Spis treści
19. edycja konkursu za nami
Young Design jest skierowany do studentów i absolwentów uczelni wyższych i od lat stanowi jedną z najważniejszych platform wspierających młodych polskich designerów. Dla wielu z nich udział w konkursie staje się początkiem dalszej drogi zawodowej, okazją do zdobycia doświadczenia, nawiązania kontaktów i zwiększenia widoczności swoich projektów. Tegoroczna edycja wyróżniała się wyjątkowo wysokim poziomem, nadesłano blisko 200 prac. Jury złożone z projektantów oraz przedstawicieli środowiska akademickiego, zdecydowało o rozszerzeniu grona finalistów – po raz pierwszy w historii konkursu w finale znalazło się trzynaście projektów, zamiast dziesięciu, jak w poprzednich latach. Młodzi artyści wyczerpująco i z wyjątkową wrażliwością odpowiedzieli na temat konkursu, czyli uważność. Uważność na co? Otóż na relacje, detal, produkcję, niestandardowego użytkownika, środowisko…
Czytaj też: Konkurs Young Design 2025. Za nami gala finałowa!
Szczęśliwa trzynastka
Na wystawie Young Design 2026 można obejrzeć 13 finałowych projektów. Ekspozycja obejmuje prototypy i modele przygotowane przez autorów oraz materiały filmowe, w których opowiadają oni o swoich pomysłach, inspiracjach i procesie twórczym. Dzięki temu odwiedzający mogą poznać nie tylko gotowe rozwiązania, lecz także stojące za nimi idee oraz historie ich powstawania. Prace ukazują szerokie spektrum współczesnego wzornictwa – od projektów odpowiadających na potrzeby ochrony zdrowia i opieki, przez rozwiązania związane z mobilnością i bezpieczeństwem, po koncepcje wspierające ochronę środowiska i rozwój nowych technologii. Wspólnym mianownikiem wszystkich projektów jest przekonanie, że projektowanie może być narzędziem realnej zmiany i sposobem odpowiadania na wyzwania współczesnego świata. Młode pokolenie polskich projektantek i projektantów nie boi się podejmować tematów ważnych społecznie i technologicznie, a ich prace pokazują, że wzornictwo pozostaje nie tylko odpowiedzią na potrzeby współczesności, lecz także sposobem wyobrażania i współtworzenia przyszłości.
Projekt zrodzony z potrzeby opieki
Szczególne miejsce na wystawie zajmuje projekt Irminy Mendery, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, laureatki głównej nagrody konkursu i Stypendium im. prof. Wandy Telakowskiej w wysokości 30 000 zł. Jej praca „Wsparcie kobiet w ciąży dotkniętych ryzykiem poronienia” powstała w oparciu o dane zgromadzone przez Fundację Siostry Ronię, obejmujące doświadczenia około 1500 kobiet w Polsce. Autorka podjęła temat, który przez lata pozostawał niemal niewidoczny w przestrzeni publicznej, proponując rozwiązania wspierające kobiety zarówno w wymiarze praktycznym, jak i emocjonalnym. Projekt odpowiada na potrzeby kobiet doświadczających utraty ciąży, oferując zarówno wsparcie psychiczne, jak i praktyczne rozwiązania pomocne w procesie ronienia. Jego celem była również poprawa komunikacji pomiędzy pacjentkami a personelem medycznym oraz wypracowanie bardziej empatycznych standardów postępowania w sytuacjach utraty ciąży. Analiza przebiegu poronienia w warunkach domowych i szpitalnych pozwoliła lepiej zrozumieć potrzeby emocjonalne, społeczne i systemowe osób przechodzących przez to doświadczenie. Rozwiązanie powstało przy współpracy m.in. z położną i psycholożką. Jury doceniło zarówno wagę podejmowanego tematu, jak i dojrzałość procesu projektowego, którego efektem jest propozycja realnie odpowiadająca na potrzeby użytkowniczek.
Czytaj też: Tomek Rygalik: Najlepszą rzeczą, jaką projektanci mogliby dziś zrobić dla świata, to całkowite zaprzestanie wszelkiej działalności
Do Irminy Mendery za ten projekt trafiła również nagroda specjalna ufundowany przez IWP oraz markę Krosno – dwutygodniowy staż w firmie Krosno.
