Spis treści
Mieszkania społeczne wychodzą przed szereg
Mieszkania realizowane za publiczne pieniądze nie mają w Polsce najlepszej marki. Przez lata budownictwo społeczne kojarzyło się raczej z oszczędnością, niskim standardem i architekturą, od której trudno oczekiwać więcej niż spełnienia podstawowych norm. Czy coś zaczyna się zmieniać?
Czytaj także: Kraków otwiera się na budownictwo społeczne. W planach dwa duże konkursy i nowe inwestycje mieszkaniowe SIM-ów
W najnowszym, jesiennym numerze „Architektury-murator” przyglądamy się realizacjom z Katowic i Warszawy, które pokazują, że dobra architektura i komfort przyszłych mieszkańców mogą wrócić na pierwszy plan. Projekty opisują Wojciech Fudala, Oskar Grąbczewski i Zuzanna Mielczarek. Całość została opatrzona wstępem Rafała Mazura. Autor studzi ewentualny optymizm: mieszkania społeczne pozostają w Polsce „dobrem deficytowym”, a dobre realizacje – zjawiskiem marginalnym.
Według przywoływanych przez Mazura danych GUS w 2025 roku mieszkania komunalne, SIM-y i TBS-y stanowiły łącznie niewiele ponad 2 proc. lokali oddanych do użytkowania. Jednocześnie w przygotowaniu są setki kolejnych publicznych inwestycji mieszkaniowych.
Mazur zwraca uwagę na rzecz zaskakująco często spychającą się na dalszy plan: rzut mieszkania. Efektowna elewacja, zieleń, retencja czy dobrze zaprojektowane części wspólne nie naprawią zbyt wąskiego salonu, ciemnej kuchni albo pokoju, którego za kilka lat nie da się sensownie urządzić. „Marzy mi się, aby wśród polskich architektów pojawiła się wreszcie moda na piękne rzuty” – pisze.
Realizacje prezentowane w jesiennym numerze pokazują, że taka zmiana jest możliwa. Nie są jednak jeszcze obrazem polskiego budownictwa społecznego – raczej przykładami tego, czym mogłoby się ono stać. Być może właśnie dlatego warto przyjrzeć im się szczególnie uważnie.
Co się projektuje w Polsce i za granicą
Przyglądamy się także projektom, które na realizację jeszcze czekają. W Polsce przyglądamy się m.in. nowej siedzibie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego we Wrocławiu, Szkole Nowatorskiej na warszawskim Ursusie oraz Teatrowi Lalek w Olsztynie. Za granicą zaglądamy do Rotterdamu, gdzie powstać ma projekt Rotterdam Rocks!, Pragi z planowaną Vltava Philharmonic Hall i Dubaju, gdzie zapowiadany jest kompleks Therme Dubai.
Czytaj także: Wiosenne wydanie Architektury-murator już w sprzedaży! Co przygotowaliśmy dla Was w najnowszym wydaniu kwartalnika?
W dziale „Niezbudowane” Marcin Brataniec tym razem pisze o berlińskiej Topographie des Terrors i „miejscach niezagojonych”. Wracamy też do Gdyni, która świętuje stulecie nadania praw miejskich i wpis modernistycznego Śródmieścia na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osobne miejsce zajmuje temat kondycji zawodu architekta. O sytuacji ekonomicznej architektów, pozycji zawodu i tym, czego Polsce brakuje do europejskiego modelu myślenia o architekturze, Artur Celiński rozmawia z nowym prezesem Izby Architektów RP Borysem Czarakcziewem.
Cztery realizacje: od Stradowa po Wrocław
W dziale „Realizacje” pokazujemy cztery bardzo różne przykłady współczesnej architektury. Obok mieszkań społecznych prezentujemy zagospodarowanie wczesnośredniowiecznego grodziska w Stradowie, gdzie nowe elementy podporządkowano krajobrazowi i historii miejsca. Powściągliwa architektura operuje materiałami przywołującymi te, które mogli znać dawni mieszkańcy grodu: drewnem, kamieniem, sznurem czy słomą.
Zaglądamy też na warszawską Wolę. Przy Żelaznej 54 powstał budynek projektu pracowni SAAW, który próbuje połączyć współczesny charakter z formą miejskiej kamienicy. Wyróżnia go niestandardowy kolor elewacji, ale równie ważne są wyeksponowane detale nawiązujące do architektury śródmiejskiej zabudowy.
Do Wrocławia jedziemy natomiast trochę później niż zwykle. Zespół sal gimnastycznych przy XIII LO, zaprojektowany przez pracownię arch_it Piotr Zybura, został oddany do użytku już kilka lat temu. Minimalistyczny prostopadłościan, którego forma została całkowicie podporządkowana funkcji, oglądamy dziś ponownie, żeby sprawdzić, jak budynek zaczął się starzeć i czy rozwiązania dobrze wyglądające na zdjęciach tuż po otwarciu sprawdziły się również w codziennym użytkowaniu.
Schrony znów są zadaniem dla architektów
W „Kontekstach” wracamy do tematu, który przez dekady wydawał się należeć przede wszystkim do historii architektury. Schrony i ukrycia dla ludności cywilnej ponownie stają się realnym problemem projektowym. Dorota Sibińska przygląda się rozwiązaniom stosowanym w Polsce od lat 50. do 70., ale przede wszystkim pyta o współczesność: nowe przepisy, obowiązki projektantów i to, czy jesteśmy przygotowani na projektowanie budynków z uwzględnieniem infrastruktury ochronnej.
W „Warsztacie” temat bezpieczeństwa powraca od innej strony. Piszemy o ochronie przeciwpożarowej w budynkach publicznych. Zaglądamy również do Cognitarium w Koszalinie, którego prosta zasada konstrukcyjna daje zaskakująco bogate możliwości kształtowania przestrzeni.
Dizajn, studia i stałe rubryki
Numer uzupełniają nasze stałe działy. W „Dizajnie na zawsze” Anna Żmijewska rozmawia z Piotrem Kuchcińskim o konsekwencji w projektowaniu i tworzeniu przedmiotów, które wytrzymują próbę czasu. W „Technice” przyglądamy się hali sportowej w Igławie, wpisanej w historyczny kontekst miasta, a „Wzornik” poświęcamy tym razem małej architekturze i meblom outdoorowym.
Kamila Szatanowska i Małgorzata Mader w „Kolumnach studenckich” pytają studentki i studentów, co – mimo wszystkich trudności – daje im satysfakcję ze studiowania architektury. W cyklu „Zawód architekt” Aleksandra Czupkiewicz rozmawia natomiast z Emilią Sobańską o urbanistyce i myśleniu o budynku jako części większego, żywego organizmu miasta. A Dorota Sibińska w kolejnej „Bombie w toalecie” bierze na warsztat język architektów: skróty i skrótowce, które dla branży są oczywiste, ale dla reszty świata już niekoniecznie.
