Spis treści
Z wizytą u naszych sąsiadów
Kiedy szukamy przykładów dobrej współczesnej architektury, wzrok często kierujemy na Zachód. Przyglądamy się realizacjom z Danii, Holandii czy Szwajcarii, śledzimy wielkie inwestycje publiczne, spektakularne muzea i budynki projektowane przez najbardziej rozpoznawalne pracownie. Tymczasem interesujące rozwiązania powstają również znacznie bliżej, w krajach, z którymi dzielimy nie tylko granice, lecz także podobne warunki klimatyczne, doświadczenia historyczne i problemy związane z kształtowaniem przestrzeni.
Czytaj także: Czeskie wybory architektoniczne. Rozmyta siła nagród wciąż wydobywa "lokalne perły"
Taką okazję do spojrzenia na architekturę najbliższych sąsiadów daje wystawa „Domy jednorodzinne w krajach Grupy Wyszehradzkiej”, organizowana przez Stowarzyszenie Architektów Węgierskich przy udziale organizacji zawodowych z Polski, Czech i Słowacji. W każdej edycji cztery państwa wybierają po cztery realizacje, które następnie prezentowane są na wystawie objazdowej. Polską selekcję prowadzi Stowarzyszenie Architektów Polskich.
Istotna jest również sama skala prezentowanych projektów. Domy jednorodzinne rzadko stają się częścią codziennych tras spacerowych czy turystycznych. Wystawa pozwala zajrzeć "za ogrodzenia" i przyjrzeć się architekturze, która nie koniecznie imponuje rozmiarem.
Poniżej prezentujemy cztery wytypowane przez SARP realizacje.
Dom w Skarpie, 77 STUDIO architektury
Dom w Skarpie, zaprojektowany przez pracownię 77 STUDIO architektury, znajduje się na wysokiej skarpie nad Wisłą, z widokiem na płockie Stare Miasto, most i rozległą dolinę rzeki. Budynek o powierzchni użytkowej 450 m² został częściowo zagłębiony w zboczu. Obniżenie poziomu podłogi pozwoliło otworzyć wnętrza na panoramę Wisły, a jednocześnie zachować bliski kontakt z naturalnym ukształtowaniem terenu.
Architektura domu opiera się na zestawieniu prostych, geometrycznych form z nieregularnym krajobrazem. Elewacje pokryto panelami ze stali cortenowej, których rdzawy kolor kontrastuje z zielenią skarpy. Dach porasta naturalna roślinność, dzięki czemu budynek oglądany z wyższych partii działki częściowo wtapia się w otoczenie.
Ważnym elementem kompozycji są patia zagłębione w terenie. Główne patio pełni funkcję strefy wejściowej, do której prowadzą wycięte w zboczu dojście i dojazd. Mniejsze dziedzińce doświetlają wnętrza i zapewniają kontakt z zielenią również w pomieszczeniach położonych poniżej poziomu gruntu. Zamiast tradycyjnego ogrodzenia zastosowano pasma dzikich krzewów, które wyznaczają granice posesji, nie wprowadzając kolejnego wyraźnego podziału w krajobrazie.
Dom w Domu, MAK Studio
Dom w Domu w Podkowie Leśnej, zaprojektowany przez Łukasza Krzesiaka z MAK Studio, jest przykładem rozbudowy opartej na zachowaniu istniejącej struktury. Dawny ceglany budynek otoczono nową konstrukcją z prefabrykowanych paneli drewna CLT, tworząc układ dwóch przenikających się domów. Odsłonięte, oryginalne mury pozostają widoczne we wnętrzach i stanowią wyraźny kontrapunkt dla nowych, drewnianych elementów.
Podział na starą i nową część znajduje odzwierciedlenie w organizacji funkcjonalnej. W niższych, bardziej kameralnych pomieszczeniach dawnego domu ulokowano między innymi gabinet i czytelnię. Nowa część mieści wysokie, otwarte przestrzenie dzienne, z dużymi przeszkleniami skierowanymi w stronę otaczającego lasu. Wnętrza rozwijają się na kolejnych poziomach: od zagłębionego pokoju ogrodnika, przez kuchnię, jadalnię i salon, aż po oranżerię. Na dachu zaprojektowano taras wypoczynkowy.
