Architektura MuratorKrytykaSymboliczna Przestrzeń – o Centrum Dialogu Przełomy Lech Karwowski

Symboliczna Przestrzeń – o Centrum Dialogu Przełomy Lech Karwowski

W trzy lata po rozpoczęciu budowy powstał pierwszy nowoczesny obiekt wystawowy w Szczecinie. Sam jest dziełem sztuki, który skwerek w centrum miasta przekształcił w falujący, wielkomiejski plac o unikatowym kształcie. Projekt Roberta Koniecznego powiązał komunikacyjnie najstarszy budynek na placu – XV-wieczny kościół pw. św. św. Piotra i Pawła z najmłodszym – Filharmonią Szczecińską – pisze Lech Karwowski, dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Centrum Dialogu Przełomy
Widok od ulicy T. Mazowieckiego, po prawej Filharmonia Szczecińska; podcień wejściowy do muzeum znajduje się między moblinymi płytami elewacji a przeszklonymi ścianami przestrzeni parteru. Fot. Juliusz Sokołowski

Wystawa w niewielkim Ratuszu Staromiejskim, oddziale Muzeum Narodowego w Szczecinie, przedstawiała szczecińskie dzieje w zbyt symbolicznym skrócie. Starania Muzeum o nową przestrzeń wystawową były początkowo związane z Muzeum Morskim. Miało pomieścić pierwszą wersję opowieści historycznej o udziale społeczeństwa pomorskiego w oporze przeciw PRL. Ogłoszono nawet konkurs na koncepcję architektoniczną (inwestycja nadal nie zrealizowana). Z czasem planowano wykorzystać na terenie stoczni budynek mieszczący świetlicę, w której podpisano w 1989 roku porozumienia sierpniowe – wcześniej niż w Gdańsku. Równolegle do tych planów krystalizowała się idea „muzeum przełomów” jako nowej instytucji. Jednak w 2008 roku postanowiono wybudować Centrum Dialogu Przełomy jako część Muzeum Narodowego w Szczecinie, na miejskim placu Solidarności – miejscu pamięci poległych w grudniu 1970 roku.

Centrum Dialogu Przełomy
Wejście od ulicy Małopolskiej prowadzące do kawiarni na parterze muzeum. Fot. Juliusz Sokołowski

Projekt zrealizowano, wpisując go na listę indykatywną przedsięwzięć finansowanych z funduszy europejskich, pozostających, podobnie jak Muzeum Narodowe, pod opieką Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego. W trzy lata po rozpoczęciu budowy powstał pierwszy nowoczesny obiekt wystawowy w Szczecinie. Sam jest dziełem sztuki, który skwerek w centrum miasta przekształcił w falujący, wielkomiejski plac o unikatowym kształcie. Projekt Roberta Koniecznego powiązał komunikacyjnie najstarszy budynek na placu – XV-wieczny kościół pw. św. św. Piotra i Pawła z najmłodszym – Filharmonią Szczecińską. Minimalistyczna budowla wpisała się trafnie w symboliczną przestrzeń. Podziemna wystawa ukazuje los pamięci polskiej, w PRL-u egzystującej w „podziemiu” oficjalnej nowomowy. Otwarto drzwi inwencji artystów, których instalacje stały się integralną częścią opowieści historycznej. Architekt miał też swój wkład w koncepcję wystawy, ukształtowanej przede wszystkim przez Piotra Wysockiego i Romana Kaczmarka, w duchu podobnej ascezy co sama budowla, porzucając manierę gęstych, napakowanych dokumentacją historyczną i nieprzejrzystych labiryntów.

WAF 2016, czyli najlepszy budynek świata z Polski Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie zdobyło tytuł Najlepszego Budynku Świata Roku 2016 podczas ubiegłorocznej edycji World Architecture Festival. Robert Konieczny przekonał sędziów znakomitą prezentacją. Ten projekt wzbogaca miasto i życie w tym mieście. (...) odnosi się do przeszłości w sposób optymistyczny, poetycki i charakteryzujący się dużą dozą wyobraźni –  uzasadnił decyzję jury jego przewodniczący David Chipperfield – relacja Jakuba Figla i Filipa Kurasza.
Przełomy Najlepszym Budynkiem Świata 2016 roku Centrum Dialogu Przełomy projektu KWK Promes zdobyło prestiżowy tytuł The World Building of the Year 2016 na Światowym Festiwalu Architektury w Berlinie.
Centrum Dialogu Przełomy nagrodzone na Światowym Festiwalu Architektury Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie projektu KWK Promes zdobyło Grand Prix w kategorii Kultura na tegorocznym Światowym Festiwalu Architektury, pokonując piętnaście realizacji z całego świata. Prezentujemy zwycięzców World Architecture Festival w 14 kategoriach.
Centrum Dialogu Przełomy najlepsza przestrzeń Europy Prestiżowa Europejska Nagroda za Miejską Przestrzeń Publiczną (European Prize for Urban Public Space) po raz pierwszy powędrowała do Polski. Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie projektu Robert Konieczny – KWK Promes otrzymało ją ex aequo z projektem renowacji systemu nawadniania w ogrodach termalnych w Caldes de Montbui w Hiszpanii.
Dlaczego Przełomy? Centrum Dialogu Przełomy to jedno z niewielu muzeów historycznych w Polsce, które powstało nie w wyniku decyzji politycznej, ale dzięki oddolnej inicjatywie. O okolicznościach powołania placówki i założeniach konkursu z 2009 roku pisze Tomasz Żylski.
Urbanistyczna hybryda – o projekcie Centrum Dialogu Przełomy Robert Konieczny Budynek godzi dwie sprzeczne tradycje: kwartału i placu. Tak powstała urbanistyczna hybryda – domyka plac niczym kwartał, zachowując jednocześnie walory otwartej przestrzeni. Wypłaszczenia kreują przedpola przed filharmonią i kościołem. Kwartał zaznacza się w przeciwnych narożach jako wypiętrzenia posadzki. Jedno mieści muzeum, drugie stanowi pagórek domykający wnętrze urbanistyczne i chroniący je przed zgiełkiem ulicy – pisze główny projektant budynku Robert Konieczny.