycznym i nadzorom konserwatorskim nowe toalety maksymalnie wpisują się w zabytkowy już charakter budynku Spodka. Justyna Swoszowska

Toalety publiczne w Polsce: TOP 5
Modernizacja toalet w hali widowiskowo-sportowej Spodek, fot. Jarek Malta
Katowice, al. Korfantego 35
Autorzy: 2G Studio Wojciech Gwizdak, architekci Wojciech Gwizdak, Dorota Gwizdak
Realizacja: 2020

Toalety w Vitkacu: elegancki minimalizm od Kuryłowicz & Associates

Architektom z pracowni Kuryłowicz & Associates zależało, aby toalety w domu handlowym Vitkac miały minimalistyczny charakter i korespondowały z wystrojem reszty obiektu. W rezultacie w łazienkach dominuje szary kamień, identyczny z użytym na elewacji budynku. Obłożono nim zarówno podłogę, jak i ściany, na których dla uniknięcia dodatkowych podziałów zastosowano wielkie slaby. Podobnie miała wyglądać posadzka, jednak z przyczyn technologicznych zdecydowano się na użycie mniejszych formatów płyt.

Czytaj też: Konkurs KOŁO 2021: rusza 23. edycja konkursu KOŁO na projekt łazienki |

Dzięki czarnemu, lakierowanemu MDF na suficie i drzwiach do kabin toaletowych wnętrze jest eleganckie. Ich błyszcząca powierzchnia stanowi kontrast dla matowej powierzchni kamienia. Na szczególną uwagę zasługuje zaprojektowana przez autorów, dominująca w pomieszczeniu monolityczna umywalka z mineralno-akrylowego materiału typu solid surface. Ciekawostką jest sposób, w jaki ją zamontowano: została scalona ze ścianą za pomocą specjalnych wsporników tylko wzdłuż jednego z krótszych boków. Podłączenia wodno-kanalizacyjne zostały ukryte w jej bryle i poprowadzone do ściany przez krawędź, na której się opiera. Takie rozwiązanie sprawiło, że mimo sporych rozmiarów, umywalka wygląda jakby unosiła się w powietrzu. Dopełnieniem tego projektu toalety publicznej są elementy ze szczotkowanej stali nierdzewnej: armatura, klamki oraz dodatki takie jak podajniki na ręczniki i papier toaletowy, które – by nie przykuwać zbytnio uwagi – w większości zostały wbudowane w ściany. Aleksandra Kołodziej

Toalety publiczne w Polsce: TOP 5
Toalety w budynku Vitkac; fot. Marcin Czecowicz
Warszawa, ul. Bracka 9
Autorzy: Kuryłowicz & Associates; architekci Stefan Kuryłowicz, Jacek Świderski, Anna Łaszkiewicz, Tomasz Kopeć
Inwestor: Wolf Immobilien Polen
Realizacja: 2010-2011

Toalety publiczne na Stadionie Narodowym: funkcjonalność i prostota

Na Stadionie Narodowym zaprojektowano 64 toalety publiczne – 20 na promenadzie dolnej i 44 na górnej. Architekci z pracowni JSK Architekci zaplanowali ponadto części sanitarne dla sportowców, a także dodatkowe toalety przy lożach VIP. W sumie w WC dla kibiców zainstalowano 763 miski ustępowe, 443 umywalki i 426 pisuarów. Wszystkie pomieszczenia łączy monochromatyczna kolorystyka wykończenia i prostota układu. W tego typu obiektach najważniejsza jest funkcjonalność i przepustowość. Przedsionki z umywalkami są więc otwartymi przestrzeniami, dzięki czemu użytkownicy mają łatwy dostęp do strefy z kabinami toaletowymi i pisuarami. Aby dodatkowo usprawnić korzystanie z WC, w części toalet przedsionki oraz wejścia zaprojektowano z dwóch stron. Urządzenia zostały uporządkowane wzdłuż ścian, tak by pozostało jak najwięcej miejsca w przejściach. Kolorystyka we wszystkich pomieszczeniach sanitarnych jest identyczna, a różnice widoczne są jedynie w detalach. Dominuje grafitowy i szary.

