Architektura MuratorRealizacjePawilon Sztuki – o Fundacji Galerii Foksal i budynku przy ulicy Górskiego

Pawilon Sztuki – o Fundacji Galerii Foksal i budynku przy ulicy Górskiego

W 2010 roku Fundacja Galerii Foksal zakupiła trzy górne piętra dawnego pawilonu Związku Rzemiosła Polskiego projektu Leszka Klajnerta wraz z zobowiązaniem wobec władz Warszawy, że przeprowadzi generalny remont obiektu i dostosuje jego fasady do sąsiedniej zabudowy.

Fundacja Galerii Foksal
Północno-zachodnia fasada budynku z wejściem do Fundacji Galerii Foksal, fot. Juliusz Sokołowski
Przebudowa Fundacji Galerii FoksalWarszawa, ul. Górskiego 1A
AutorzyDiener & Diener Architekten
Współpraca autorskaDJiO, architekt Piotr Jurkiewicz
Nadzór budowlany i zarządzanie projektem: Urbana, architekt Mikołaj Mundzik, inspektor nadzoru Wiktor Kazimierczak
KonstrukcjaKiP, Piotr Kapela
Generalny wykonawcaMERMAID construction
Powierzchnia terenu108.0 m²
Powierzchnia zabudowy108.0 m²
Powierzchnia użytkowa216.0 m²
Powierzchnia całkowita487.0 m²
Kubatura1642.0 m³
Projekt2011-2014
Data realizacji (początek)2014
Data realizacji (koniec)2015

W 1965 roku, na fali boomu na autorskie galerie sztuki powstające niejako w opozycji do oficjalnych placówek takich jak Biura Wystaw Artystycznych, założono w Warszawie Galerię Foksal. Od początku istnienia instytucja ta zajmuje kilka pomieszczeń w oficynie pałacu Zamoyskich, w którym notabene swoją siedzibę ma również SARP. Galeria Foksal aspirowała nie tylko do organizowania wystaw i wydarzeń artystycznych, ale i do rewizji podstaw ideowych uprawiania sztuki. (...) Była to w swoim czasie jedyna polska galeria z międzynarodowym programem i bardzo zdecydowanym profilem – pisze Anda Rottenberg w książce Sztuka w Polsce 1945-2005.

W latach 90., w związku z nasilającymi się problemami finansowymi, przy galerii utworzono fundację, której rolą było zapewnienie środków na realizację wystaw i działalność wydawniczą. Do jej założycieli należeli młodzi krytycy: Joanna Mytkowska, Adam Przywara i Adam Szymczyk.

Pawilon Sztuki
Budynek Fundacji Galerii Foksal przed przebudową, fot. Juliusz Sokołowski, dzięki uprzejmości Fundacji Galerii Foksal

W 2001 roku, w proteście przeciw włączeniu galerii w struktury Mazowieckiego Centrum Kultury i Sztuki, trójka ta postanowiła uniezależnić się od macierzystej instytucji i pod szyldem Fundacji Galerii Foksal (FGF) rozpocząć komercyjną działalność. Na swoją siedzibę wybrali dawny pawilon wystawowy Związku Rzemiosła Polskiego przy ulicy Górskiego 1A, na tyłach Nowego Światu (proj. Leszek Klajnert, 1963).

Czterokondygnacyjny budynek o szklanych ścianach kurtynowych, w którym niegdyś prezentowano między innymi najlepsze wyroby garbarzy, kuśnierzy czy rękawiczników, świetnie nadawał się na przestrzeń ekspozycyjną. Charakterystyczny widok z okna obiektu na Pałac Kultury i Nauki stanowił inspirację dla wielu prezentujących się tu artystów, w tym dla Oskara Hansena, który w 2005 roku miał przy ulicy Górskiego swoją ostatnią wystawę. W 2010 roku władze Fundacji Galerii Foksal zakupiły od związku trzy górne piętra obiektu (parter zajmuje zakład fryzjerski i należy do jego właściciela) wraz z zobowiązaniem wobec władz miasta do przeprowadzenia generalnego remontu i dostosowania fasad do sąsiedniej zabudowy. Projekt powierzyły Szwajcarowi Rogerowi Dienerowi, autorowi takich realizacji jak ambasada Szwajcarii czy nowe skrzydło Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie.

Architekt zaproponował reinterpretację modernizmu – elewacje z metalowych kątowników wypełnionych szybami miały zastąpić betonowe ściany z dużymi otworami okiennymi. Pomysł ten tuż przed śmiercią w 2013 roku zaakceptował autor pawilonu Leszek Klajnert.

