130-letnia leśniczówka w Lesie Kabackim jak nowa. W środku – edukacja o przyrodzie

XIX-wieczna leśniczówka przy ul. Rydzowej w Lesie Kabackim to jeden z najbardziej unikalnych warszawskich zabytków. Dzięki szeroko zakrojonemu remontowi konserwatorskiemu obiekt odzyskał dawną świetność, zaś w środku utworzono Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich – Warszawa.

Rozmowa z Kubą Snopkiem I Marketing w Architekturze

Modernizacja zabytkowej leśniczówki w Lesie Kabackim

Drewniana leśniczówka w Lesie Kabackim w Warszawie powstała ok. 1890 roku dla Wiktora Stephana, ówczesnego zarządcy lasów w dobrach wilanowskich. Od tamtej pory niemal nieprzerwanie służył leśnikom jako dom i biuro. Drewniany budynek w konstrukcji zrębowej zbudowano na wzniesieniu, na ceglanej podmurówce, oszalowany deskami i z dachem naczółkowym o konstrukcji krokwiowo-jętkowej. Powierzchnia użytkowa parteru to ok. 130 m², zaś poddasza – 75 m². Leśniczówka powstała na planie prostokąta, z werandami od południa i zachodu.

Choć budynek przetrwał dekady użytkowania w przyzwoitym stanie, w końcu wymagał modernizacji. Przez lata utracił też część oryginalnych walorów – oryginalny dach wymieniono w latach 60. na eternitowy, a do budynku dodano murowaną dobudówkę. W 2015 r. budynek z uwagi na stan wyłączono z użytkowania.

Na zlecenie Stołecznego Zarządu Rozbudowy Miasta zadania podjęła się firma Good Wood Szymon Jaraczewski. Przebudowa obiektu przy ul. Rydzowej 1A w Warszawie kosztowała 2,2 mln zł i zajęła 18 miesięcy. Zakończyła się pod koniec 2023 r. Przemiana zabytku została w 2024 r. doceniona przez jury XXVIII edycji Ogólnopolskiego Konkursu „Modernizacja Roku & Budowa XXI w.”

Zmodernizowana zabytkowa leśniczówka przy ul. Rydzowej w Warszawie
Autor: Szymon Starnawski/Grupa Murator Zmodernizowana zabytkowa leśniczówka przy ul. Rydzowej w Warszawie

Jakie prace wykonano w leśniczówce na Kabatach?

Budynek przeszedł liczne zmiany, które miały zbliżyć go do pierwotnej formy, ale też dostosować do współczesnych standardów – wszystko oczywiście pod czujnym okiem konserwatora zabytków. Wykonano m.in. następujące prace:

  • rozebrano murowaną dobudówkę przy drewnianym obiekcie,
  • przywrócono dach z gontu modrzewiowego (taki był oryginalnie),
  • wzmocniono konstrukcję dachu,
  • wymieniono część belek w ścianach,
  • ponownie ułożono polepę na strychu,
  • odgrzybiono budynek i usunięto zagrożenia biologiczne,
  • odnowiono drewnianą podłogę,
  • odnowiono elewację, przywracając pierwotną kolorystykę i detale architektoniczne,
  • zainstalowano instalacje: sanitarną, elektryczną i teletechniczną,
  • dokonano renowacji mebli i innych elementów wyposażenia.

– Po wyczyszczeniu i naprawie wróciły też mundur oraz narzędzia leśniczego: klupa do mierzenia średnicy, numerator do drewna, kostur do sadzenia drzew czy ośnik do korowania – podaje UM Warszawa.

Wyremontowana zabytkowa leśniczówka przy ul. Rydzowej 1A w Warszawie
Autor: Ł. Karabowicz/UM Warszawa/ Materiały prasowe Wyremontowana zabytkowa leśniczówka przy ul. Rydzowej 1A w Warszawie

Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich – Warszawa

W ramach działającego w pobliżu leśniczówki Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich – Warszawa w budynku odbywają się zajęcia z edukacji ekologicznej. Z uwagi na ograniczoną ilość miejsca są one organizowane dla małych grup. W grudniu 2023 r. pierwsze od rozpoczęcia remontu zajęcia przeprowadzono tu dla przedszkolaków i uczniów warszawskich podstawówek. Od lutego 2024 r. osoby indywidualne mogą zapisywać się na zajęcia w weekendy elektronicznie, za pośrednictwem strony Lasów Miejskich.

– Tematyka zajęć w leśniczówce będzie dostosowywana do zmieniających się pór roku – informował krótko po zakończeniu remontu UM Warszawa.

Zmodernizowana zabytkowa leśniczówka przy ul. Rydzowej w Warszawie
Autor: Szymon Starnawski/Grupa Murator Zmodernizowana zabytkowa leśniczówka przy ul. Rydzowej w Warszawie

W ramach edukacji przyrodniczej dzieci uczą się m.in. na temat budowy lasu oraz roślin i zwierząt, jakie w nim żyją. Z uwagi na bliskość Lasu Kabackiego zajęcia mają formę teoretyczno-praktyczną i w znacznej części odbywają się w terenie.

Oryginalne polichromie odkryte pod tynkiem

W trakcie prac odkryto zaskakujące detale dekoracyjne na ścianach i suficie – barwne polichromie. Niestety, nie wszystkie dało się ocalić, gdyż znaczna część drewna wymagała wymiany, by z budynku w ogóle dało się korzystać. Polichromie, które się zachowały, zostały odrestaurowane i wyeksponowane zgodnie z wytycznymi Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków. Pozostałe dekoracje zostały wiernie odtworzone.

– Na elementach drewnianej konstrukcji budynku, tj. ścianach, belkach oraz na tynku kładzionym na trzcinie odkryto geometryczną dekorację malarską, w postaci kolorowych pasów i linii różnej grubości z dominacją czerwieni i błękitów. W jednym z pomieszczeń na suficie znajduje się dekoracja malarska w formie rozety, składającej się z kolorowych okręgów różnej grubości – podano w komunikacie.

Rozumiesz te modne słowa czy powtarzasz tylko jak papuga? Quiz językowy dla inteligentnych
Pytanie 1 z 12
Betonoza to...
Podcast Architektoniczny
Urbanistyka przyszłości po polsku, czyli kulisy projektowania masterplanu F.S.O. Parku