Architektura MuratorWydarzeniaModernizm i jego ochrona – przypadek łódzki

Modernizm i jego ochrona – przypadek łódzki

Kontekst Łodzi jest ciekawy ze względu na paradoksy związane z tutejszym podejściem do późnego modernizmu. Dotyczy to zwłaszcza postawy Biura Architekta Miasta, które walczyło o ochronę dziedzictwa XIX-wiecznego, traktowanego wrogo za czasów komunizmu. Dzisiaj to najnowsza spuścizna staje się czymś, czego trzeba bronić wbrew niechętnym opiniom części lokalnego środowiska architektonicznego – Łukasz Pancewicz podsumowuje grudniową konferencję Nieznane dziedzictwo Łodzi. Dobra kultury współczesnej.

Modernizm i jego ochrona – przypadek łódzki
Dawna Drukarnia Dziełowa w łodzi, projekt:
Jerzy Brandysiewicz, Jerzy Kenska, Józef
Sikorski, 1965. Budynek został przekształcony
w prywatny akademik z 500 miniapartamentami.
Modernistyczne budynki „muszą żyć”, choć
opinie na temat dokonanych tu przekształceń
są podzielone. Fot. Maria Dankowska

Ochrona powojennego dziedzictwa architektonicznego – budynków socrealistycznych, późnego modernizmu czy rodzimego PoMo – to wyjątkowo trudne zadanie. W powszechnym rozumieniu są zbyt młode, aby traktować je na równi z „prawdziwymi” zabytkami. Dodatkowym wyzwaniem jest piętno komunistycznego „złego rodowodu”.

Ochrona wiąże się też z serią wyzwań praktycznych – niejasnym statusem prawnym dóbr kultury współczesnej, jak i wymaganą, odrębną wiedzą i kompetencjami dla ich klasyfikacji i oceny. Z kolei dla właścicieli wyburzenie lub gruntowna przebudowa często wydają się być bardziej opłacalne niż konserwacja. Zagadnienia te podjęto w trakcie zorganizowanej w grudniu konferencji Nieznane dziedzictwo Łodzi. Dobra kultury współczesnej. Zespół z Instytutu Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej, którego prace koordynowała Maria Dankowska, zaprosił do dyskusji architektów i projektantów wnętrz, historyków sztuki, specjalistów związanych z ochroną zabytków i urbanistów. W spotkaniu uczestniczyli też fachowcy z kilku innych miast, m.in. z Warszawy, Poznania, Krakowa, Gliwic oraz Szczecina. Jednym z pretekstów dla zorganizowania konferencji było wyłożenie do wglądu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania Łodzi (uwzględnia się w nim obowiązkowo m.in. dobra kultury współczesnej). Przykład poznański zaprezentowany przez profesora Piotra Marciniaka pokazał, że przy niedoprecyzowanym stanie prawnym, remedium może być zestaw działań – od dokumentowania w studium i wypracowania obiektywnych kryteriów ochrony, po „pracę u podstaw” – edukację dotyczącą walorów obiektów współczesnych. Ocena powojennego dziedzictwa architektury wymaga także uwzględnienia rodzimej, polskiej drogi jej tworzenia i analizowania, o co apelował Błażej Ciarkowski. O współczesnym dziedzictwie, które odnosi się nie tylko do kwestii architektury, ale także kształtowania środowiska zamieszkania, w tym idei projektowania urbanistycznego, mówiła profesor Magdalena Staniszkis. Istotna była również prezentacja perspektywy przedstawicieli branży budowlanej – wspominali oni o potrzebie interdyscyplinarności i specjalistycznej ekspertyzy technicznej w konserwacji tych obiektów.

Modernizm i jego ochrona – przypadek łódzki
Budynek ASP w Łodzi, projekt: Bolesław
Kardaszewski, 1976. Najwybitniejsze łódzkie
dzieło późnego modernizmu poddane kilka
lat temu modernizacji. Trudno ją ocenić
jednoznacznie negatywnie, bo mimo błędów
charakter budynku i jego zewnętrzna powłoka
zostały zachowane. Fot. Błażej Ciarkowski

Kontekst Łodzi jest ciekawy ze względu na paradoksy związane z tutejszym podejściem do późnego modernizmu. Dotyczy to zwłaszcza postawy Biura Architekta Miasta, które walczyło o ochronę dziedzictwa dziewiętnastowiecznego, traktowanego wrogo za czasów komunizmu. Dzisiaj to najnowsza spuścizna staje się czymś, czego trzeba bronić wbrew niechętnym opiniom części lokalnego środowiska architektonicznego. Konferencja pokazała potencjał zarówno miejscowych uczelni, jak i zespołu oddziału Narodowego Instytutu Dziedzictwa. To, czego zabrakło, to perspektywa socjologiczna i filozoficzna związana z definiowaniem estetyki architektury współczesnej. Jest jednak szansa, że tematy te zostaną podjęte podczas następnej edycji konferencji

Tagi:
Neue Nationalgalerie w Berlinie – drugie życie architektonicznej ikony 22 sierpnia 2021 roku po trwającym pięć lat remoncie została otwarta berlińska Neue Nationalgalerie Miesa van der Rohe. Najważniejszą modernizację od czasów otwarcia gmachu w 1968 roku przeprowadzono według projektu brytyjskiego biura David Chipperfield Architects.
W poszukiwaniu idei osiedla społecznego W poszukiwaniu idei osiedla społecznego - pod tą nazwą kryje się realizowany na warszawskim osiedlu Koło projekt wystawienniczy i edukacyjny inspirowany koncepcjami architektki Heleny Syrkus.
Dom / Podkowa Leśna Budynek ten to rebus – odgadywanie zasad nim rządzących jest zabawą. O realizacji Zbigniewa Jasińskiego pisze Marcin Kwietowicz.
Kolegium Polonijne / Przegorzały Wykorzystująca topografię terenu architektura obiektu przypomina corbusierowski klasztor La Tourette. O realizacji Tomasza Mańkowskiego z zespołem pisze Marcin Kwietowicz.
Tor Wyścigów Konnych na Służewcu Tor wyścigów konnych na Służewcu jest pierwszym w Polsce, i jak dotąd jedynym, kampusem hippicznym, w którym wprowadzono kompleksowe rozwiązania urbanistyczne.
Dworzec autobusowy w Kielcach: fotospacer po zmodernizowanym obiekcie Dobiega końca modernizacja dworca autobusowego w Kielcach według konkursowego projektu pracowni Kamiński Bojarowicz Architekci. Zobaczcie, jak ikona Kielc prezentuje się tuż przed otwarciem.