Spis treści
Od ulicy - "bunkier", od ogrodu - słoneczne tarasy
Dziś wcale nie budzi powszechnego podziwu. Małe okna, zaniedbana, odpadający tynk. Ludzie na Facebooku komentują: jest jak bunkier! Tymczasem kiedy powstawała, była ultranowoczesna, we wnętrzu zastosowano nowatorskie rozwiązania, a w ogóle to to, co najciekawsze, jest od strony ogrodu. Willa dra Arnolda Kriebla we Wrocławiu.
- To fenomenalny przykład modernistycznej architektury, o mocno charakterystycznych kształtach pisał Filip Kubiak w publikacji "Czterej jeźdźcy wrocławskiego modernizmu".
Czytaj też: Hala Stulecia we Wrocławiu powstała w nieco ponad rok
Zalesie. Tu osiedlali się lekarze, prawnicy i architekci
Willa stoi przy dzisiejszej ul. Karola Lipińskiego 1 na Zalesiu, przy Parku Szczytnickim. Powstała w 1927 r., a jej projektantem był Adolf Rading. Od 7 kwietnia 2020 figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A/6170.
Powstała zatem w czasach, kiedy Zalesie przeżywało swój największy rozkwit - w okresie międzywojennym. Wtedy osiedlali się tu głównie lekarze, prawnicy i architekci. Na Zalesiu swoje domy wznieśli Hans Poelzig i Ernst May, a projektowali tu świetni architekci - Heinrich Lauterbach czy Adolf Rading właśnie.
No a kim był Arnold Kriebel? Był lekarzem we Wrocławiu - laryngologiem. Zamieszkał tu z rodziną - na piętrze przygotowano pokoje dla czworga dzieci, w domu był też pokój dla pani domu.
Dom, świadomie związany z ogrodem
Znajdziecie opisy tej bryły jako zestaw przenikających się kubicznych segmentów o płaskich dachach, z zaokrąglonymi fragmentami. Wskazuje się również na analogie do architektury okrętowej — tu warto zwrócić uwagę na zaokrąglone narożniki i balustrady. Architekt Adolf Rading dokładnie opisał założenia willi dra Kriebla w publikacji „Ein Landhaus in Breslau” w 1929 roku.
Dom miał być świadomie związany z ogrodem, powietrzem i słońcem. Rading pisał, że współczesny dom powinien otwierać się na naturę i stanowić część otoczenia złożonego z ziemi, roślin, drzew, wody, powietrza i światła.
Elewację południową opisywał jako ukształtowaną poprzez trzy stopniowane tarasy zwrócone ku ogrodowi.
Jednym z najbardziej niezwykłych rozwiązań były wielkie okna salonu, sypialni i jadalni. Nie otwierały się tradycyjnie — można je było opuścić w dół, chowając w parapecie/ściance podokiennej. W salonie parapet znajdował się zaledwie około 40 cm nad podłogą. Po opuszczeniu okien część mieszkalna zmieniała się w rodzaj dużej otwartej „Wohnveranda”, przez którą swobodnie przepływało powietrze.
Salon, jadalnię i pokój muzyczny można było łączyć dzięki składanym drzwiom, przez co pomieszczenia mogły funkcjonować albo samodzielnie, albo jako jedna większa przestrzeń. Z jadalni wychodziło się bezpośrednio na duży taras i następnie do ogrodu skalnego.
Pokój pani domu z wielką sofą i widokiem na niebo
Rading szczegółowo opisał we wspomnianej publikacji mały, wyraźnie odizolowany Damenzimmer, czyli prywatny pokój pani domu. Do tego pokoju wchodziło się przez niepozorne drzwi z salonu. A w środku prawie połowę powierzchni zajmowała niska, wbudowana, miękko tapicerowana kanapa. Ściany tworzyły również witryna i regały książkowe. Okno było tu szerokie, półokrągłe i stosunkowo niskie, lecz umieszczone tak wysoko, że osoba leżąca na kanapie nie widziała ziemi, lecz tylko gałęzie drzew i niebo.
Rading zaznaczał, że okno nie miało tu działać jako zwykły otwór, lecz jako rodzaj przezroczystej ściany.
Piętro dla dzieci i duża sypialnia rodziców
Układ domu podporządkowano konkretnemu modelowi życia: nasłonecznieniu, wentylacji, rekreacji, kontaktowi z zielenią i wyraźnemu podziałowi funkcji.
Na piętrze znajdowały się pomieszczenia dla czworga dzieci, wyposażone we wbudowane meble. Łączyły się z dużym tarasem słonecznym, częściowo osłoniętym szkłem. Była tam także osobna łazienka dzieci.
Rodzice z kolei mieli dużą sypialnię, własną łazienkę oraz połączoną z nią przestrzeń przeznaczoną do gimnastyki na świeżym powietrzu.
Willa dra Kriebla. Dane
- 1927 — rok powstania willi
- adres obecny: Karola Lipińskiego 1
- zabytek nr A/6170, wpis z 7.04.2020
Prawdopodobne wymiary (szerokość pomieszczeń obliczona z rzutu przy wsparciu AI)
- 6,00 m — salon
- 3,00 m — garaż
- ok. 3,00 m — kuchnia
- ok. 3,89 m — jadalnia
- ok. 4,30 m — sypialnia rodziców
- ok. 3,33 m — pokój dziecka
- ok. 6,33 m — pokój dzieci 3 i 4
Powierzchnia parteru - około 200 mkw, piętra - około 100 mkw.
Kim był architekt Adolf Rading
Adolf Peter Rading (ur. 2 lutego 1888 w Berlinie, zm. 4 kwietnia 1957 w Londynie) był niemieckim architektem okresu Neues Bauen, działającym również w Palestynie i Wielkiej Brytanii. Ukończył szkołę architektoniczną w Berlinie. We Wrocławiu został profesorem w Państwowej Akademii Sztuk Pięknych i Rzemiosła. Był jedną z najważniejszych postaci środowiska architektonicznego w tym mieście w latach międzywojennych.
Projektował eksperymentalne budynki mieszkaniowych na wzorcowych osiedlach niemieckiego Werkbundu w Stuttgarcie (1927) i we Wrocławiu (1929), był również inicjatorem wystawy Wohnung und Werkraum Ausstellung, WuWA.
Jego najbardziej znanym projektem jest apteka „Pod Murzynem”. Rading projektował także plan Hajfy, gdyż jeszcze przed wojną wyjechał do Palestyny. Wyjechał z Wrocławia po dojściu nazistów do władzy - jego żona pochodziła z rodziny żydowskiej.
Zobacz na zdjęciu budynek na placu Solnym (apteka pod Murzynem)
Wuwa - osiedle pokazowe - czytaj więcej.
49
