Architektura MuratorRealizacjeWystawa Wyspiański. Nieznany w Krakowie

Wystawa Wyspiański. Nieznany w Krakowie

Ekspozycja otworzona w 150. rocznicę urodzin artysty stanowi uzupełnienie i zwieńczenie wcześniejszej wystawy, to połączenie historycznych kanonów bibliotecznych ze współczesną estetyką, próba ubrania słów w przestrzeń – piszą Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak.

Wystawa Wyspiański. Nieznany w Krakowie
Biblioteka Wyspiańskiego w sali niebieskiej; Fot. Jakub Certowicz
Wystawa Wyspiański. NieznanyMuzeum Narodowe w Krakowie, Al. 3 Maja 1
AutorzyNArchitekTURA / Bartosz Haduch, architekci Bartosz Haduch, Łukasz Marjański
Współpraca autorskaMichał Haduch
Kuratorka:Magdalena Laskowska
Grafika:Paulina Suchińska, Bartłomiej Suski, Łukasz Marjański
Generalny wykonawcaArserWood, sekcja realizacji wystaw MNK
InwestorMuzeum Narodowe w Krakowie, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Powierzchnia użytkowa331.0 m²
Powierzchnia całkowita384.0 m²
Kubatura1912.0 m³
Projekt2018
Data realizacji (początek)2018
Data realizacji (koniec)2019

W Bibliotece Jagiellońskiej przechowywany jest egzemplarz broszury z roku 1908 zatytułowanej O kilku sprawach artystycznych tyczących się Krakowa, której autorem jest mało znany Herman Gutman. Publikacja odnosi się do wymyślonej przez Wyspiańskiego Rady Artystycznej, organu powołanego przez Radę Miasta już po śmierci genialnego twórcy. Od tekstu Gutmana biją emocje, widać w nich młody wiek autora; pisze żarliwie i bezkompromisowo. W roku wydania ma 26 lat: dwa lata wcześniej wrócił do Krakowa po ukończeniu studiów architektonicznych na Technische Hochschule Charlottenburg w Berlinie; Wyspiański natomiast zmarł rok przed publikacją. Będąc Krakowie, nietrudno trafić na przykłady spuścizny mistrza: po latach Gutman wystawi pokaźny dom czynszowy visà- vis budynku mieszczącego słynną, ostatnią już, tzw. szafirową pracownię Wyspiańskiego, gdzie ten dokonał żywota w 1907 roku. Architekt przeżyje go o prawie cztery dekady, przetrwa Zagładę i umrze w Krakowie w rok po zakończeniu II wojny światowej.

Wystawa Wyspiański. Nieznany w Krakowie
Ukryte liniowe oświetlenie podkreśla „organiczny” kształt biblioteki; Fot. Jakub Certowicz

Jak można dowiedzieć się ze wspomnianej publikacji, Rada Miasta podjęła ideę Wyspiańskiego – utworzenia Rady Artystycznej – i następnie zrealizowała ją zupełnie inaczej (cytując Gutmana: wypaczyła najkompletniej pomysł tego Wielkiego Człowieka). Można domyślać się, iż mimo uznania, którym cieszył się Wyspiański już za życia, nie zawsze jego koncepcje zyskiwały akceptację społeczności Krakowa. W położonym po sąsiedzku wobec Biblioteki Jagiellońskiej gmachu głównym Muzeum Narodowego w Krakowie trwają właśnie dwie wystawy poświęcone artyście. Pierwsza to ogromny (około 500 eksponatów) przegląd twórczości obejmujący rysunki, obrazy, projekty witraży, mebli, kostiumów i scenografii, fragmenty dramatów i makiety koncepcji architektonicznych. Większość z nich to dzieła najsłynniejsze. Ekspozycja została otwarta w listopadzie 2017. Druga – Wyspiański. Nieznany, inaugurowana w styczniu 2019 – jest pokazem kameralnym, zawiera przede wszystkim artefakty związane z mistrzem, które nie są znane szerszemu gronu. Za projekty obu ekspozycji odpowiada pracownia NArchitekTURA; można je zwiedzać do 5 maja 2019 roku. Wyspiański. Nieznany to między innymi kolekcja – własny księgozbiór artysty i pierwodruki dramatów, to ołówkowe szkice, auto- i portrety pastelami. Aranżacja wystawy robi wrażenie. W muzealnej przestrzeni autorzy zbudowali wyobrażoną bibliotekę mistrza: biały prostopadłościan, wewnątrz którego wydrążone są kameralne przestrzenie o intrygujących, obłych kształtach, w ich ścianach wycięto gabloty na prezentowane eksponaty. Wnętrza mają wyraziste oświetlenie – żółtozłote, jasnobłękitne, karmazynowe – nadające im odrealniony charakter. Wyciętym gablotom za tło służy sklejka pomalowana na czarno, co stanowi doskonały anturaż dla eksponatów. Specjalnie został potraktowany jeden z nich: ostatni pamiętnik artysty. Zdaje się unosić w stworzonej dlań specjalnie przestrzeni na antresoli. Oprawa buduje nastrój – tu zdajemy się obcować z sacrum. Zamknięciem perspektywy jednego z wnętrz tej biblioteki jest, świetnie współgrający z nim kolorystycznie, projekt witraża Apollo. Czy tak siebie widział Wyspiański, szamoczący się z przeciwnościami losu w rodzinnym mieście? Witraż przywodzi na myśl cytat, na który można trafić na tej większej wystawie (z listu do Rydla): Kochany Lucku, imaginuj sobie, ptaków nie może być w kościele OO Franciszkanów – obrazy zostają. Zależy zatem tylko reszta na kolorystycznem rozwiązaniu malowania (…) bądź zdrów i jedź do Warszawy jak najprędzej abyś nie był w możności oglądania odsłoniętych polybarwności kościoła OO Franciszkanów. Warto wspomnieć te gorzkie słowa w latach, gdy obchodzimy hucznie rocznice życia Wyspiańskiego (w 2017 – 110. śmierci, w 2019 – 150. urodzin). Chciałoby się powtórzyć za Norwidem: Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie…?

