Architektura MuratorWydarzeniaSolpol jednak do rozbiórki? Czy to ostateczny koniec kultowego budynku?

Solpol jednak do rozbiórki? Czy to ostateczny koniec kultowego budynku?

Solpol, najlepszy polski przykład krzykliwego, hedonistycznego nurtu postmodernizmu, prawdopodobnie wkrótce zostanie wyburzony. Obecny właściciel obiektu, spółka Polsat Nieruchomości, złożył właśnie wniosek o jego rozbiórkę.

Dom towarowy Solpol, Wrocław
Dom towarowy Solpol, Wrocław, proj. Wojciech Jarząbek, Paweł Jaszczuk, Jan Matkowski, Jacek Sroczyński, 1992-1993; fot. Marcin Czechowicz

Solpol: krótka historia obiektu

Solpol w momencie otwarcia w 1993 roku był najnowocześniejszym domem towarowym we Wrocławiu. Powstał przy ul. Świdnickiej w najstarszej części miasta, stając się tym samym ważnym głosem toczącej się wówczas dyskusji między zwolennikami bezpośredniego nawiązywania do kontekstu a tymi, którzy uważali, że należy projektować zgodnie z duchem czasów. Główny projektant budynku, Wojciech Jarząbek, wybrał co prawda to drugie podejście, jednak w Solpolu zawarł wiele odniesień do okolicznych zabytków: przeszklona wieża inspirowana była absydą kościoła św. Doroty, stalowe trójkątne elementy – gotyckimi rzygaczami, a usytuowane w narożu wejście nawiązuje do podobnego rozwiązania w neobarokowym hotelu Monopol. Już w trakcie realizacji Solpol stał się celem pielgrzymek architektów, podpatrujących niestandardowe rozwiązania i zastosowanie rzadko spotykanych dotąd materiałów. Kolorowe ościeża okien w nietypowych kształtach, barwne, ceramiczne okładziny na elewacjach zawieszone na aluminiowym ruszcie czy szklane nadbudówki na stalowych konstrukcjach to elementy, które dzięki Solpolowi na dłuższy czas zadomowiły się w polskiej architekturze. Dodajmy, że budynek znalazł się wśród 25 wybitnych obiektów zrealizowanych w Polsce po 1989 roku, które tworzą tzw. Kolekcję „Architektury-murator”, zbiór makiet przekazanych przez naszą redakcję do zbiorów Muzeum Sztuki Nowoczesnej w 2014 roku.

Czytaj też: Kolekcja „Architektury-murator” na 20-lecie |

Walka o Solpol

W 2015 roku Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia oraz Fundacja Transformator złożyły wniosek do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o przyznanie Solpolowi statusu zabytku. Solpol to ostatni dom towarowy zaprojektowany według tradycyjnych XIX-wiecznych wzorców, który zbudowano przy ul. Świdnickiej. Kontynuował on trend domów towarowych jako obiektów reprezentacyjnych, których rangę podkreślała bogata forma architektoniczna. Jako ostatni przedstawiciel tej tradycji kończy on złotą erę ulicy Świdnickiej jako traktu handlowego i ilustruje, bardzo odmienne od obecnego, podejście do kwestii funkcjonalnej obiektów handlowych – mówił wówczas Marek Karabon z Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia. Z całą pewnością Solpol jest dla stolicy Dolnego Śląska budynkiem szczególnym. Stał się nie tylko wizytówką miasta i gmachem, który do dziś porusza emocje. Jest też pomnikiem wrocławskich i polskich przemian, mającym jednocześnie wartość artystyczną, naukową i historyczną. Patrzenie na Solpol jest jak oglądanie własnych zdjęć z podstawówki. Owszem, mieliśmy wtedy dziwne fryzury i niemodne dziś ubrania, ale nie można się ich wyrzekać i tych zdjęć wyrzucić. To część naszej tożsamości – dodawała Agata Gabiś, przedstawicielka Fundacji Transformator.

Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków odrzucił jednak wniosek o wpisanie budynku do rejestru. Aktywiści odwołali się od tej decyzji do ministerstwa kultury. Resort po rozpatrzeniu odwołania nakazał następnie wojewódzkiemu konserwatorowi powtórne wszczęcie postępowania, a społecznicy uzupełnili swój wniosek o dodatkowe dowody i opinie eksperckie. Te ostatnie sporządzili Alicja Gzowska i Lidia Klein, autorki monografii „Postmodernizm polski”,  Zbigniew Maćków oraz Agnieszka Dąbrowska, redaktor prowadząca „Architektury-murator”. Nic to jednak nie dało.

W maju 2020 roku Dolnośląski Wojewódzki Konserwator znów wydał decyzję odmowną, a w listopadzie ministerstwo kultury utrzymało ją w mocy. Jak udało nam się dowiedzieć, spółka Polsat Nieruchomości, do której należ Solpol złożyła właśnie wniosek o pozwolenie na rozbiórkę budynku.  Jeśli władze miasta rozpatrzą go pozytywnie, właściciel będzie mieć otwartą drogę do wyburzenia obiektu.

Karnawał architektury 30 lat później Możecie go kochać lub nienawidzić, ale postmodernizm jest znów en vogue – napisała redaktorka internetowego magazynu Dezeen, który latem publikował wywiady z twórcami, prezentował budynki i wzornictwo tamtej epoki. U większości architektów po czterdziestce, słowo postmodernistyczny wywołuje jednak odruch obrzydzenia. O postmodernizmie w polskiej architekturze opowiadają przedstawiciele różnych generacji: Zbigniew Maćków, Grzegorz Stiasny, Marta Leśniakowska, Alicja Gzowska, Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak oraz Jerzy Ilkosz, Stanisław Fiszer, Dariusz Kozłowski i Wojciech Jarząbek.
Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców w Krakowie Seminarium Duchowne w Krakowie to kwintesencja postmodenizmu w najlepszym architektonicznym wydaniu. Architektura urzekająca w latach osiemdziesiątych, gdy powstała, dziś przez swą unikalność uwodzi jeszcze mocniej.
Autor: (Red.)
Kosmiczny dom Charlesa Jencksa Jak mieszkał najsłynniejszy krytyk architektury XX wieku? We wrześniu zostanie udostępniony publiczności dom piewcy architektury postmodernistycznej Charlesa Jencksa, a my już dziś podglądamy niezwykłe wnętrza, które w pełni zasługują na to, by określać je mianem Cosmic House.
W obronie wrocławskiego Solpolu. Kolejna petycja do władz miasta Blisko 700 osób podpisało się pod nową petycją do władz Wrocławia w sprawie objęcia ochroną domu towarowego Solpol i zawieszenia postępowania pozwalającego na rozbiórkę obiektu.
Ikony postmodernizmu: Muralla Roja projektu Ricardo Bofilla Hiszpańskie arcydzieło Muralla Roja przed swoimi pięćdziesiątymi urodzinami przeżywa drugą młodość. Jak w przestrzeni układają się blanki i miedze tej mieszkalnej twierdzy przypomniał niedawno fotograf Andres Gallardo. Żywy koral ścian z jego zdjęć, jako kolor roku powrócił w palecie znanej firmy kreującej kolorystyczne trendy.
Zmarł Charles Jencks, najważniejszy teoretyk architektury postmodernistycznej To on wyznaczył wyznaczył symboliczną datę śmierci architektury modernistycznej. Napisał kilkadziesiąt książek z teorii architektury, w tym kultową „Architekturę postmodernistyczną” czy najpopularniejszą w Polsce publikację o Le Corbusierze: „Le Corbusier – tragizm współczesnej architektury”. Jencks zmarł 13 października w swoim domu w Londynie. Miał 80 lat.
Postmodernizm w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej – konferencja Postmodernistyczna architektura Europy Środkowo-Wschodniej budzi na świecie coraz większe zainteresowanie. O tym fenomenie i specyficznym języku postmodernistycznej architektury krajów bloków wschodniego dyskutować będą uczestnicy międzynarodowej konferencji w Niemieckim Instytucie Historycznym w Warszawie.
Solpol na liście Dóbr Kultury Współczesnej W uchwalonym przez wrocławskich radnych Studium Wrocławia zaprojektowany przez Wojciecha Jarząbka dom towarowy wraz z 34 innymi obiektami został uznany za dobro kultury współczesnej. Na liście znalazł się także "Trzonolinowiec" przy Kościuszki oraz dwie realizacje Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak.