Spis treści
Polskie pracownie na wielkim poligonie architektonicznym
Projektowanie nowoczesnego, węzłowego portu lotniczego to zadanie wymagające harmonijnej współpracy dziesiątek specjalności inżynieryjnych. Spółka realizująca program Port Polska sfinalizowała proces kontraktowania dokumentacji technicznej dla infrastruktury wspierającej. Zwieńczeniem dwuletnich prac przygotowawczych stało się podpisanie osiemnastej, ostatniej umowy wykonawczej, co zamknęło portfel zleceń o łącznej wartości około 117 mln zł netto.
Całe przedsięwzięcie oparto na formule dwóch umów ramowych zawartych w 2023 roku (pierwszej z 13 podmiotami w styczniu oraz drugiej z 15 podmiotami w marcu) z grupą łącznie 28 zweryfikowanych biur projektowych oraz konsorcjów. Zastosowanie przetargów ramowych pozwoliło uniknąć długotrwałych procedur kwalifikacyjnych przy każdym osobnym obiekcie, a blisko ze sobą położone lub powiązane funkcyjnie budynki łączono w pakiety projektowe.
Pisaliśmy też: Architektura w służbie ratowników. Port Polska buduje nowoczesne bazy straży pożarnej
Istotnym wnioskiem dla rynku jest fakt, że wyłonionymi wykonawcami 18 umów wykonawczych zostało 16 polskich pracowni architektonicznych i inżynieryjnych. Jedną z nich jest biuro JSK Architekci, któremu powierzono flagowy projekt wieży kontroli ruchu lotniczego o wartości ponad 15 mln zł netto. Pozostałe 15 polskich pracowni i konsorcjów, odpowiedzialnych za projekty bazy utrzymania, terminali cargo, parkingu czy obiektów służb ratowniczych, zostało przez Port Polska wskazanych zbiorczo, jednak, sprawdziliśmy dokumentację jaką publikował wcześniej Port Polska i wśród firm zaangażowanych w projektowanie infrastruktury lotniskowej znaleźliśmy jeszcze m.in.:
- Cundall Polska (Bazy utrzymania służb lotniskowych, budynki dla służb odśnieżania, garaże pojazdów, magazyny, centrum serwisowe i zaplecze techniczne oraz Cargo 1 – dwa terminale cargo i magazyn spedycyjny o łącznej powierzchni 42 800 m²),
- AKE Studio + APA Czech Duliński Wróbel + ATP Kraków (Baza utrzymania budynków i infrastruktury technicznej – zaplecze dla służb obsługujących nieruchomości i instalacje lotniska),
- Piotr Płaskowicki Architekt (Bazy Utrzymania Landside – garaże, magazyny, warsztaty i zaplecze utrzymania ogólnodostępnej części lotniska),
- Przedsiębiorstwo Spółdzielcze „Budoprojekt” (Cargo 2 – obiekty integratorów logistycznych, w tym obsługa przesyłek kurierskich i ekspresowych, magazynowanie, przeładunek i sortowanie),
- Industria Project (Cargo 3 – obiekty dla agenta obsługi naziemnej cargo oraz budynek służb bezpieczeństwa i kontroli towarów),
- AKE Studio + ATP Kraków (parking wielopoziomowy)
- AKE Studio + APA + ATP Kraków (Obiekty Lotniskowej Służby Ratowniczo-Gaśniczej).
Wieża kontroli ruchu lotniczego i architektura służb technicznych
Wśród 36 projektowanych obiektów wyróżniają się budynki o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa i ciągłości funkcjonowania portu.
Największy pojedynczy kontrakt wykonawczy w pierwszej grupie umów, opiewający na ponad 15 mln zł netto, dotyczy wieży kontroli ruchu lotniczego. Za jej koncepcję i projekt odpowiada uznane biuro JSK Architekci. Obok głównego terminala pasażerskiego, wznosząca się nad płytą lotniska wieża stanie się najważniejszym akcentem wysokościowym i wizytówką architektoniczną całego kompleksu. Ma mieć wysokość do 105 metrów.
Obecnie najwyższa wieża kontroli ruchu lotniczego w Polsce stoi na lotnisku Katowice Airport w Pyrzowicach - ma 46 metrów wysokości. Druga pod względem wysokości wieża stoi na krakowskim Lotnisku w Balicach - 45 metrów wysokości. Wieża na lotnisku we Frankfurcie ma 65 metrów wysokości a najwyższa wieża w Dubaju 92 metry.
