Architektura MuratorWydarzeniaMaciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń

Maciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń

Zespół sanatoryjno-uzdrowiskowy w Ustroniu czeka rozbudowa. Projekt nowych obiektów opracowali wspólnie architekci Robert Konieczny oraz Maciej Franta, wnuk jednego ze współautorów założenia.

Maciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń
Rozbudowa zespołu sanatoryjno-uzdrowiskowego w Ustroniu, proj. Robert Konieczny (KWK Promes) oraz Maciej Franta (Franta Group); na pierwszym planie tzw. klinowce

Zespół sanatoryjno-uzdrowiskowy w Ustroniu został zrealizowany w latach 1967-1982 według projektu architektów Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Tadeusza Szewczyka oraz konstruktora Konrada Korpysa z Pracowni Projektów Budownictwa Ogólnego w Katowicach. W ramach założenia powstało m.in. sanatorium Równica, szpital reumatologii i zakład przyrodoleczniczy, a także 17 domów wypoczynkowo-rehabilitacyjnych o formie przypominającej piramidy. Dryfują niczym łodzie o podwójnych żaglach po zielonych stokach. Ich elewacje są zróżnicowane. Południowe i wschodnie mają horyzontalne ciągi balkonów, zachodnie i północne wertykalne słupy z krótkimi balkonami, a połacie dachów skosy okien. To symbole otaczającego krajobrazu: wody, drzew i gór. Dominuje tu estetyka stylu międzynarodowego i rzeźbiarskiego krytycznego regionalizmu – pisał na naszych łamach krytyk architektury Ryszard Nakonieczny („A-m” 04/2020).

Od sierpnia 2010 roku właścicielem większościowego pakietu Przedsiębiorstwa Uzdrowiskowego Ustroń jest spółka Polsko-Amerykańskie Kliniki Serca, założona przez grupę lekarzy z Polski i Stanów Zjednoczonych. Przedsiębiorstwo zarządza dziś m.in. gmachem sanatorium oraz domami wypoczynkowo-rehabilitacyjnymi Rosomak, Narcyz, Kos oraz Wilga i jest częścią grupy American Heart of Poland. To na jej zlecenie architekci Maciej Franta oraz Robert Konieczny opracowali projekt rozbudowy uzdrowiska. Prezentacja koncepcji miałą premierę 29 września podczas organizowanej w Ustroniu konferencji medycznej. W trakcie spotkania architekci nie tylko opowiedzieli o swoich planach i inspiracjach, ale pokazali też pierwsze ideogramy i wizualizacje.

Wielki, wizjonerski projekt uzdrowiska Ustroń, jedno z najbardziej śmiałych założeń architektonicznych w powojennej Polsce doczeka się rozbudowy, a właściwie skończenia czy zamknięcia, bo jak powszechnie wiadomo koncepcja Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Tadeusza Szewczyka nigdy tak naprawdę nie została zrealizowana w całości – mówił prowadzący dyskusję Marcin Zasada z portalu Ślązag. Jak wyjaśniał Franta, z planowanych 28 domów wypoczynkowych w kształcie piramid powstało zaledwie 17.

Punktem wyjścia nowej koncepcji dla uzdrowiska była analiza miejsca i jego potrzeb, ale również dawnych planów. Ustroń Zawodzie to jeden z najlepszych przykładów w Polsce wkomponowania nowoczesnej architektury w górski krajobraz. Piramidy wyglądają jak skały swobodnie rozrzucone po lesistym stoku, ale po analizie rysunków naszych poprzedników odkryliśmy, że to nie tylko przemyślana kompozycja, ale wręcz matematyczny wzór. Chcemy się w niego wpisać i twórczo kontynuować myśl tercetu Buszki, Franty i Szewczyka – mówił Robert Konieczny.

Maciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń
Rozbudowa zespołu sanatoryjno-uzdrowiskowego w Ustroniu, proj. Robert Konieczny (KWK Promes) oraz Maciej Franta (Franta Group); architekci zapowiadają minimalną ingerencję w zastany krajobraz. Klinowce mają być posadowione w miejscu istniejących polan, aby ucierpiała jak najmniejsza liczba drzew

Zespoły Franty i Koniecznego wspólnie pracowały nad całościową koncepcją urbanistyczno-architektoniczną rozbudowy dzielnicy. To kompleksowy plan rozwoju uzdrowiska na kolejne dekady. Takie całościowe podejście, które cechowało również projekt zespołu mojego dziadka, ma uchronić dzielnicę przed chaotyczną zabudową, a od lat 90. w okolicy powstają przypadkowe inwestycje. Ten cenny przyrodniczo i kulturowo zespół wymaga opieki, a po tylu latach od wbudowania – również swego rodzaju rehabilitacji. Projektowane przez nas obiekty mają wzmocnić istniejący układ oraz zwiększyć dostępność i atrakcyjność uzdrowiska – przekonuje dziś Franta.

