Architektura MuratorKrytykaJerzy Staniszkis. Architekt

Jerzy Staniszkis. Architekt

Książka Magdaleny Stopy nie tyle przypomina, co raczej odkrywa postać Jerzego Staniszkisa. Zdolny architekt, wykładowca, znany w wąskim zawodowym kręgu, a w końcu życia, po powrocie do Polski w 1993 roku, autor pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej w formie „skamieniałego płomienia” – recenzja Hanny Faryny-Paszkiewicz.

Jerzy Staniszkis. Architekt
Magdalena Stopa, Jerzy Staniszkis. Architeks, Salix Alba 2018

Swoje książki Magdalena Stopa opiera na rzetelnym śledztwie archiwalnym, relacjach i wspomnieniach oraz dokumentach. Pośród tych źródeł najcenniejsza jest dla niej pamięć ludzka. Sobie znanym sposobem dociera do świadków i na ich wrażeniach, nie ingerując w przekaz, buduje postać bohatera książki. Po tomach warszawskich Ostańców czy historii okolic Pałacu Kultury, teraz prezentuje czytelnikom sylwetkę Jerzego Staniszkisa. Wyraźnie nadszedł czas, by przypominać architektów, których młodość wiąże się z czasami drugiej wojny światowej. To uczniowie Oskara Sosnowskiego, Czesława Przybylskiego, Bohdana Pniewskiego, siłą rzeczy zamknięte już życiorysy, przywołane dzięki relacjom rodziny i współpracowników. Postać Staniszkisa rysuje się więc dzięki wielogłosowi, lecz z dyskretnym udziałem autorki, która namawia do rozmowy córkę, bratanicę, przyjaciół. Jedzie także do jenieckiego obozu Woldenberg, szczególnego miejsca w życiorysie niejednego architekta. Jerzy Staniszkis, absolwent warszawskiego gimnazjum im. Stefana Batorego, zdążył być szwoleżerem i wziąć udział w bitwie pod Kockiem.

To dlatego późniejszy czas wojny przeżył w jenieckim obozie. Jego talenty plastyczne posłużyły wtedy jako element autoterapii. Organizował obozowe życie artystyczne, tworzył scenografie, kostiumy, karty pocztowe i znaczki. Dyplom uzyskał cztery lata po wojnie. Był jednym z młodych filarów BOS-u, dydaktykiem w Wyższej Szkole Sztuk Pięknych Poznaniu. Monografia przypomina też działalność architekta na polu grafiki użytkowej. Czysta forma jego prac dla muzeów z lat 50. poprzedza język polskiej szkoły plakatu. W 1960 roku pojechał jako wykładowca do Iraku i postanowił nie wracać do kraju. Na długo rozdzielony z żoną i córką, osiadł w Detroit. Wykłady na tamtejszym uniwersytecie prowadził „metodą Noakowskiego”. Mówiąc, rysował kredą. Studenci robili notatki- -fotografie. I tak, z pozornie ulotnego przekazu, powstał trwały ślad jego pracy – album Chalk Talks (1984). Będąc w Stanach wymyślił i doprowadził do realizacji wymianę polskich i amerykańskich studentów architektury. Czy decyzję o wyjeździe z kraju ułatwiła mu pozycja architekta nagradzanego, lecz w nikłym procencie realizowanego? A przecież legitymował się odważnymi pomysłami: warszawskiej dzielnicy uniwersyteckiej, dworca centralnego, schroniska nad Morskim Okiem. Tę dozę niespełnienia obrócił w sumienną, lubianą pracę dydaktyczną. Książka nie tyle przypomina, co raczej odkrywa jego postać. Zdolny architekt, wykładowca, znany w wąskim zawodowym kręgu, a w końcu życia, po powrocie do Polski w 1993 roku, autor pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej w formie „skamieniałego płomienia”. Gdyby nie książka Magdaleny Stopy być może do lamusa odeszłaby ostatnia jego koncepcja z lat 2003-2004 przygotowana we współpracy z Wojciechem Zabłockim i Wacławem Zalewskim. To Nawiśla – propozycja subtelnego pieszego i rowerowego połączenia brzegów Wisły z pomocą siedmiu kładek. Wstęgi „wstępujące i opadające”, rozwidlające się i schodzące, miały niczym elastyczny zamek błyskawiczny spiąć odległe brzegi Warszawy. W 2003 roku, dzięki inicjatywie kilku zapaleńców i reanimatorów pamięci o oddziale 3. Pułku Szwoleżerów, architekt Jerzy Staniszkis awansował na „pana rotmistrza”. Za sprawą uczestnictwa w bitwie pod Kockiem dla młodych miłośników historii stał się żywą legendą. Zwieńczeniem zawodowych wysiłków 90-letniego twórcy były dwie odsłony monograficznej wystawy: w 2004 roku w Oddziale Warszawskim SARP-u, a następnie we wrocławskim Muzeum Architektury.

Wielofunkcyjne. Charakterystyka inwestycji mixed-use w Polsce i na świecie: raport ThinkCo Autorzy raportu poddają szczegółowej analizie ponad 100 projektów mixed-use z całego świata, przyglądając się im pod kątem architektury, ale też mechanizmów planowania czy zarządzania. Publikację wzbogacają unikalne zestawienia statystyczne dotyczące m.in. popularności występowania poszczególnych funkcji czy lokalizacji inwestycji oraz komentarze ekspertów nieruchomości.
Mies. Skomplikowane życie architekta minimalisty „Mies. Skomplikowane życie architekta minimalisty” to komiksowa fabularyzowana biografia zarówno Ludwiga Mies van der Rohego, jak i „heroicznej” epoki nowoczesnej architektury. Lektura uzmysławia nam, kim tak naprawdę był jeden z najbardziej eleganckich i najchętniej naśladowanych architektów XX wieku.
Kompendium „Kolizje ptaków z transparentnymi powierzchniami” do pobrania za darmo! Jeśli nie zrozumiemy, że śmierć ptaków jest takim samym przejawem bezmyślnej przemocy nad przyrodą, jak niszczenie lasów czy osuszanie bagien, natura nam odpłaci się i za to, tak jak odpłaca się już obecnie, grożąc katastrofą – pisze w przedmowie Ewa Kuryłowicz. Publikacja „Kolizje ptaków z transparentnymi powierzchniami. Kompendium wiedzy” jest już dostępna do pobrania bezpłatnie w wersji .pdf.
BAZARCH* w sieci 2021: kolejna edycja targów książki o architekturze Już 28 maja startuje BAZARCH* w sieci 2021 – kolejna odsłona wirtualnych targów książki o architekturze i mieście.  W bazarchowym cyfrowym audytorium obejrzymy nagrania ze spotkań autorskich i posłuchamy podkastów o prezentowanych książkach.
Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy: spotkanie autorskie z Grzegorzem Piątkiem Teatr Wielki – Opera Narodowa oraz Wydawnictwo Filtry zapraszają na premierę książki Grzegorza Piątka „Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy”. Spotkanie z autorem poprowadzi dziennikarka Aleksandra Boćkowska.
Wspomnienia Jerzego Sołtana po raz pierwszy po polsku Wspomnienia Jerzego Sołtana, publikowane dotąd we fragmentach, dzięki przychylności rodziny architekta i zapałowi Centrum Architektury po raz pierwszy trafiają do polskich czytelników w całości. Książka „On i ja. O architekturze i Le Corbusierze” jest już dostępna w sprzedaży.