W toaletach ogólnodostępnych ściany zostały obłożone szarą mozaiką o wymiarach 2 x 2 cm, a podłogi grafitowymi płytkami gresowowymi – 30 x 30 cm. Zastosowano białą ceramikę klasycznie podwieszaną do ścian. W łazienkach części VIP na ścianach i posadzkach dominują ciemnoszare płytki z gresu o wymiarach 30 x 60 cm, ktore odpowiadają barwie konstrukcji fasady na stadionie. W przedsionkach zamontowano umywalki podwieszane do blatów z jasnoszarego granitu. Rozwiązanie celowo nawiązuje do kolorystyki Stadionu X-lecia. Ten sam typ kamienia użyty był na posadzkach dawnego obiektu. Architektom zależało, aby kilka elementów ze starego stadionu zachować i połączyć z nowoczesnością, dlatego też część oryginalnej okładziny została ponownie wykorzystana. Co ciekawe, pomieszczenia sanitarne dla sportowców są podobne do tych dla kibiców. Dodatkowo znajduje się tam otwarta strefa z natryskami oraz małe spa z wpuszczonymi w podesty wannami z hydromasażem. Aleksandra Kołodziej

Toalety publiczne w Polsce: TOP 5
Toalety publiczne na Stadionie Narodowym; fot. Marcin Czechowicz
Warszawa, ul. Poniatowskiego 1
Autorzy: konsorcjum JSK Architekci, gmp International, Schlaich Bergermann und Partner, architekci Zbigniew Pszczulny, Mariusz Rutz, Hubert Nienhoff wraz z zespołem
Inwestor: Narodowe Centrum Sportu
Realizacja: 2012

Warszawska toaleta publiczna: ukłon w stronę modernizmu

Jednym z inicjatorów budowy w Warszawie serii toalet publicznych był dyrektor miejskiego Zarządu Zieleni Marek Piwowarski, któremu stolica zawdzięcza m.in. popularną pieszą ścieżkę na prawym brzegu Wisły. Rekomendacje dla formy architektonicznej obiektu opracował zespół projektantów wyłoniony w ramach warsztatów zorganizowanych przez OW SARP. Owalna bryła to nawiązanie do charakterystycznych warszawskich kiosków Ruchu autorstwa Towarzystwa Projektowego, a wykończenie w formie szkliwionych kafli w proporcjach 1:4 stanowi ukłon w stronę typowych elewacji modernistycznych kamienic stolicy. Toaleta publiczna wyposażona jest w przewijak dla niemowląt i udogodnienia dla niepełnosprawnych. We wnętrzu znajdują się oznaczenia w alfabecie Braille’a, a dodatkowo istnieje możliwość uruchomienia instrukcji audio, którą nagrali Magdalena Cielecka i Andrzej Chyra. Jedna z pierwszych stanęła w parku Agrykola. W najbliższym czasie powstać ma 50 obiektów tego typu w całym mieście. Tomasz Żylski

Toalety publiczne w Polsce: TOP 5
Automatyczna Toaleta Miejska; fot. serwis prasowy
Warszawa, park Agrykola
Autorzy: Aleksandra Wasilkowska, Marek Happach
Inwestor: Urząd m.st. Warszawy, Zarząd Zieleni m.st. Warszawy
Realizacja: 2017

Pawilon plażowy z toaletą publiczną nad Wisłą

Pawilon, choć niewielki, powstał w wyniku otwartego konkursu dla studentów i młodych projektantów. Laureatkami zostały trzy studentki architektury z Warszawy, jeszcze przed ukończeniem pierwszego inżynierskiego stopnia nauki. Realizacja może być dla nich niemal bajkową trampoliną do zawodowej kariery. Inicjatorem przedsięwzięcia była produkująca ceramikę sanitarną firma Koło, a ze strony miasta pomysł poparł i promował rzutki pełnomocnik urzędu Warszawy do spraw Wisły – Marek Piwowarski. Budynek przyjmuje formę zawiniętej kilkukrotnie, wspinającej się systemem ramp i schodów wstęgi. Użytkownicy mogą przemieszczać się po kolejnych tarasach, schodach i rampach, które oferują bogactwo przestrzennych doznań i zróżnicowane otwarcia widokowe na Wisłę i jej plaże, miasto po drugiej stronie czy stadion i ruchliwe nabrzeże. W zagięciach koncepcyjnej wstęgi umiejscowione są dwie kontenerowe kubatury. Jedna z nich zawiera toaletę publiczną wyposażoną przez organizatora konkursu oraz wypożyczalnię sprzętu plażowego. Druga zaś kawiarnię, którą dzięki systemowi dwóch warstw przesuwnych ścian można otworzyć na przestrzał, tworząc kolejny kryty taras umożliwiający kontakt z plażową, zadrzewioną stroną Wisły i bardziej miejską w wyrazie stroną stadionu. Grzegorz Stiasny