Planowane są trzy nowe budynki w kształcie nawiązującym do dawnych piramid. Z daleka mają wyglądać prawie identycznie jak te powojenne, dopiero z bliska będzie można odkryć ich współczesną proweniencję. Pierwotne domy wczasowe mają doklejone balkony, my traktujemy piramidy jak skalne masywy, w których drążymy. W ten sposób we wgłębieniach powstaną obszerne loggie, dzięki czemu duże przeszklenia budynków zyskają potrzebne zacienienie i nie będą się przegrzewać latem. Z kolei od dołu zamierzamy mocno podciąć kubatury, aby zminimalizować ingerencję obiektów w zbocze – mówi Konieczny. Każda z nowych piramid będzie mieć podobny układ dwóch wierzchołków różnej wysokości, jednak pomiędzy nimi powstanie nowatorski, siodłowy dach pokryty trawą. Organiczna forma zadaszenia ma być znakiem współczesnych możliwości technologicznych, ale i nacisku na zrównoważone budownictwo.

Maciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń
Rozbudowa zespołu sanatoryjno-uzdrowiskowego w Ustroniu, proj. Robert Konieczny (KWK Promes) oraz Maciej Franta (Franta Group); organiczna forma zadaszeń nowych „piramid” ma być znakiem współczesnych możliwości technologicznych, ale i nacisku na zrównoważone budownictwo

Sercem całego założenia będzie nowy deptak biegnący wzdłuż obecnej głównej drogi przecinającej dzielnicę z północny na południe. W okresie budowy Zawodzia dominowało inne myślenie o komunikacji, w tamtych czasach faworyzowano ruch kołowy. Chcemy tę przestrzeń przekształcić – dodać deptak, ścieżkę rowerową, szerokie i bezpieczne przejścia, których tam dziś brakuje. Teren stanie się bardziej atrakcyjny dla spacerowiczów, bo wzdłuż deptaku nanizane będą funkcje ogólnodostępne, jak stacja kolejki linowej, pijalnia wód, knajpki – dodaje Franta. Droga wraz przestrzenią dla pieszych i rowerzystów stanie się rodzajem górskiego deptaku, z którego będzie można podziwiać widoki na masyw Beskidu Śląskiego, w tym Wielką Czantorię. Zapowiada się zatem bliźniak bulwaru, który biegnie w dole – tuż nad Wisłą.

Poniżej drogi z deptakiem powstaną dwa nowe budynki, nazwane przez architektów klinowcami. Przeglądając stare projekty uzdrowiska natrafiliśmy na zapominaną dziś koncepcję tzw. cokołowców. Główna droga rozdziela kompozycję Buszki, Franty i Szewczyka. Powyżej niej powstawały sterczące piramidy, natomiast poniżej jej poziomu planowano ich odwrócone odpowiedniki, czyli właśnie cokołowce. Ich płaskie dachy miały być rozległymi tarasami, a piętra przyrastałyby w dół wraz z opadaniem stoku. W naszej wersji dachy stają się zielonymi polanami, na jednej z nich znalazło się nawet miejsce na nową pijalnię wód – wyjaśnia Konieczny.

Architekci zapowiadają minimalną ingerencję w zastany krajobraz. Klinowce mają być posadowione w miejscu istniejących polan, aby jak najmniejsza liczba drzew ucierpiała. Jakby ktoś wypoziomował polany i schował pod nimi budynki. Będą praktycznie niewidoczne z dalszych perspektyw, bo ich kubatury przesłoni las – zapowiada Franta.

Maciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń
Rozbudowa zespołu sanatoryjno-uzdrowiskowego w Ustroniu, proj. Robert Konieczny (KWK Promes) oraz Maciej Franta (Franta Group); w ramach nowej inwestycji powstać ma w sumie pięć budynków

Planowana rozbudowa uzdrowiska ma też rozwiązać największe bolączki dzielnicy – podniesiony zostanie standard, który obecnie w wielu miejscach odstaje już od oczekiwań współczesnych kuracjuszy, ośrodek będzie też bardziej zszyty z miastem. Obecnie jest to odizolowana enklawa. Scalą ją z położonym poniżej miastem nowe połączenia: planowana kolejka linowa oraz nowe ścieżki rowerowe i piesze. Te ostatnie mają wykorzystać malownicze jary, które przecinają porośnięte bukami zbocza Równicy. Ścieżki w formie delikatnych trapów będą zawieszone ponad poziomem gruntu, aby nie ingerować w topografię jarów ani nie pogłębiać procesów erozyjnych. Woda będzie mogła swobodnie pod nimi przepływać, a zwierzęta migrować.

