Spis treści
Ryżowa 80, Warszawa. Zapomniane ruiny przy ruchliwej ulicy
Dziś to skrawek gruntu tuż przy wiecznie głośnych Alejach Jerozolimskich, na wylocie z miasta. W krajobrazie dominują tu wielkopowierzchniowe obiekty handlowe i parkingi, nieco dalej ciągną się osiedla domów jednorodzinnych i niedużych bloków. Na pierwszy rzut oka na działce, o której mowa, nie ma nic poza chaszczami i reklamowym billboardem. Dopiero po chwili dostrzega się ukryte za reklamami ceglane mury i zabite dyktą okna.
Od lat nikt tu nie mieszka – przynajmniej legalnie. W sprawozdaniu Urzędu Dzielnicy Ursus z 2019 r. czytamy:
Na terenie naszej Dzielnicy osoby bezdomne przebywają w następujących miejscach w przestrzeni publicznej; (...) pustostan przy ul. Ryżowej 80 – 5 osób (...).
Od tamtej pory budynki otoczono niskim ogrodzeniem, a okna i drzwi zabezpieczono przed dostępem osób niepowołanych. Ktokolwiek jest właścicielem działki (to teren prywatny), pozwala budynkom niszczeć. Zmieniają się tylko reklamy wiszące na murach i montowane na dwóch stojących tu billboardach.
Wieś kontra arteria. Krótka historia jednego domu
Ruiny przy Ryżowej 80 to pozostałości gospodarstwa rolnego. Najstarsze zdjęcie lotnicze tej okolicy, jakim dysponujemy, pochodzi z 1951 r. Widać na nim wyraźnie budynki, których pozostałości stoją do dziś: wiejski dom i zabudowania gospodarcze. Na otoczonej płotem posesji można też dostrzec kilka drzew i obszar przypominający ogród. Według Gminnej Ewidencji Zabytków, w której dom kiedyś figurował, budynek powstał między 1931 a 1940 r. Właściciele mieli tylko jednego sąsiada – znacznie skromniejsze gospodarstwo po drugiej stronie piaszczystej drogi. Raczej nikt by wtedy nie uwierzył, że kiedyś te okolice staną się częścią Warszawy.
A jednak fala postępu nadeszła szybciej, niż można by się spodziewać. Już dekadę później w miejscu ogrodu widać przecinającą pola szosę. Była to „wylotówka” w kierunku Pruszkowa, wytyczona przez PRL-owskich planistów bez oglądania się na dawne podziały gruntów czy kwestie własności. Kolejną dekadę później, w latach 70., droga ta została wchłonięta przez rozbudowujące się Aleje Jerozolimskie. Dwa wiejskie domy, które wcześniej otaczała cisza pól, od tamtej pory stały już przy potężnej arterii.
W domu przy Ryżowej 80 wciąż ktoś mieszkał, ktoś pracował. Choć na zdjęciach widać, jak posesja coraz bardziej zarasta drzewami, nie sprawia wrażenia opuszczonej. Kiedy dokładnie opustoszała, nie wiemy. Na zdjęciu z 2010 r. widać, jak resztki zabudowań szybko popadają w ruinę. Mimo to jeszcze przez kilka lat zaniedbany wiejski dom widniał w ewidencji zabytków. Został z niej wykreślony 17 kwietnia 2018 r.
Dawny zabytek do rozbiórki. Może zastąpić go obiekt handlowy
Dziś miejsce po przedwojennym gospodarstwie rolnym przeznaczone ma zostać pod usługi. 24 maja 2019 r. nieznana firma posiadająca prawo własności tego terenu uzyskała warunki zabudowy dla nowej inwestycji. Będzie to obiekt handlowy do 2000 m² pow. sprzedaży, o maksymalnej wysokości poniżej 10 m, z elewacją szeroką na ok. 55 m i z parkingiem na samochody osobowe (minimum 30 miejsc na każde 1000 m² pow. sprzedaży). Inwestor złożył wniosek o decyzję WZ kilka miesięcy po wykreśleniu domu przy Ryżowej 80 z ewidencji zabytków. Jak wynika z dokumentów, inwestor pierwotnie chciał zachować jako powierzchnię biologicznie czynną tylko 5% powierzchni terenu (dziś ok. 70–80%), natomiast urzędnicy nakazali, by wskaźnik ten wyniósł minimum 25%.
Zgodnie z treścią wniosku planowane zamierzenie inwestycyjne wymaga rozbiórki wszystkich istniejących na terenie działki o nr ew. 66/2 budynków
– czytamy w decyzji o warunkach zabudowy.
To, jak się wydaje, przesądza o przyszłości ruin przy Ryżowej 80. Choć jak dotąd na działce nie rozpoczęła się żadna inwestycja, drzwi zostały otwarte. Jeśli nie ten, to kolejny inwestor prędzej czy później pozbędzie się ostatnich pozostałości po dawnej wsi. Zrobi to w majestacie prawa i, zapewne, z korzyścią dla wszystkich. I tylko nieznanych nam z nazwiska ludzi, którym nieubłagany postęp odebrał ojcowiznę i spokój, trochę mimo wszystko żal.
- Przejdź do galerii: Chata przy Kokosowej 30 w Warszawie
23
