NID kupi modernistyczny Dom Książków w Tarnowie. Informację potwierdził nam prezydent miasta

Dom Książków w Tarnowie zostanie kupiony przez NID

Narodowy Instytut Dziedzictwa kupi Dom Książków w Tarnowie. Tę informację potwierdził nam prezydent Tarnowa, dr Jakub Kwaśny. Drodzy Państwo, co tu dużo mówić? Jesteśmy u mety. Być może nie pora jeszcze otwierać szampana, bo do podpisania dokumentów jeszcze nie doszło, jednak dziś możemy już powiedzieć oficjalnie to, co w kuluarach mówiło się od kilku dobrych tygodni. Po objęciu instytucji przez Michała Krasuckiego, byłego stołecznego konserwatora zabytków ze słabością do powojennego modernizmu, NID powrócił do porzuconych planów kupna tarnowskiej perły socmodernizmu, willi doktora Stanisława Książka i jego żony Barbary Książek. Nieoficjalnie mówi się, że determinacja na sfinalizowanie kupna jest duża. Jeszcze w czerwcu tego roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego poinformowało redakcję "Architektury-murator", że po ponad półrocznym opóźnieniu w podjęciu decyzji jednak nie zakupi domu.

Zobacz także: Ministerstwo nie kupi ikonicznego Domu Książków w Tarnowie - i wiemy dlaczego. Ale czy to koniec walki o dom?

Na fali krytyki ministerstwa za decyzję o odstąpieniu od kupna i po dość jednoznacznej reakcji środowiska oraz miłośników domu, zaledwie parę dni później z Warszawy zaczęły docierać sygnały, że jeszcze nie wszystko stracone. Wiele wskazuje zatem na to, że 2026 rok będzie tym, w którym najlepiej zachowana willa z czasów późnego modernizmu, dzieło totalne architekta Wojciecha Pietrzyka, zostanie sprzedana i przeznaczona na muzeum w postaci domu do zwiedzania oraz instytucję kultury. Długie i intensywne starania wszystkich osób zaangażowanych w ochronę domu nie poszły na marne.

Oczywiście co tam będzie, jak będzie wyglądała komercjalizacja, w dużej mierze będzie zależało od wytycznych właściciela, czyli NID-u, natomiast teraz będziemy mogli po sfinalizowaniu tej transakcji powiedzieć "sprawdzam"

— powiedział Arturowi Celińskiemu podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu prezydent Kwaśny, odnosząc się do deklaracji, że jeżeli dom zostanie zakupiony z pieniędzy ministerialnych (NID podlega MKiDN), miasto będzie go utrzymywać. — Skoro takie miejsca, a ja czuję, że tak jest, mogą na siebie zarobić, to zróbmy to również z willą Książków.

Dom Książków w Tarnowie: zwiedzanie i co jeszcze?

Konkretów na temat programu nowego muzeum, które miałoby powstać w modernistycznej willi na wzór czeskich (i nie tylko) odpowiedników, wciąż nie mamy. Trwają rozmowy. Wiadomo, że dom będzie można zwiedzać, ale wiadomo też, że plany co do domu są większe. Musi się przecież utrzymać, a dobre zarządzanie obiektem będzie kluczowe dla jego przyszłości. Nie wiadomo też, jaka instytucja zostanie zarządcą domu - właścicielem będzie NID, ale czy prowadzenie muzeum zostanie powierzone BWA Tarnów i jego dyrektorce Ewie Łączyńskiej-Widz, która od lat zabiega o ochronę domu? Z wypowiedzi prezydenta można wnioskować, że tak. W odpowiedzi na pytanie Artura Celińskiego, czy BWA dostanie dom w utrzymanie i czy będzie na to przeznaczać środki własne, słyszymy: 

— Ta instytucja ma na siebie zarobić, w związku z tym BWA nie będzie musiało wydatkować środków, bo przez komercjalizację, poprzez udostępnienie dla zwiedzających czy organizowanie wydarzeń różnego rodzaju w tym miejscu, te dochody pokryją koszty utrzymania — mówił Jakub Kwaśny. Cały wywiad można obejrzeć w nagraniu powyżej.

Możemy się spodziewać, że w ciągu najbliższych miesięcy poznamy odpowiedź na wszystkie pytania, być może zobaczymy też więcej inicjatywy ze strony miasta - choćby tej marketingowej. Tarnów pełen jest świetnej architektury, są tu realizacje nie tylko Wojciecha Pietrzyka czy nestora powojennej tarnowskiej architektury, Otto Schiera, ale i Adolfa Szyszko-Bohusza, a według niektórych źródeł nawet Romualda Gutta i Bohdana Pniewskiego. Jest i Hotel Tarnovia, którego współautorem jest Stanisław Fijałkowski, architekt Biblioteki Narodowej w Warszawie. Jest tu miasto-ogród Mościce, jest nowoczesny socmodernizm dworca Mościce PKP, jest też zniszczony modernizacją wernakularyzm Centrum Sztuki Mościce. Jest też przecież Dagarama, jest Wilhelm Sasnal i szlak ceramiki ze świetnymi mozaikami. A to tylko sam XX wiek i XXI wiek.

Zobacz także: Dom Książków w Tarnowie zostanie muzeum architektury? Ewa Łączyńska-Widz: „To się samo broni”; brakuje tylko finansowania