Architektura MuratorKrytykaEpoka spektaklu. Perypetie architektury i miasta XXI wieku

Epoka spektaklu. Perypetie architektury i miasta XXI wieku

Chociaż książka Tom Dyckhoffa dotyczy architektury nowej, wręcz najnowszej, w swej dociekliwości i poszukiwaniach autor sięga do historii miast, do czasów zmagań technokratów z jednej, a bojowników spod znaku Jane Jacobs z drugiej strony. Miasta są wytworami cywilizacji i najpełniejszym ich obrazem. A skoro „miasta przedsiębiorcze” walczą ze sobą na ikony, warto zrozumieć współczesną zachodnią (a może już globalną?) cywilizację. Tak naprawdę to o niej jest ta – uprzedźmy – gorzka książka, w której architekci odgrywają nie zawsze pozytywne role – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.

Epoka spektaklu. Perypetie architektury i miasta XXI wieku
Tom Dyckhoff, Epoka spektaklu. perypetie architektury i miasta XXI wieku, Karakter 2018

BMW X6: odpowiedź na pytanie, którego nikt nie zadał – tak brzmi dowcipny i złośliwy komentarz popularnego brytyjskiego dziennikarza (może sam Clarkson, może ktoś inny), jakże typowy dla anglosaskiej szkoły popularnej publicystyki. Pewien rodzaj kąśliwego humoru, który czyni tekst łatwiejszym, a jego treść lepiej przyswajalną. Wspomnijmy choćby Krótką historię pijaństwa Marka Forsytha, to ta sama szkoła pisania. Jest jej wychowankiem także Tom Dyckhoff, który w swej Epoce spektaklu pochyla się na zjawiskiem tzw. budynków-ikon. Jego styl pisania wyczuwamy już od pierwszych słów, które pojawiają się na kartach publikacji. Dowcipna dedykacja dla żony i dzieci, i dalej tytuł prologu: Budynek, który wygląda jak para gaci. Na szczęście, jako że książka jest pokaźnej objętości, a dowcipkowanie przez niemal czterysta stron nie byłoby zabawne, nie brak w niej także fragmentów poważnych.

Tu zamiast do postaci Kim Kardashian i Kanye West czy Arnolda Schwarzeneggera, autor odwołuje się do prac francuskich teoretyków Rolanda Barthesa albo Gillesa Deleuze’a. Ta zmiana rytmu i charakteru tekstu prowadzi nas ku diagnozie opisywanego zjawiska. Zjawiska, które także żartem Dyckhoff określa mianem wowhaus. Skąd ta potrzeba spektaklu? By znaleźć odpowiedź trzeba sięgnąć po książkę, nie naszą rolą jest pisanie streszczenia. Można tylko nadmienić, że to, co łączy przemysł motoryzacyjny i jego wspomniane wyżej wytwory z dzisiejszą architekturą to poszukiwanie nowości oraz rynek niecierpliwie ich oczekujący. I chociaż książka dotyczy architektury nowej, wręcz najnowszej, w swej dociekliwości i poszukiwaniach autor sięga do historii miast, do czasów zmagań technokratów z jednej, a bojowników spod znaku Jane Jacobs z drugiej strony. Miasta są wytworami cywilizacji i najpełniejszym ich obrazem. A skoro „miasta przedsiębiorcze” walczą ze sobą na ikony, warto zrozumieć współczesną zachodnią (a może już globalną?) cywilizację. Tak naprawdę to o niej jest ta – uprzedźmy – gorzka książka, w której architekci odgrywają nie zawsze pozytywne role, obok inwestorów, deweloperów, pośredników handlu nieruchomościami, doradców podatkowych i innych. Bo jakże gorzko, zwłaszcza z polskiej perspektywy, brzmią takie słowa: w innych miastach, z inną biedniejszą populacją (…) ratusz musi sprzedawać ziemię pierwszemu deweloperowi, który się napatoczy, a potem udawać, że nie widzi tego grzmota, który deweloper postawił, napchanego klonami niestwarzających ryzyka biznesowego sklepów i opakowanego w tandetną, jarmarczną architekturę, która ma za zadanie ukryć jego rozmiar, jak i przyciągnąć uwagę. Dyckhoffowi udało się rozmawiać z niejednym gwiazdorem współczesnej architektury. Na kartach książki pojawiają się Zaha Hadid, Daniel Libeskind, Jacques Herzog i Pierre de Meuron. Niemal cały rozdział jest opisem spotkania autora z Frankiem Gehrym. Krytyczne relacje z tych rozmów zajmują obszerną część publikacji. Z jej mankamentów: trochę szkoda, że niektórym z opisywanych budynków nie towarzyszą ilustracje. Wśród (licznych innych) zalet: tłumaczenie Agnieszki Rasmus-Zgorzelskiej dotrzymujące kroku wywodom autora, zarówno w partiach serio, jak i w zjadliwych, ironicznych komentarzach. Nie wszyscy tłumacze to potrafią, a że Epokę spektaklu dobrze się czyta jest zasługą nie tylko Toma Dyckhoffa.

Piątek w Łazienkach: nowy przewodnik Grzegorza Piątka „Łazienki Królewskie. Przewodnik po historii i architekturze” Grzegorza Piątka to pierwsza tego typu publikacja wydana nakładem Muzeum Łazienki Królewskie. 3 marca odbędzie się spotkanie on-line z autorem, które poprowadzi Jacek Dehnel.
Kultowe publikacje Muzeum Architektury do pobrania za darmo! Muzeum Architektury we Wrocławiu udostępnia on-line najważniejsze i najbardziej poszukiwane wydawnictwa. Na razie bezpłatnie pobrać można cztery publikacje.
Cztery ściany i dach Reiniera de Graafa. Premiera książki Krakowski Instytut Architektury oraz Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki Cztery ściany i dach. Złożona natura prostej profesji oraz na spotkanie z jej autorem Reinierem de Graafem, który jest jednym z partnerów w słynnym holenderskim biurze OMA.
BAZARCH* 2019 Warszawa – nowości, wystawcy, wydarzenia towarzyszące W przedostatni listopadowy weekend odbędzie się w Warszawie kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek o architekturze i mieście. Tradycyjnie towarzyszyć mu będą spotkania z autorami, premiery książek oraz dyskusje i wykłady.
Laka Perspectives 2: projektowanie dla świata przyszłości Głos udzielany jest architektom, urbanistom, inżynierom takich specjalności, jak biodizajn, informatyka albo robotyka, ale taż badaczom środowiska współczesnej mobilności czy sztucznej inteligencji. O drugim tomie Laka Perspectives wydanym przez Fundację Laka pisze Grzegorz Stiasny.
Fragments of Metropolis 3: ekspresjonizm górą Książka ma charakter atlasu, ułożonego według niezbyt zrozumiałego porządku – nie jest on chronologiczny, nie rządzi nim też geografia czy typologia budowli. Na kolejnych stronach zaprezentowano budynki użyteczności publicznej i mieszkalne, czasem obiekty małej architektury. Piszą Pitor Lewicki i Kazimierz Łatak.