Tagi:
Krakowskie Centrum Muzyki: nowy konkurs na projekt głównego obiektu koncertowego Krakowa Kolejne podejście do budowy Centrum Muzyki w Krakowie. Agencja Rozwoju Miasta ogłosiła właśnie nowy konkurs na projekt obiektu, w którym siedziby znajdą między innymi Capella Cracoviensis i Sinfonietta Cracovia.
Pawilon Okocimski / Kraków Pawilon Okocimski sukcesywnie popadał w ruinę. W wyniku przetargu poddano go pracom konserwatorskim i adaptacji do nowych potrzeb Zainicjowane przez aktywistów przywrócenie pawilonu kawiarnianego do życia to przedsięwzięcie, dzięki któremu architektura odzyskała dawny blask. O realizacji pracowni F-11 pisze Marcin Brataniec.
Osiedle Jerozolimska w Krakowie projektu ION Architekci. Osiedle Jerozolimska w Krakowie powstanie u zbiegu Wielickiej i Jerozolimskiej na Podgórzu, w pobliżu kopca Krakusa, zalewu Bagry i rezerwatu Bonarka. Nowy zespół zaprojektowała lokalna pracownia ION Architekci.
Muzeum Czartoryskich: nowy wyraz narodowej wypowiedzi Muzeum w swojej nowej odsłonie jest realizacją wyrafinowaną i stonowaną – to warunki dla ponadczasowości, o które w architekturze zawsze chodzi najbardziej. W Polsce szukamy ciągle wyrazu dla tego, co patriotyczne i narodowe. Rzadko wyraz ten jest osiągany przez dzieła eleganckie, ustępując taniej symbolice i rozgadanej, pseudohistorycznej architekturze. Muzeum Czartoryskich w Krakowie jest wyznacznikiem nowego wyrazu narodowej wypowiedzi.
Otwarcie Obiektu Niemożliwego w Krakowie Z okazji 25-lecia „Architektury-murator” redakcja zaprosiła trzech wybitnych architektów, by zmierzyli się z pojęciem niemożliwości i spróbowali, poprzez symboliczną przestrzenną instalację, wyrazić istotę swoich zmagań w architekturze. Krakowski obiekt został zaprojektowany przez prof. Dariusza Kozłowskiego. Według niego „architektura to budowanie rzeczy fikcyjnych tak, by wyglądały jak prawdziwe”. Tę maksymę wykorzystał, odwołując się do opowiadania Nieśmiertelny Jorge Luisa Borgesa. Zrealizował betonowy, symboliczny tron, idealną formę której jedynym przeznaczeniem jest podziwianie. Uroczyste otwarcie Obiektu Niemożliwego odbyło się 18 października 2019 roku.
Otwarcie Obiektu Niemożliwego w Krakowie [GALERIA] Przed Wydziałem Architektury Politechniki Krakowskiej stanął betonowy fotel, który odwołuje się do opowiadania Nieśmiertelny Borgesa. Autorem Obiektu Niemożliwego jest profesor Dariusz Kozłowski.