Architektura MuratorRealizacjeTrzy wcielenia Prudentialu – Tomasz Żylski

Trzy wcielenia Prudentialu – Tomasz Żylski

Przed wojną najwyższy budynek w Polsce, później socrealistyczny hotel z 270 pokojami dla nowej klasy pracującej, a ostatnio hotel pięciogwiazdkowy, mieszczący 142 ekskluzywne apartamenty. Historia obiektu w wymowny sposób ilustruje zmiany zachodzące w naszym kraju – pisze Tomasz Żylski.

Hotel Warszawa
Prudential w połowie lat 30.; Fot. ARCHIWUM NAC

Siedemnastokondygnacyjny Prudential House, zrealizowany przy ówczesnym placu Napoleona w latach 1931- 1933, w chwili oddania do użytku był pierwszym w Polsce i drugim w Europie tak wysokim budynkiem biurowo- -mieszkalnym. Gmach zaprojektował Marcin Weinfeld. Za opracowanie konstrukcji odpowiadał Stefan Bryła oraz jego uczeń – Wenczesław Poniż. Zdecydowano się na lekką stalową strukturę spawano-nitowaną, osadzoną na żelbetowym fundamencie. Słupy stalowe „otulono” dla ochrony przed korozją i ogniem trzycentymetrową warstwą cementu i obmurowano cegłą trocinową, a szkielet wypełniono pustakami. Pierwsze pięć kondygnacji zajmowało Towarzystwo Ubezpieczeniowe Prudential, inwestor wieżowca, powyżej mieściły się luksusowe apartamenty – po jednym na piętro. Prowadziły do nich dwie klatki schodowe i dwie windy. W dwupoziomowym podziemiu zaplanowano m.in. obszerną kotłownię, skład koksu, pompy i maszynownię mechanicznej wentylacji. Gmach wyposażono zresztą w najnowocześniejsze instalacje i urządzenia. Jak pisał na naszych łamach Maciej Czarnecki w cyklu Pierwsze w Polsce („Am” 11/2012), w budynku pojawiło się centralne ogrzewanie sterowane automatycznie.

Hotel Warszawa
Prudential zdobyto już w pierwszym dniu powstania, umieszczając na szczycie biało-czerwoną flagę. Zajadle ostrzeliwany z ciężkich moździerzy, przetrwał, choć konstrukcja w wielu miejscach mocno ucierpiała. Zdjęcie lotnicze z 1946 roku; Fot. Wacław Żdżarski / ARCHIWUM NAC

