Willa w warszawskiej Falenicy w remoncie
Willa Bajka przy ul. Lokalnej 57/59 w Falenicy przechodzi remont konserwatorski. Prace skupiają się przede wszystkim na elewacjach, które po latach zaniedbań są w bardzo złym stanie. Zachowało się zaledwie około 10–15 proc. oryginalnych tynków i detali. Jedną z głównych przyczyn zniszczeń była nieszczelność dachu. Długotrwałe zawilgocenie doprowadziło do degradacji tynków, pękania murów i uszkodzenia dekoracji. Sytuację pogorszyły wcześniejsze remonty, podczas których stosowano cementowe uzupełnienia, a część historycznych elementów została usunięta. Zniknęły między innymi kolumny, balkony, tralki i żeliwne balustrady.
Czytaj także: Powstała dzięki kobiecie, która spędzała tu samotne lato, a wybitny twórca zaprojektował ją za darmo. Willa Oksza
Obecne prace mają zarówno zabezpieczyć budynek, jak i przywrócić mu możliwie dużo z dawnego wyglądu. Konserwatorzy naprawiają zachowane tynki, detale elewacji, mury i nadproża. Usuwane są późniejsze cementowe naprawy, a w ich miejsce pojawiają się tynki odpowiadające historycznej formie budynku. Odtwarzane będą również gzymsy i opaski okienne. Remont obejmuje ponadto wzmocnienie ścian, naprawę kominów oraz konserwację elementów metalowych i żeliwnych.
Rekonstrukcja nie będzie jednak polegała na montowaniu seryjnie wykonanych kopii. Brakujące dekoracje mają być odtwarzane indywidualnie, bez używania gotowych odlewów. Pomocna jest szczegółowa inwentaryzacja wykonana jeszcze przed utratą części historycznego wystroju. To ona pozwala dziś ustalić formę nieistniejących już elementów.
Remont ma potrwać do końca listopada 2026 roku. Warszawa przeznaczyła na niego blisko 375 tys. zł, pokrywając nieco ponad 48 proc. kosztów inwestycji.
Neorenesans wśród falenickich sosen
Willa Bajka powstała około 1900 roku jako letniskowa rezydencja. Jest jednym z nielicznych zachowanych w Falenicy przykładów architektury rezydencjonalnej z tego okresu. Jej charakter od początku budowało również otoczenie – ogród i las, które oddzielały willę od bardziej zwartej zabudowy. Budynek zaprojektowano w stylu neorenesansowym. Najbardziej charakterystycznym elementem jego bryły jest wieża. Elewacje otrzymały rozbudowaną dekorację: wyraźne gzymsy, profilowane obramienia okien i liczne detale nadające fasadom reprezentacyjny charakter. To właśnie te elementy, dziś częściowo zachowane, a częściowo znane z dokumentacji, są jednym z najważniejszych przedmiotów obecnej konserwacji.
Bajka przetrwała obie wojny światowe bez poważnych zniszczeń, ale znacznie gorzej obeszły się z nią kolejne dekady. Po II wojnie światowej budynek zamieniono w dom komunalny. Intensywne użytkowanie, brak kompleksowych remontów i problemy z uregulowaniem sytuacji obiektu stopniowo odbijały się na jego stanie.
Nie do końca jasna pozostaje wcześniejsza historia willi. Według jednej z wersji działał tu żydowski ośrodek pomocy społecznej „Medena”. Inna wiąże budynek z Władysławem Bąkiem, który miał przekazać swój majątek zakonnikowi, a willa miała później znaleźć się w rękach karmelitów. Niezależnie od tych niejasności sam budynek pozostaje czytelnym śladem czasu, gdy Falenica była miejscem letniskowych rezydencji wznoszonych wśród lasów na obrzeżach Warszawy.