Toalety publiczne w Polsce: TOP 5
Pawilon plażowy z toaletą publiczną nad Wisłą; fot. Marcin Czechowicz
Warszawa, ul. Wybrzeże Szczecińskie
Autorzy: Ponadto grupa projektowa, architekci Aleksandra Krzywańska, Maja Matuszewska, Katarzyna Szpicmacher
Inwestor: Zarząd Mienia m.st. Warszawy
Realizacja: 2013

Porada eksperta

Przestrzeń, w której przebywamy w domu, pracy, czy w obiektach publicznych zawsze była i będzie niezwykle ważna dla inżynierów i projektantów w firmie Dyson. To właśnie przestrzeń generuje nowe idee i sposoby ich realizacji, inspirując do rzucania wyzwań stereotypom, by projektować odważnie, ale i konsekwentnie. Inżynierowie instynktownie chcą ulepszać rzeczy, aby były bardziej wydajne i zużywały jak najmniej surowców i energii. Tego typu efektywna inżynieria jest podstawą naszego DNA. Postępowanie w duchu „mniej oznacza więcej” dąży do tego, by rozwiązania działały lepiej, a dodatkowo „kosztowały” w ostatecznym rozrachunku mniej. Staramy się wykorzystywać naukę i technologię do zmiany nawyków. Wszystko po to, aby zmniejszać wpływ naszych produktów na środowisko i zasoby naturalne. Od ponad dwudziestu lat skupiamy się na odpowiedzialnym i mądrym projektowaniu naszych produktów. Efekty tej pracy są widoczne w każdym urządzeniu: cieńsze, ale mocniejsze tworzywa sztuczne (co oznacza mniej surowców i mniej recyklingu), wydajniejsze silniki, które zużywają mniej energii i trwalsze technologie. A co ważne, robimy to bez kompromisów dla designu i funkcjonalności. Maciej Morawski, Business Development Executive
Maciej Morawski, Business Development Executive
Autor: Piotr Prus
Nagroda POLITYKI – finaliści 2020 Znamy finalistów Nagrody Architektonicznej POLITYKI 2020. Swoje nominacje do tegorocznej edycji zgłosił także zespół redakcji „Architektura-murator”.
Rok 2019 w architekturze – najważniejsze wydarzenia architektoniczne 2019 roku W 2019 roku obchodziliśmy m.in. 50. rocznicę wynalezienia internetu, 30. rocznicę pierwszych, częściowo wolnych wyborów w Polsce i 15. rocznicę przystąpienia naszego kraju do UE, ale też 100. rocznicę powstania Bauhausu i 25. rocznicę wydania pierwszego numeru „Architektury-murator”. Jakie jeszcze wydarzenia architektoniczne miały miejsce w 2019 roku – co zapamiętamy w Polsce, a co przejdzie do historii architektury na świecie?
Od A do Z – alfabet architektury według Grzegorza Stiasnego Z okazji przypadającego w 2019 roku 25-lecia redakcja miesięcznika „Architektura-murator” postanowiła wyróżnić szczególne osiągnięcia polskich architektów. Nagrodę za Tekst 25-lecia przyznano artykułowi Grzegorza Stiasnego „Od A do Z – alfabet architektury”, który ukazał się w numerze 10/2004 „A-m”.
Tożsamość. 100 lat polskiej architektury: pięć wystaw w pięciu miastach Polski Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki podjął się karkołomnego zadania. W pięciu miastach Polski organizuje wystawy, z których każda przygląda się innemu fenomenowi rodzimej architektury.
10 polskich budynków, które zostaną ukończone w 2017 roku Długo wyczekiwane instytucje publiczne, innowacyjne budynki wielorodzinne i nietypowe biurowce - prezentujemy wybór dziesięciu polskich realizacji, których budowa zakończy się w 2017 roku.
Palazzo in fortezza - pałac i fortyfikacje w Czemiernikach Pochodzący z I ćwierci XVII wieku kompleks pałacowo-ogrodowy w Czemiernikach jest jednym z przykładów założenia palazzo in fortezza w Polsce. Właśnie ogłoszono konkurs architektoniczny, dzięki któremu to wyjątkowe miejsce ma odzyskać dawną świetność.