Jesteśmy przekonani, że przemyślana rozbudowa Zawodzia odnosząca się z szacunkiem do zastanego kontekstu architektonicznego, jak i z poszanowaniem przyrody podniesie rangę uzdrowiska. Nasz projekt w połączeniu z ambitnymi planami inwestora stanowią szansę na wykreowanie w Ustroniu kurortu uzdrowiskowego o europejskiej randze. Po 60 latach od rozpoczęcia budowy Zawodzia będziemy mogli dokończyć dzieło naszych poprzedników, w tym kompozycję słynnych piramid, jak i całej dzielnicy, co da miastu nowe perspektywy rozwoju na następne dziesięciolecia
– zapewniają architekci. Rozbudowa uzdrowiska w Ustroniu ma się rozpocząć już w 2023 roku.

Maciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń
Rozbudowa zespołu sanatoryjno-uzdrowiskowego w Ustroniu, proj. Robert Konieczny (KWK Promes) oraz Maciej Franta (Franta Group); każda z nowych piramid będzie mieć podobny układ dwóch wierzchołków różnej wysokości. Między nimi powstanie siodłowy dach pokryty trawą
Maciej Franta i Robert Konieczny rozbudują uzdrowisko Ustroń
Rozbudowa zespołu sanatoryjno-uzdrowiskowego w Ustroniu, proj. Robert Konieczny (KWK Promes) oraz Maciej Franta (Franta Group); Sercem całego założenia będzie nowy deptak biegnący wzdłuż obecnej głównej drogi przecinającej dzielnicę z północny na południe

Zobacz też filmowy skrót premierowej prezentacji

W filmie główne założenia projektu rozbudowy zespołu sanatoryjnego w Ustroniu omawiają m.in. Robert Konieczny i Maciej Franta, ale też Adam Szlachta, prezes zarządu Grupy American Heart of Poland.

Autor: Piotr Prus
Robert Konieczny członkiem Stowarzyszenia Architektów Republiki Czeskiej! Stowarzyszenia Architektów Republiki Czeskiej (Obec Architektů) doceniło polskiego architekta Roberta Koniecznego, przyznając mu honorowe członkostwo. To kolejne tego typu wyróżnienie dla projektanta.
Szyb Miedzianka Wieża zdaje się być czymś więcej niż tylko budynkiem. Jest znakiem w krajobrazie, miejscem niekonwencjonalnych działań artystycznych, ale też symbolem upamiętniającym dramatyczną historię miasteczka o górniczej przeszłości – o nowej realizacji pracowni Robert Konieczny KWK PROMES pisze Jerzy S. Majewski.
O budowie galerii PLATO w Ostrawie Architektom zależało na zachowaniu charakteru starej rzeźni – pozostawili przybrudzoną cegłę na elewacjach oraz tradycyjne okna. Elementy odtwarzane zaakcentowali wykończeniem z jasnego mikrocementu. O Galerii Sztuki Współczesnej PLATO w Ostrawie piszą Robert Konieczny i Michał Lisiński.
Na zaproszenie Stowarzyszenia Architektów Estońskich Robert Konieczny wybiera najlepsze realizacje tego kraju Każdego roku Stowarzyszenie Architektów Estońskich zaprasza uznanego zagranicznego architekta, który wybiera najlepsze realizacje Estonii. W bieżącej edycji w tej roli wystąpi Robert Konieczny.
Upgrade Centrum Dialogu Przełomy: Robert Konieczny o zmianach na placu Solidarności w Szczecinie [FILM] Na placu Solidarności w Szczecinie mają pojawić się nowe drzewa. To inicjatywa Roberta Koniecznego i jego pracowni KWK Promes, która aktualizację projektu przygotowuje pro bono. O tym, co konkretnie się zmieni i jak będzie wyglądać Centrum Dialogu Przełomy 2.0 opowiada nam Robert Konieczny.
Teraz Architektura: Robert Konieczny z tytułem Promotora Polski Fundacja Polskiego Godła Promocyjnego Teraz Polska przyznała statuetki Promotorów Polski. Po raz kolejny w historii konkursu to honorowe wyróżnienie przypadło architektowi.