Architektura MuratorWydarzeniaZmarł Charles Jencks, najważniejszy teoretyk architektury postmodernistycznej

Zmarł Charles Jencks, najważniejszy teoretyk architektury postmodernistycznej

To on wyznaczył wyznaczył symboliczną datę śmierci architektury modernistycznej. Napisał kilkadziesiąt książek z teorii architektury, w tym kultową „Architekturę postmodernistyczną” czy najpopularniejszą w Polsce publikację o Le Corbusierze: „Le Corbusier – tragizm współczesnej architektury”. Jencks zmarł 13 października w swoim domu w Londynie. Miał 80 lat.

Zmarł Charles Jencks, najważniejszy teoretyk architektury postmodernistycznej
Charles Jencks, il. Mihailo Grbic

Charles Jencks, amerykańsko-brytyjski krytyk i teoretyk architektury, najbardziej znany jest jako autor licznych publikacji na temat modernizmu i postmodernizmu, w tym słynnej „The Language of Post-Modern Architecture” z 1977 roku (polskie wydanie „Architektura postmodernistyczna” ukazało się nakładem Arkad w roku 1987). Część pierwsza to rozprawa z modernizmem, druga stanowi analizę przekazu wizualnego architektury, a trzecia jest przeglądem „niemodernistycznych” realizacji (włącznie z odbudową warszawskiej starówki). Z aptekarską dokładnością wyznaczył koniec modernizmu w architekturze. Według Jencksa to 15 listopada 1972 roku, godzina 15.31, kiedy doszło do wyburzenia zdewastowanego osiedla Pruitt-Igoe w St. Louis (1952-1955) zaprojektowanego przez Minoru Yamasakiego.

Charles Jencks, szczególnie w drugiej połowie życia, zajmował się też projektantowaniem krajobrazu. Do jego najbardziej znanych założeń należą The Garden of Cosmic Speculation i Jupiter Artland w Szkocji. Jako współzałożyciel i dyrektor sieci Maggie’s Centre działał też na rzecz osób dotkniętych chorobami nowotworowymi. Kierowany osobistym doświadczeniem po śmierci żony, projektantki Margaret Keswick Jencks, i jej przemyśleniami dotyczącymi wpływu architektury na samopoczucie pacjentów, w 1995 roku zdecydował się powołać międzynarodową sieć placówek zapewniających chorym darmową opiekę w otoczeniu przyjaznej przestrzeni. Ośrodki Maggie’s budowane są na terenach należących do specjalistycznych szpitali onkologicznych. Autorami wielu z nich są znani architekci i pracownie – m.in. Zaha Hadid, Foster + Partners, Kisho Kurokawa, Richard Rogers, Snøhetta czy OMA.

Charles Jencks po raz pierwszy przyjechał do Warszawy w 1981 roku na XIV Kongres UIA, po raz ostatni w październiku 2012 roku, z okazji organizowanych przez Centrum Architektury obchodów 125. rocznica urodzin Le Corbusiera.

Teorie i manifesty architektury współczesnej, red. Charles Jencks, Karl Kropf Jest w tej książce wszystko. Dyskurs i paradygmat, symulakrum i dekonstrukcja, metajęzyk i kontrhistoria. Trafiają się erupcje kuriozalnej elokwencji: Rama dąży do eteryczności i dematerializacji masy, bryła zaś jest telluryczna, osadzając się coraz głębiej w ziemi. W nagromadzeniu tej napuszonej erudycji umykają wcale liczne ciche teksty przywracające wiarę, że o sprawach ważnych można mówić mądrze bez uciekania się do postsprzecznego metajęzyka – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.