Specjalny system pomp i zbiorników doprowadzał wodę na najwyższe kondygnacje (…). Pomieszczenia sanitarne były zaopatrzone w bieżącą ciepłą wodę, co nawet w stolicy stanowiło luksus, a w mieszkaniach zainstalowano duże kuchnie gazowe. Zastosowano instalacje elektryczne oświetleniowe, siłowe i niskoprądowe oraz wentylację grawitacyjną o łącznej długości przewodów wynoszącej 5 kilometrów, a także mechaniczną, sterowaną z centralnej maszynowni. Za aranżację wnętrz, oprócz samego Weinfelda, odpowiadała też jego siostra – architektka Nina Jankowska, autorka m.in. przedszkoli WSM na Żoliborzu. W salach reprezentacyjnych na posadzkach i ścianach ułożono alabaster oraz różne rodzaje marmurów. Stolarka i umeblowanie przestrzeni biurowych fornirowana była orzechem kaukaskim i hebanem makasar. Do współpracy zaproszono również innych twórców, w tym malarza Wacława Borowskiego, współzałożyciela grupy Rytm, który wykonał alegoryczne panneau na wprost głównego wejścia, czy architekta i rzeźbiarza Ryszarda Moszkowskiego, który zaprojektował płaskorzeźby umieszczone w supraportach nad wejściami bocznymi. Elewację do pierwszego piętra pokrywał polerowany granit, powyżej – dłutowany piaskowiec szydłowiecki. W dziejach Warszawy i Polski budynek zapisał się jeszcze przynajmniej dwukrotnie: w 1938 roku, gdy za sprawą umieszczonego na jego dachu 16-metrowego masztu eksperymentalnej stacji, wyemitowano stąd pierwszy program telewizyjny, oraz w roku 1944, gdy stał się symbolem walczącej stolicy, utrwalonym w powstańczej ikonografii dzięki zdjęciom Sylwestra „Krisa” Brauna, który zarejestrował trafienie budynku dwutonowym pociskiem. Stalowa konstrukcja gmachu, choć w wielu miejscach uszkodzona, nadawała się po wojnie do adaptacji. Przystąpiono do niej w 1950 roku. Opracowanie projektu w duchu realizmu socjalistycznego powierzono ponownie Weinfeldowi. W wyniku przebudowy obiekt zyskał potężny portyk z kariatydami, profilowane żebrowania części wieżowej, tralkowe balustrady w górnych partiach oraz zupełnie nową funkcję. Od roku 1954 aż do 2002 mieścił hotel Warszawa. W 2005 roku gmach kupiła firma Polimex-Mostostal. Na projekt kolejnej przebudowy i dostosowania obiektu do współczesnych standardów hotelowych ogłosiła konkurs, w którym wygrało biuro Bulanda Mucha Architekci. Koncepcja proponowała m.in. powrót do modernistycznego pierwowzoru z jego prostą i surową tektoniką oraz odtworzenie dawnego frontonu. Architekci proponowali jednocześnie wykorzystanie socrealistycznych elementów rzeźbiarskich w zmodernizowanych wnętrzach. Harmonijny kontrast nowego ze starym, pokazanie złożonego procesu rozwoju budynku i historycznych nawarstwień jest zabiegiem wzbogacającym przestrzeń i nadającym obiektowi unikatowy charakter – pisali w założeniach. Inwestycja długo nie mogła się rozpocząć. W 2009 roku budynek kupiła Grupa Likus Hotele i Restauracje. Rok później przystąpiła do modernizacji, burząc socrealistyczny portyk nie tylko bez nadzoru, ale i wiedzy pracowni. Ostatecznie drogi projektantów i inwestora rozeszły się, a nad przebiegiem realizacji, według zmodyfikowanej koncepcji biura Bulanda Mucha, czuwał zespół architektów współpracujących już z Grupą Likus przy wcześniejszych inwestycjach, w składzie Michał Grzybek, Grażyna Grzybek, Marcin Stępniewski-Janowski, Przemysław Kramarz, Juan Zardini oraz absolwentka Wydziału Architektury Wnętrz warszawskiej ASP Joanna Wichłacz. Hotel otwarto ponownie w listopadzie 2018 roku, udostępniając gościom 142 indywidualnie zaaranżowane pokoje, przestrzeń SPA z basenem i strefą fitness, dwie restauracje oraz trzy sale konferencyjne.

Tagi:
Nagroda Architektoniczna Prezydenta Warszawy 2022: finaliści Jury 8. edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy nominowało w konkursie 18 realizacji i wydarzeń. Teraz głos mają mieszkańcy. Swoich faworytów można wybierać do 27 maja.
Trzecia linia metra w Warszawie Trzecia linia metra ma połączyć Stadion Narodowy z Gocławiem. Trwają prace koncepcyjne nad jej przebiegiem. Projektanci z ILF Consulting Engineers Polska przedstawili właśnie propozycję lokalizacji nowych stacji.
Warszawa przejmuje Szpiegowo. Budynek ma służyć uchodźcom z Ukrainy 11 kwietnia upłynął termin dobrowolnego wydania przez Rosję tzw. Szpiegowa, warszawskiego osiedla zajmowanego niegdyś przez rodziny radzieckich dyplomatów. Nieruchomość na wniosek prezydenta miasta zajął komornik.
Metro w Warszawie: historia warszawskiego metra Metro w Warszawie wydaje się tworem niezwykle młodym, ma jednak całkiem bogatą historię, zaś jego późna realizacja umożliwia  stosowanie najnowszych technologii i unikanie wadliwych rozwiązań starszych sieci. Prezentujemy krótką historię warszawskiego metra, od pierwszych pomysłów z XIX wieku do dziś.
Aleja tysiąca drzew w Warszawie: nowy projekt WXCA Ulica Kondratowicza na warszawskim Targówku przejdzie prawdziwą rewolucję. W związku z zakończeniem budowy kolejnego odcinka II linii metra tereny wzdłuż arterii zyskają całkiem nowe zagospodarowanie. Projekt przebudowy przygotowała pracownia WXCA.
Wszystkie rzeki Warszawy Jakie rzeki na przestrzeni dziejów płynęły przez Warszawę? Które z nich wciąż istnieją, tyle że ukryte głęboko pod ziemią? I czy jest sens, by dziś na powrót je odsłaniać? Między innymi na pytania starają się odpowiedzieć kuratorzy wystawy „Niech płyną! Inne rzeki Warszawy”, którą do 29 maja można oglądać w stołecznym Muzeum Woli.