Spis treści
Gdyńskie Centrum Filmowe stolicą polskiej urbanistyki
Mijające stulecie od rozpoczęcia budowy Gdyni to idealny moment na refleksję nad tym, jak powstają i rozwijają się polskie miasta. Zlokalizowane przy Placu Grunwaldzkim Gdyńskie Centrum Filmowe im. Leszka Kopcia stanie się w dniach 21–22 października 2026 roku areną wielowymiarowej dyskusji o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości przestrzeni miejskiej. Konferencja połączy wymiar czysto praktyczny – związany z nowymi narzędziami prawnymi i urbanistycznymi – z głębokim spojrzeniem na tożsamość, architekturę i klimat.
Otwarcie wydarzenia przez władze miasta rozpocznie cykl wystąpień plenarnych, które zarysują ramy współczesnej polityki przestrzennej w Polsce. Dyrektor Departamentu Planowania Przestrzennego w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, Michał Gil, podsumuje dotychczasowy przebieg reformy planistycznej oraz przedstawi dalsze zamierzenia rządu. Z kolei prof. Łukasz Mikuła z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i prezes poznańskiego oddziału TUP odpowie na pytanie, co nowelizacja przepisów naprawdę zmienia w codziennym zarządzaniu przestrzenią, a jakie wyzwania wciąż pozostają nierozwiązane.
Reforma planistyczna i plany ogólne - gorące tematy pierwszego dnia
Pierwszy dzień konferencji upłynie pod znakiem zderzenia teorii z praktyką samorządową. W ramach sesji „Miasto w zmianie” wiceprezydentka Gdyni Oktawia Gorzeńska przedstawi prelekcję o wyzwaniach zarządzania miastem pomiędzy zmianą a ciągłością kulturową. Następnie, podczas panelu dyskusyjnego moderowanego przez prof. Jakuba Szlachetko, włodarze Gdańska (Emilia Lodzińska), Wrocławia (Grzegorz Roman) oraz Elbląga (Katarzyna Wiśniewska) omówią praktyczne konsekwencje wdrażanych zmian.
Kluczowym punktem programu będą prelekcje poświęcone nowe narzędziom planistycznym. Katarzyna Gruszka z Urzędu Miasta Gdyni opowie o nowatorskiej Strategii Rozwoju Miasta „na całe życie”, natomiast Iwona Markešić, dyrektor Biura Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni, postawi prowokacyjne pytanie: czy Plan Ogólny to kreacja architektoniczna, czy raczej chłodna kalkulacja matematyczna? Temat ten rozwiną urbaniści i planiści z Warszawy, Gdańska, Wrocławia i Poznania. Z kolei o doświadczeniach z Zintegrowanymi Planami Inwestycyjnymi (ZPI) opowie Małgorzata Kuzianik z Krakowa, otwierając dyskusję z udziałem przedstawicieli Polskiego Związku Firm Deweloperskich i Towarzystwa Urbanistów Polskich. Pierwszy dzień zwieńczy autorski spacer z przewodnikami po modernistycznych zakątkach Gdyni.
Artur Celiński i debata o miastach przyszłości
Drugi dzień konferencji przeniesie punkt ciężkości w stronę wartości kulturowych, odpowiedzialnego projektowania i wyzwań klimatycznych. Wątkiem, który budzi szczególne zainteresowanie środowiska architektonicznego, jest sesja poświęcona tożsamości miejsca wobec wyzwań XXI wieku.
Po otwierającym wystąpieniu pisarki i publicystki Pauliny Wilk („Miasta Przyszłości już tu są. Wizje i praktyki”), odbędzie się panel dyskusyjny z udziałem wybitnych osobowości polskiej architektury i krytyki przestrzennej. Szczególną uwagę przyciąga obecność Artura Celińskiego, redaktora naczelnego magazynu „Architektura-Murator”. Jako jeden z najbardziej wyrazistych głosów w polskiej debacie o przestrzeni publicznej, Celiński wraz z zaproszonymi panelistami zmierzy się z pytaniami o to, jak odpowiedzialnie projektować w obliczu kryzysu klimatycznego, nie tracąc przy tym lokalnego charakteru i unikalnej tożsamości miast. W dyskusji udział wezmą również Dżafar Bajraszewski (Studio BASTA, MKUA w Gdyni), Natalia Balcerzak (prezes SARP Wybrzeże), dr Weronika Mazurkiewicz (prezes TUP Gdańsk) oraz Aneta Niedziałek (przewodnicząca Pomorskiej OIA RP), pod moderacją dr. Łukasza Pancewicza.
Gdyński modernizm na liście UNESCO, miękka siła architektów miasta i eksperymenty Oskara Zięty
Wyjątkowym akcentem wydarzenia będzie blok dedykowany staraniom o wpisanie Modernistycznego Centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Prelekcje prof. Marii Jolanty Sołtysik, Celiny Łozowskiej oraz Miejskiego Konserwatora Zabytków Roberta Hirscha przybliżą atrybuty Wyjątkowej Wartości Uniwersalnej (OUW) gdyńskiego zespołu urbanistycznego.
Niezwykle ciekawie zapowiada się także wystąpienie Pauliny Szewczyk, Architekt Miasta Gdyni, która omówi „miękką siłę” i nieformalne narzędzia, jakimi dysponuje główny architekt w kształtowaniu tkanki miejskiej. Jej wystąpienie stanie się wstępem do debaty Głównych Architektów Miast – z udziałem prof. Piotra Lorensa (Gdańsk), Janusza Sepioła (Kraków) oraz Aleksandry Tomkiewicz (Katowice).
Finałowa sesja skieruje wzrok ku relacji miasta, morza i portu. Otworzy ją wystąpienie Oskara Zięty – światowej sławy projektanta i architekta ze Zieta Studio, który opowie o eksperymentach w przestrzeni publicznej. Dwa dni intensywnych obrad podsumują reprezentanci Zarządu Morskiego Portu Gdynia, Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej oraz Pomorskiego Biura Planowania Regionalnego.
Gdyńska Konferencja Urbanistyczna zapowiada się jako absolutnie kluczowe wydarzenie tej jesieni – miejsce, w którym historia spotka się z nowatorską wizją miast przyszłości.