Istotnym założeniem projektu było ponowne wykorzystanie istniejących elementów. Zachowano między innymi schody, dawne przewody kominowe zaadaptowano do nowych instalacji, a stalowe kraty wykorzystano jako balustrady. Ceglane ściany pełnią również funkcję akumulacyjną, stabilizując temperaturę wnętrz. W połączeniu z naturalnym zacienieniem zapewnianym przez drzewa pozwoliło to zrezygnować z klimatyzacji.
Dom z Brzozami, PL.architekci
Dom z Brzozami w Poznaniu, zaprojektowany przez pracownię PL.architekci, wpisano w działkę porośniętą 33 brzozami, zachowanymi w całości podczas realizacji inwestycji. Rozmieszczenie drzew oraz lekko pofalowane ukształtowanie terenu wpłynęły na usytuowanie budynku, układ otworów okiennych i sposób organizacji przestrzeni zewnętrznych.
Czytaj także: Domy też walczą o Quadro. Poznaj trzy realizacje mieszkaniowe, które znalazły się wśród tegorocznych nominowanych
Dom ma zwartą bryłę z dwuspadowym dachem bez okapów. Jej forma wynika również z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określających między innymi geometrię dachu i położenie kalenicy. Na piętrze zaprojektowano szerokie lukarny, które zwiększają wysokość pomieszczeń i otwierają widoki na korony drzew.
Elewacja od strony ulicy jest niemal zamknięta, z ograniczoną liczbą przeszkleń i bramą garażową zlicowaną ze ścianą. Wejście umieszczono z boku budynku. Od strony ogrodu pojawiają się natomiast duże przeszklenia i tarasy, łączące część dzienną z otaczającą zielenią. Naturalne różnice poziomów działki wykorzystano do wydzielenia kilku stref wypoczynkowych. Jasna, oszczędna kolorystyka elewacji znajduje kontynuację we wnętrzach, a wybrane materiały zewnętrzne wprowadzono również do przestrzeni mieszkalnej.
Dom Wokół Drzewa, PL.architekci
Dom Wokół Drzewa w Poznaniu, również autorstwa PL.architekci, zaprojektowano na działce ze starą sosną rosnącą niemal w jej centralnej części. Zachowanie drzewa wpłynęło na geometrię budynku, jego usytuowanie oraz przebieg dojazdu do garażu. Zwarta bryła została ukształtowana tak, aby pozostawić przestrzeń dla pnia i korony.
Naturalny spadek terenu wykorzystano do rozdzielenia programu funkcjonalnego na dwa poziomy. Dolną kondygnację częściowo zagłębiono w gruncie, umieszczając w niej garaż, siłownię oraz strefę spa. Wyżej znajduje się główna część mieszkalna, połączona bezpośrednio z ogrodem. Dzięki takiemu rozwiązaniu od strony strefy dziennej budynek sprawia wrażenie parterowego.
Elewacje wykończono fakturowanym betonem architektonicznym i ciemnymi materiałami, podkreślającymi geometryczny charakter bryły. Duże przeszklenia od strony ogrodu zapewniają wizualne połączenie salonu z tarasem. W strefie dziennej zastosowano obrotowy kominek, który można skierować w stronę wnętrza lub przestrzeni zewnętrznej. Na niższym poziomie siłownia otwiera się na osłonięty taras, a łazienkę doświetla świetlik umieszczony nad prysznicem. Projekt łączy rozbudowany program mieszkalny z wykorzystaniem naturalnego ukształtowania terenu i zachowaniem istniejącego drzewostanu.
Najbliższe dni lub tygodnie pokażą, w jakim towarzystwie znajdą się cztery polskie realizacje. Swoje propozycje przedstawią również Czechy, Słowacja i Węgry, a zestawienie szesnastu domów pozwoli przyjrzeć się różnym sposobom projektowania w krajach o zbliżonych uwarunkowaniach klimatycznych, historycznych i kulturowych.
