Spis treści
Będzie tu sanatorium, jak... wybudujecie molo
Przy kołobrzeskim „Bałtyku” nigdy nie jest pusto. Latem pełno tu wypoczywających turystów, jesienią na drewnianych ławeczkach na, przylegającym do obiektu, wybetonowanym pasażu - wypoczywają emeryci i kuracjusze. Budynek tego kultowego już sanatorium jest od lat wizytówką Kołobrzegu. Każdy kto był w tym mieście z pewnością ten budynek kojarzy.
Lokalizacja "Bałtyku" jest najbardziej prestiżowym punktem na całej mapie przestrzennej Kołobrzegu. Budynek usytuowano w ścisłym centrum strefy uzdrowiskowej, bezpośrednio przy reprezentacyjnym deptaku i tuż przy wejściu na słynne molo spacerowe. Takie położenie wiąże się z bogatą historią parceli, na której wzniesiono powojenny gmach.
Przed wojną i przed powstaniem dzisiejszego sanatorium, teren ten zajmował reprezentacyjny Strandschloss, czyli Pałac Nadbrzeżny. Dzieje działki sięgają 1851 roku, kiedy to lokalny restaurator Boness postawił drewnianą restaurację, pół żartem nazywaną pałacem. Gdy sztorm w nocy z 22 na 23 grudnia 1863 roku doszczętnie ją zniszczył, Towarzystwo Kąpielowe wybudowało oficjalny Pałac Nadbrzeżny, zastąpiony w latach 1898–1899 okazałym gmachem autorstwa berlińskich architektów Hoenigera i Sedelmayera.
W marcu 1945 roku gmach spłonął po ostrzale, a jego ruiny rozebrali w 1963 roku wojskowi saperzy, robiąc miejsce pod nową inwestycję. Uchwała Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z 1958 roku przewidywała pierwotnie odbudowę dawnego domu zdrojowego, lecz ostatecznie teren przeznaczono pod sanatorium. I tak właśnie zaczęła się historia „Bałtyku”.
Z powstaniem obiektu wiąże się także anegdota z 1959 roku. Przytacza ją, na podstawie książki Jerzego Patana „Moje lata sześćdziesiąte”, kołobrzeska „Gazeta Muzealna”. Według relacji zawartych w książce, przewodniczący Centralnej Rady Związków Zawodowych, Ignacy Loga-Sowiński, zachwycił się lokalizacją ruin Pałacu Nadbrzeżnego i chciał wybudować tu sanatorium. Przewodniczący Powiatowej Rady Narodowej Józef Bajsarowicz uzależnił jednak przekazanie działki od sfinansowania przez CRZZ nowego kołobrzeskiego mola. Transakcja doszła do skutku, a molo otwarto w czerwcu 1971 roku - cztery lata przed otwarciem samego sanatorium.
Duet projektowy z pracowni Pniewskiego - socrealistyczny teoretyk i modernistyczna ikona
Pierwotny projekt architektoniczny "Bałtyku" ukończono w 1964 roku w warszawskiej pracowni prowadzonej przez Bohdana Pniewskiego. Autorstwo budynku przypada jednak parze projektantów - małżeństwu Halinie Gurjanowej-Goldzamt oraz Edmundowi Goldzamtowi.
Z osobą Edmunda Goldzamta wiąże się ciekawy paradoks historyczny. Goldzamt był architektem, urbanistą i wykładowcą Politechniki Warszawskiej, ale przede wszystkim należał w latach 50. do głównych teoretyków i ideologów realizmu socjalistycznego w Polsce.
W 1950 roku publikował teksty nawołujące do odejścia od stylu międzynarodowego. Tymczasem kilkanaście lat później, projektując kołobrzeski "Bałtyk", stworzył obiekt o bardzo modernistycznej estetyce.
Uroczyste otwarcie Bałtyku nastąpiło 11 kwietnia 1975 roku, wpisując się w obchody 30-lecia zakończenia walk o Kołobrzeg.
- Czytaj też: Gigantyczny hotel Gołębiewski w Pobierowie otwarty. W końcu dostał pozwolenie na działalność hotelową
Corbusierowskie inspiracje nad Bałtykiem
Bryła "Bałtyku" wyróżniała się na tle krajowego budownictwa wypoczynkowego. Projektanci zdecydowali się na wydłużony korpus ustawiony równolegle do linii brzegowej, co umożliwiło otwarcie widokowe na morze bezpośrednio z pokoi. Całość osadzono na przeszklonym przyziemiu.
Najbardziej charakterystycznym akcentem budynku stał się wysunięty ku morzu pawilon gastronomiczny o półkolistym zakończeniu oraz rysunek elewacji. Ścianę frontową ożywiono ukośnie zestawionymi balkonami i przeszkleniami, rozplanowanymi pod kątem około 30 stopni. Zabieg ten nadał bryle dynamikę oraz osłaniał balkony od porywistych wiatrów. Na najwyższej kondygnacji zaprojektowano zadaszone tarasy przeznaczone do kąpieli słonecznych, co badacze architektury interpretują jako nawiązanie do idei Le Corbusiera.
Warto podkreślić, że w realiach PRL-u "Bałtyk" stanowił ewenement. Ze względu na surowy mikroklimat polskie obiekty wczasowe zwykle odsuwano od plaży za pas wydm. Tutaj widok fal był dostępny z pokojów oraz z reprezentacyjnej sali restauracyjnej. Projekt przewidywał również nieukończone skrzydło kulturalne z salą widowiskową na 280 miejsc, a pojemność obiektu planowano na 350 do 550 osób.
- Pisaliśmy też: Najdłuższy hotel w Europie stoi w Polsce. Tu nie ma walki o pokój z widokiem. Każdy gość patrzy prosto na tę górę
Dekady ewolucji i wielka modernizacja Bałtyku
Z biegiem lat obiekt związkowy przekształcił się w kompleks kilkukondygnacyjnych budynków. Do głównego gmachu ("Bałtyk I") dołączył budynek "Bałtyk II" w Parku Zdrojowym oraz kompleks basenowy „Morska Odyseja” z 2002 roku. W 2011 roku na terenie sanatorium powstała dodatkowo 12-metrowa tężnia solankowa, zlokalizowana 50 metrów od plaży.
Ważnym momentem dla współczesnego wyglądu obiektu głównego była modernizacja z lat 2009-2013 według projektu architekta Tomasza Karpowicza z pracowni ARCHITEKA. Prace objęły ponad 11 tysięcy metrów kwadratowych powierzchni użytkowej. Piwnice przekształcono w bazę zabiegową o powierzchni 2060 m². Dawne tarasy do opalania na dachu zaadaptowano na apartamenty, a elewacja zyskała szklane balustrady, odnowiony beton i nowe zadaszenia.
Trwa kolejna rozbudowa Bałtyku - co tu powstanie?
Dzisiaj kultowy Bałtyk I znajduje się w trakcie kolejnego etapu rozbudowy. Inwestor – spółka PPUH Dekom - realizuje projekt obejmujący przebudowę, rozbudowę i nadbudowę głównego obiektu przy ul. Rodziewiczówny 1. Z danych zawartych w pozwoleniu na budowę z 2024 roku wynika, że autorem projektu jest architekt Tomasz Karpiński.
Co powstaje obecnie w Bałtyku? Jak dowiedział się portal okkolobrzeg.pl. powstaje tu restauracja z widokiem na molo i plażę, dostępna również dla mieszkańców. Powstający obiekt ma być dostępny nie tylko dla kuracjuszy, ale również dla mieszkańców Kołobrzegu i turystów.