Nagrody specjalne, potrzeby specjalne: konie i ptaki
Wśród nagrodzonych prac prezentowanych na wystawie znajduje się również „Vidim” Klaudii Musialik, absolwentki katowickiej ASP, wyróżniony studiami podyplomowymi Total Design Management. Projekt wyposażenia ochronno-sygnalizacyjnego dla konia policyjnego powstał z myślą o funkcjonariuszach Ogniwa Konnego Policji i dobrostanie zwierząt pracujących. Modułowa maska chroni oczy i przednią część głowy konia, poprawia jego widoczność po zmroku i zwiększa komfort użytkowania. To przykład projektowania uwzględniającego potrzeby niestandardowego użytkownika. Modułowa konstrukcja, wymienne wizjery i regulowany system dopasowania odpowiadają na potrzeby funkcjonariuszy oraz dobrostan zwierzęcia, łącząc funkcjonalność, bezpieczeństwo i odpowiedzialne projektowanie.
Zwiedzający mogą zobaczyć także nagrodzony przez DesignNature projekt szybowca „Pliszka” Rafała Liszki, absolwenta krakowskiej ASP. Powstała we współpracy z firmą SZD Allstar Bielsko-Biała konstrukcja to jednomiejscowy szybowiec o układzie kaczki, wyposażony w dodatkowy napęd elektryczny umożliwiający samostart oraz odzysk energii. Projekt łączy nowoczesną technologię z troską o ergonomię, bezpieczeństwo i komfort pilota, jednocześnie nawiązując do ducha eksperymentów i odwagi konstrukcyjnej charakterystycznych dla złotej ery polskiego szybownictwa.
Przełamywanie tabu
Ważnym wątkiem wystawy jest edukacja i przełamywanie społecznych tabu. Przykładem jest „WULWA” Aleksandry Majewskiej (School of Form) – anatomiczny model edukacyjny, który powstał we współpracy z edukatorkami seksualnymi i ginekolożkami. Składający się z kolorowych elementów obiekt umożliwia poznawanie anatomii poprzez działanie i dotyk, zachęcając do swobodniejszej rozmowy o zdrowiu intymnym i przeciwdziałając dezinformacji.
Silnie reprezentowane są także projekty związane z ochroną środowiska. Na wystawie można zobaczyć „BEEBOT” Moniki Szczepaniak (ASP w Krakowie) – pojazd wspierający pracę pszczelarza. Projekt jest odpowiedzią na starzenie się społeczności pszczelarskiej oraz duże obciążenie fizyczne związane z prowadzeniem pasieki. Powstał w oparciu o obserwacje pracy pszczelarzy i zakłada częściową automatyzację najbardziej wymagających czynności, co mogłoby znacząco poprawić komfort i wydajność pracy.
Problematykę środowiskową podejmuje również projekt Oliwii Śnieg (ASP w Gdańsku) – „Stacja wspomagająca przesiewowe badanie obecności związków ropopochodnych w powierzchniowych wodach śródlądowych”. Impulsem do jego powstania stała się m.in. katastrofa ekologiczna na Odrze w 2022 roku. Zaproponowane rozwiązanie ma umożliwić szybsze wykrywanie zagrożeń oraz zwiększyć dostępność danych dla instytucji i społeczności lokalnych. Projekt pokazuje, że wzornictwo może odgrywać istotną rolę w monitorowaniu stanu środowiska i reagowaniu na kryzysy.
Bo projektowanie zaczyna się od uważnej obserwacji
Ekspozycja prezentuje także projekty związane z opieką okołoporodową, medycyną, weterynarią, przestrzenią miejską czy scenografią teatru tańca. Wśród nich m.in. „OrinCare”, autorstwa Kingi Kulpy (Lucerne University of Applied Sciences and Arts); „Uprząż weterynaryjna” Agnieszki Szmyd (ASP w Gdańsku); „Orbital Emergency Granary” Macieja Jamrozika i Filipa Śledzia (ASP w Krakowie) czy „Axil – projekt uchwytu narzędzia laparoskopowego” Dobromira Wojewody (ASP w Katowicach). Wszystkie łączy przekonanie, że projektowanie zaczyna się od uważnej obserwacji i zrozumienia potrzeb użytkowników.
Tych eksperymentów z formą i dowodów wrażliwości można doświadczyć osobiście jeszcze do końca lipca. Organizator – Instytut Wzornictwa Przemysłowego – zaprasza do swojej siedziby przy ul. Świętojerskiej 5/7 w Warszawie. Przewidziano również oprowadzania kuratorskie w dniu 18 lipca.
