Spis treści
Obecnie drzewa, w przyszłości perełka regionu
Przedmiotem opracowania konkursowego jest budynek wystawienniczy przeznaczony do ekspozycji szkuty czerskiej – XVI-wiecznego statku wiślanego wydobytego ze stawu w pobliżu zamku w Czersku. To pierwszy i jedyny tak kompletny, ponad 500-letni statek towarowy do spławu zboża, jaki kiedykolwiek odnaleziono w Polsce. Nowy obiekt ma być siedzibą Muzeum Szkuty Czerskiej i Urzecza. Sercem muzeum będzie Sala Szkuty Czerskiej, zaprojektowana specjalnie dla statku o wymiarach około 30 metrów długości i ponad 7 metrów szerokości. Konstrukcja zostanie odbudowana z wielkogabarytowych, oryginalnych elementów, w tym klepek dna o długości nawet kilkanaście metrów. Poza główną halą ekspozycyjną inwestycja pomieści m.in. sale wystawowe, pracownię konserwatorską, zaplecze magazynowe zbiorów, przestrzenie edukacyjne, zaplecze administracyjne oraz funkcje towarzyszące – takie jak kawiarnia i sklep muzealny. Projekt powinien obejmować także zagospodarowanie terenu wokół obiektu. Planowana powierzchnia netto obiektu to ok. 3000-3500 m².
Muzeum powstanie na zadrzewionej obecnie działce położonej przy ul. Mostowej, w pobliżu ruin gotyckiego zamku. Ten teren w 2025 roku kupił samorząd województwa mazowieckiego. W jego zamierzeniach nowa inwestycja ma być „wizytówką turystyczną i kulturalną regionu, integrując pamięć o dawnych flisakach i handlu wiślanym z architekturą wpisaną w malowniczy krajobraz doliny Wisły”.
Największym wyzwaniem jest lokalizacja
Organizatorem konkursu jest Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie i Oddział Warszawski SARP. Jury – w składzie: przewodniczący Bolesław Stelmach (OW SARP); Andrzej Jurkiewicz i Gaweł Tyrała (OW SARP); Wojciech Brzeziński, Michał Aniszewski, Łukasz Maurycy Stanaszek i Monika Gołębiowska (Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie); Tomasz Rosłonek (Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie) oraz Marcin Dawidowicz (Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków), sekretarz konkursu Rafał Mroczkowski (OW SARP) – ma niełatwe zadanie.
Sądzimy, że największym wyzwaniem jest lokalizacja muzeum. Teren, na którym zaplanowano inwestycję, jest niezwykle atrakcyjny, a zarazem niełatwy ze względu na topografię, sąsiedztwo doliny Wisły oraz zamku i kościoła w Czersku. Uczestnicy konkursu będą musieli wykazać się dużą wrażliwością przestrzenną, aby nie zatracić obecnych walorów krajobrazowych, przyrodniczych i historycznych miejsca przy wpisywaniu nowego obiektu w tak atrakcyjnej, a zarazem wymagającej przestrzeni
– zaznacza Bolesław Stelmach, przewodniczący sądu konkursowego.
Uczestnicy konkursu muszą się więc wykazać atrakcyjnością i oryginalnością proponowanych rozwiązań architektonicznych i zagospodarowania terenu, efektywnością i zasadnością rozwiązań przestrzenno-funkcjonalnych i programowych budynku i zagospodarowania, trafnym wpisaniem obiektu w istniejący kontekst urbanistyczny oraz powiązaniem kompozycyjnym, funkcjonalnym, widokowym i komunikacyjnym z otoczeniem.
Oceniane będą również kwestie dostępności, proekologiczności oraz efektywność ekonomiczna proponowanych rozwiązań.
Wrak, który przyciągnie turystów
Szkuta czerska – która stała się punktem wyjścia do organizacji konkursu – to pierwszy odkryty w Polsce tak dobrze zachowany i tak duży średniowieczny statek służący do spławu zboża na Wiśle. Łódź – o wymiarach ponad 30 metrów długości i ponad 7 metrów szerokości – została zbudowana pod koniec XV w. Obsługiwało ją aż 20 flisaków. Tak duże statki są rzadko wydobywane głównie ze względu na wysokie koszty i utrudnioną logistykę. Ten zaś odkryto w 2009 roku, nieopodal ruin zamku Książąt Mazowieckich w Czersku, a wydobyto dziewięć lat później. Wrak znajdował się w dawnym starorzeczu stanowiącym niegdyś spławną odnogę głównego nurtu Wisły. Obecnie trwają prace konserwacyjne nad tym niezwykłym obiektem w Pracowni Konserwacji Drewna Państwowego Muzeum Archeologicznego w Rybnie.
Czytaj też: Nowe Muzeum Architektury we Wrocławiu. Czy tak wygląda przyszłość architektury?
Jak zaznacza Wojciech Brzeziński, dyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, wraz z postępem prac poszczególne elementy statku będą składane na miejscu docelowej ekspozycji w muzeum w Czersku. On również z nową inwestycją wiąże spore nadzieje.
Przewidujemy stworzenie przestrzeni otwartej, poniżej skarpy, na której mieścić się będzie budynek muzeum. Będą tam mogły odbywać się pokazy archeologii eksperymentalnej, festyny oraz pikniki.
Łączna pula nagród wynosi 220 tysięcy zł
Postępowanie jest prowadzone w procedurze konkursu ograniczonego, jednoetapowego. Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w konkursie to 28 sierpnia 2026 roku. Termin składania prac konkursowych: 15 stycznia 2027 roku do godz. 15.00 (w formie elektronicznej) i 19 stycznia 2027 roku do godz. 15.00 (w formie fizycznej).
Łączna pula nagród pieniężnych wynosi 220 tys. zł netto. Zwycięzca otrzyma 80 tys. zł netto oraz zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki na wykonanie usługi projektowej. Do zdobywcy drugiego miejsca trafi 60 tys. zł netto, trzeciego – 40 tys. zł netto. Przewidziano też wyróżnienia – w wysokości 20 tys. zł netto każda.
Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej konkursu - link tutaj.