Fundacja Galerii Foksal obok krakowskiej Galerii Starmach należy obecnie do najbardziej rozpoznawalnych w świecie prywatnych instytucji sztuki w Polsce. Współpracuje między innymi z takimi artystami jak Paweł Althamer, Artur Żmijewski, Wilhelm Sasnal czy Monika Sosnowska. Od 2004 roku pod opieką fundacji jest studio Edwarda Krasińskiego, które artysta odziedziczył po Henryku Stażewskim. Pracownia znajdująca się na ostatnim piętrze jednego z bloków przy alei Solidarności została udostępniona publiczności jako tak zwany Instytut Awangardy. Fundacją Galerii Foksal kieruje dziś Andrzej Przywara (Adam Szymczyk jest dyrektorem Kunsthalle w Bazylei, a Joanna Mytkowska – Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie).

„Martwa natura” Moniki Sosnowskiej Najnowsza wystawa Moniki Sosnowskiej przypomina o niedawnej modernizacji siedziby Fundacji Galerii Foksal. Opowiadając o jej przemianie, artystka po raz kolejny odnosi się do spuścizny modernizmu. A jednocześnie, za sprawą tytułu, nasuwa wątki dotychczas niespotykane.
Współczesna kreacja - o przebudowie siedziby Fundacji Galerii Foksal Krzysztof Mycielski Warszawscy apologeci modernizmu chwalą stolicę PRL-u za jej wizualną spójność. Być może była ona konsekwentnym dziełem, przyozdobionym utrwalonymi na sugestywnych, monochromatycznych fotografiach ikonami dizajnu. Ale zanim osiągnęła sferę wirtualnego mitu, dla wielu ludzi stała się realnym doświadczeniem. Wciąż pamiętam to pozbawione żywotności depresyjne miasto. Szwajcarzy pokazali, jak można dziś twórczo przeinterpretować jego architekturę, opierając się na dawno zapomnianych wartościach. Piękna siedziba nowej galerii sztuki to poemat o polskiej standaryzacji przemienionej w dzieło sztuki – pisze architekt i krytyk architektury Krzysztof Mycielski.
Czy zasługuje na potępienie - o przebudowie siedziby Fundacji Galerii Foksal Grzegorz Stiasny Słyszy się o chciwości, o brakach kultury, niskiej świadomości czy zerowej wrażliwości komercyjnych inwestorów. Lecz gdy podobnie działa instytucja, której powierzamy kształtowanie gustu, to stajemy chyba w obliczu międzynarodowej (wszak architekt nie jest polski) kulturowej porażki – pisze architekt i krytyk architektury Grzegorz Stiasny.
Reinterpretacja modernizmu – Andrzej Przywara o współpracy z Rogerem Dienerem Na ogołoconej konstrukcji miało zawisnąć 12 betonowych prefabrykatów w skali odzwierciedlającej podziały obiektu. W pierwszej chwili odebrałem tę koncepcję jako brutalny gest. Po wnikliwej analizie zachwyciła mnie jej prostota i powściągliwa ekspresja. Zmieniając szklaną fasadę na betonową, architekt nadal posługiwał się językiem modernizmu, tym razem odnosząc się do lokalnej architektury bloków.
Przebudowa siedziby Fundacji Galerii Foksal W 2010 roku Fundacja Galerii Foksal zakupiła trzy górne piętra dawnego pawilonu Związku Rzemiosła Polskiego autorstwa Leszka Klajnerta z lat 60. wraz z zobowiązaniem wobec władz Warszawy, że przeprowadzi generalny remont obiektu i dostosuje jego fasady do sąsiedniej zabudowy. Projekt szwajcarskiego architekta Rogera Dinera na nowo rozpalił dyskusję na temat stosunku do dziedzictwa modernizmu w Polsce – o przebudowanym obiekcie i kontrowersjach, jakie wywołuje piszą Krzysztof Mycielski, Marcin Kwietowicz i Grzegorz Stiasny.
Między masywną bryłą a pustką – o projekcie przebudowy Fundacji Galerii Foksal Roger Diener Nowa fasada z betonowych płyt to swoisty dialog pomiędzy wnętrzem i częścią zewnętrzną, masywną bryłą i pustką. Dobrze zachowany szkielet jest teraz widoczny i wskazuje na pochodzenie tej architektury, ujawniając technologię budowy, którą stosowano w modernizmie w socjalistycznej Polsce – pisze główny autor przebudowy.