Równie potężnym wyzwaniem przestrzennym jest projekt baz utrzymania lotniska, którego dokumentację oszacowano na 11 mln zł netto.
Powstający Zespół Obiektów Utrzymania objął łączną powierzchnię użytkową przekraczającą 30 tys. m². W jego skład wejdą - warsztatowo-magazynowy budynek dla pojazdów specjalistycznych wraz z częścią biurowo-administracyjną, główny budynek bazy utrzymania płyty i terenu portu, zaplecze dla służb odśnieżania oraz magazyn środków chemicznych do odladzania nawierzchni lotniskowych.
W tej samej grupie funkcjonalnej projektowane są obiekty Służby Ratowniczo-Gaśniczej, Centrum Kontroli Operacji Lotniskowych, komenda policji, centrum przetwarzania danych, zakłady cateringu lotniczego, terminal VIP oraz budynki obsługi naziemnej.
Terminale cargo, parking na 5 tys. aut i bezpieczna sortownia
Druga umowa ramowa objęła obiekty związane ze strefą ogólnodostępną (landside) oraz strefą kontrolowaną (airside). Największe postępowanie z tej grupy, o wartości ponad 12,5 mln zł netto, dotyczy dokumentacji dla pierwszego terminala cargo oraz magazynów spedycyjnych.
Obiekty te ulokowano precyzyjnie na styku dwóch światów, z dostępem od strony dróg publicznych dla ciężarówek oraz bezpośrednim wyjazdem na płytę postojową dla pojazdów lotniskowych i samolotów freighter.
Ważnym elementem przestrzeni publicznej będzie wielopoziomowy parking na około 5 tysięcy miejsc postojowych. Obiekt obsłuży pasażerów, gości oraz personel, oferując strefy postoju krótko- i długoterminowego, sektor VIP, punkty wynajmu samochodów oraz stanowiska szybkiego ładowania pojazdów elektrycznych.
Zwieńczeniem całego cyklu kontraktowania była 18. umowa wykonawcza na projekt sortowni towarów. Z architektonicznego punktu widzenia to specyficzny obiekt transferowy, służący jako śluza logistyczna dla dostaw zmierzających ze strefy ogólnodostępnej do sklepów i gastronomii w strefie zastrzeżonej terminala. Budynek łączy funkcje magazynowe, przeładunkowe i kontrolne, gwarantując ciągłość zaopatrzenia przy zachowaniu wyśrubowanych norm bezpieczeństwa lotniczego.
9
Jak bada się architekturę lotniska przyszłości?
Równolegle z pracami nad kubaturą obiektów wspierających, zespół Portu Polska prowadzi zaawansowane analizy operacyjne i środowiskowe. Podczas warsztatów European Air Transport University specjaliści zaprezentowali, jak w praktyce wygląda projektowanie lotniska w oparciu o cyfrowe symulacje i sztuczną inteligencję.
Architektura i urbanistyka lotniskowa stały się dynamicznym modelem cyfrowym. Zaawansowane narzędzia symulacyjne wykorzystywane są m.in. do optymalizacji przestrzennej płyty lotniska. Przykładem precyzyjnego projektowania procesowego było wyznaczenie optymalnego położenia płaszczyzn do odladzania samolotów, tak, aby maksymalnie skrócić czas kołowania statków powietrznych między stanowiskami postojowymi a progiem drogi startowej, co przekłada się na oszczędność paliwa i redukcję emisji CO₂.
Projektanci mierzą się także z wyzwaniami transformacji energetycznej. Planowana budowa wielkopowierzchniowych farm fotowoltaicznych na terenie portu i w jego otoczeniu wymaga unikalnych analiz architektoniczno-lotniczych. Ważnym elementem dokumentacji są specjalistyczne symulacje potencjalnych odblasków i olśnień świetlnych, które nie mogą zagrażać załogom lądujących samolotów ani kontrolerom pracującym na wieży.
Projekt 36 obiektów wspierających pokazuje, że nowoczesna architektura lotniskowa to potężny system naczyń połączonych. Połączenie potencjału projektowego, technologii BIM, biometrii oraz rygorystycznych analiz ekologicznych ma w przyszłości stworzyć ogromny sprawny i zrównoważony hub przesiadkowy w Europie Środkowej.
