Architektura MuratorKrytykaJoanna Hübner-Wojciechowska, Lata 60. XX wieku. Sztuka użytkowa. Przewodnik dla kolekcjonerów

Joanna Hübner-Wojciechowska, Lata 60. XX wieku. Sztuka użytkowa. Przewodnik dla kolekcjonerów

Przykłady najbardziej wysmakowanych realizacji polskiego dizajnu lat 60. można dziś zmieścić w kilku salach i paru muzealnych gablotach. Książka w połowie operuje starannie dobranym obrazem, w połowie zaś tworzy ją znakomity tekst porządkujący wiedzę o wzornictwie tamtego czasu. Jest gruntownym przewodnikiem dla młodego pokolenia, a jednocześnie sentymentalną podróżą dla tych, którzy jeszcze niedawno byli „zwykłymi użytkownikami”, nie zawsze dostrzegającymi urodę form i barw – recenzja Hanny Faryny-Paszkiewicz.

Sztuka użytkowa
Joanna Hübner-Wojciechowska, Lata 60. XX wieku. Sztuka użytkowa. Przewodnik dla kolekcjonerów, Arkady 2015

Minęło pół wieku od tamtej epoki – według historyków sztuki przepisowy czas, by nabrać dystansu, zdobyć się na ocenę, oszacować i polubić, może nawet zachwycić. Lata 60. ubiegłego wieku, z bardzo charakterystyczną linią dizajnu, wydobyte na naszych oczach z cienia, zaczynają życie zabytku, a tym samym przedmiotu pożądania kolekcjonerów. Prezentowana książka, której tytuł sugeruje tę nobilitację, zawiera odpowiedź na wszelkie pytania, jakie należy sobie zadać, by poznać urodę i klimat tamtego czasu. W tytule celowo nie figuruje przymiotnik „polska”, bo rozległe tło, na jakim autorka umieściła polskie przedmioty z lat 60., jest niezbędne do porównań, ale i do odczytania specyfiki naszego wzornictwa.

Ówczesna Europa, a i Stany Zjednoczone, ze swoją popkulturą i rewolucyjnymi zmianami społecznymi, były nieosiągalne za żelazną kurtyną uchylaną tylko okazjonalnie. Maszyna do pisania Olivetti w kolorowej obudowie, wyrafinowane w linii zapalniczki Brauna czy zminiaturyzowane radioodbiorniki i telewizory, docierały do nas w pojedynczych egzemplarzach, a o przezroczystych nadmuchiwanych fotelach w kolorach tęczy, krzesłach z poliestru, fotelach z poliuretanowej pianki dowiadywaliśmy się z trudno dostępnej fachowej prasy. Polskie krótkie serie produkcyjne pozwalały skupić się głównie na wzornictwie dekoracyjnym. Tak więc dziś lata te kojarzą się w pierwszej kolejności z serwisami kawowymi z Chodzieży, z animalistycznymi figurkami z Ćmielowa, z wazonami Zbigniewa Horbowego, krzesłem Muszelka Zofii Kruszewskiej, biżuterią firmy ORNO albo ciekawymi graficznie okładkami analogowych płyt. Przykłady najbardziej wysmakowanych realizacji polskiego dizajnu lat 60. można dziś zmieścić w kilku salach i paru muzealnych gablotach.

Książka w połowie operuje starannie dobranym obrazem, w połowie zaś tworzy ją znakomity tekst porządkujący wiedzę o wzornictwie tamtego czasu. Jest gruntownym przewodnikiem dla młodego pokolenia, a jednocześnie sentymentalną podróżą dla tych, którzy jeszcze niedawno byli „zwykłymi użytkownikami”, nie zawsze dostrzegającymi urodę form i barw. Teraz, na świetnych zdjęciach, widać konsekwencję artystów w budowaniu stylu poprzez kształt, linię i kolorystykę. Pod tym względem polskie przedmioty nie ustępują zachodnioeuropejskim kuzynom. Poszły swoją drogą i stworzyły dobrze osadzony w tamtej polskiej rzeczywistości, może skromny, ale estetycznie klarowny zbiór rzeczy w tej samej mierze dekoracyjnych, co i użytecznych. Oglądane na kredowych kartach książki urzekają urodą. Paradoksalnie odsłaniają wdzięk przaśnych czasów PRL-u, podważając zasadność teorii o wszechobecnej szarości życia.

ArchiKod: nowa książka Czesława Bieleckiego Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki i Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki „ArchiKod” Czesława Bieleckiego oraz spotkanie z autorem. „Architektura-murator” jest patronem medialnym publikacji.
Monotowns: fotograficzna podróż przez monomiasta na peryferiach byłego ZSRR „Monotowns” to kontynuacja serii, zapoczątkowanej przez książki „Concrete Siberia” i „Eastern Blocks”. Tym razem Zupagrafika zaprasza czytelników w podróż po rosyjskich monomiastach.
Historia architektoniczno-kryminalna o termach w Vals Petera Zumthora „Uwodzenie. Historia architektoniczno-kryminalna” to komiks noir opowiadający m.in. o jednym z arcydzieł Petera Zumthora: zespole term w Vals w szwajcarskiej Gryzonii. Dzięki Centrum Architektury ceniony komiks Lucasa Harariego dostępny jest teraz po polsku.
Wszystko składane. Rower, aparat i przedmieścia: premiera książki i dyskusja z autorem Fundacja Bęc Zmiana zaprasza na premierę książki „Wszystko składane”, będącej zapisem kilkunastu wypraw fotografa Macieja Rawluka na przedmieścia Warszawy. W dyskusji z udziałem autora udział wezmą: Olga Drenda, Jakub Gondorowicz, Adam Mazur i Robert Zydel.
„Najlepsze miasto świata” w finale Nagrody Literackiej Nike Ogłoszono finalistów tegorocznej Nagrody Literackiej Nike. W finałowej siódemce jest „Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949” Grzegorza Piątka. Przypominamy recenzję książki, jaka ukazała się na łamach „Architektury-murator”.
Maksimum śląskiej architektury Przewodnik był dobrą okazją, by śmielej oddzielić budownictwo od architektury. Ale książkę cechuje maksymalistyczne podejście: prezentacja aż 120 realizacji – Hanna Faryna-Paszkiewicz recenzuje książkę Anny Syski „Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945-1989 w województwie śląskim”. Tylko w wydaniu cyfrowym: fragment publikacji do pobrania.